Quản lý chặt hoạt động triển lãm

Chủ Nhật, 23/12/2018, 02:01:18

Sau nhiều năm chuẩn bị, ngày 11-12 vừa qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nhất trí về việc ban hành nghị định về hoạt động triển lãm, nhằm góp phần tháo gỡ những vướng mắc, đưa hoạt động này vào nền nếp.

Trong bối cảnh đất nước ngày càng phát triển và hội nhập mạnh mẽ, triển lãm là hoạt động diễn ra thường xuyên, có xu hướng gia tăng cả về số lượng, nội dung và hình thức; không chỉ cơ quan nhà nước mà cả các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cũng tổ chức triển lãm ngày càng nhiều. Theo thống kê sơ bộ của riêng ngành văn hóa, năm 2013 cả nước có 499 cuộc triển lãm về văn hóa, nghệ thuật; năm 2014 là 589 cuộc; năm 2015 là 594 cuộc (số liệu thống kê của 44/63 tỉnh, thành phố); năm 2016 có 385 cuộc (thống kê 27 trong tổng số 63 tỉnh, thành phố). Triển lãm góp phần nâng cao hiểu biết và nhu cầu thụ hưởng văn hóa, làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân; đồng thời cũng là hoạt động hiệu quả nhằm công bố, phổ biến tác phẩm, sản phẩm, sự kiện, hình ảnh… Tuy nhiên, thực tế hoạt động triển lãm lâu nay còn không ít bất cập, cần có quy định cụ thể về quản lý, kiểm duyệt; sự phối hợp của các đơn vị, cá nhân tham gia tổ chức, nhất là với các triển lãm từ Việt Nam ra nước ngoài, mang danh nghĩa đại diện cho quốc gia. Công tác quản lý triển lãm văn hóa, nghệ thuật còn lỏng lẻo; rất ít địa phương thực hiện thống kê số liệu, kiểm soát nội dung các triển lãm được tổ chức tại địa bàn; một số triển lãm được tổ chức vào thời điểm không phù hợp hoặc triển lãm có nội dung phản cảm gây bức xúc trong dư luận xã hội (như triển lãm “Sự bí ẩn của cơ thể người” tại TP Hồ Chí Minh vào tháng 7-2018)… Thủ tục, quy trình cấp phép còn nhiều bất cập, chồng chéo, không phân cấp rõ ràng với phạm vi quốc gia, cấp tỉnh; các địa phương thường kết hợp tổ chức triển lãm với hội chợ, bao gồm cả mỹ thuật, nhiếp ảnh, âm nhạc… cho nên việc chỉ gộp làm một hay tách ra thành ba, bốn giấy phép cũng cần phải xem xét… Những quy định về quản lý ban hành trước đây chủ yếu mới chỉ dừng ở phạm vi triển lãm - hội chợ thương mại, triển lãm mỹ thuật, nhiếp ảnh; chưa bao quát được toàn bộ hoạt động triển lãm với nhiều loại hình, nội dung khác.

Theo đánh giá của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cùng ý kiến một số chuyên gia, các quy định về hoạt động triển lãm hiện hành không chỉ phân tán, thiếu đồng bộ mà nhiều quy định không còn phù hợp thực tiễn gây khó khăn cho đơn vị, cá nhân tham gia tổ chức triển lãm cũng như cơ quan quản lý nhà nước; một số hoạt động triển lãm chưa có văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh; nhiều triển lãm nội dung phức tạp, nhạy cảm cần xử lý hậu kiểm… Mới đây, sau một thời gian triển khai xây dựng dự thảo nghị định về hoạt động triển lãm với sự tiếp thu ý kiến từ nhiều giới, ngành, địa phương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT và DL) đã có tờ trình báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc xây dựng nghị định triển lãm; được Ủy ban nhất trí ban hành. Dự thảo nghị định gồm 4 chương, 20 điều; có phạm vi điều chỉnh cụ thể, rõ ràng với các hoạt động triển lãm không vì mục đích xúc tiến thương mại thuộc mọi lĩnh vực (trừ các hoạt động triển lãm đã được điều chỉnh bởi luật và nghị định chuyên ngành khác). Nội dung nghị định cũng cho thấy sự cởi mở, thông thoáng về thủ tục hành chính theo chỉ đạo của Chính phủ trong việc cấp phép. Cụ thể, với các triển lãm có yếu tố nước ngoài (triển lãm ra nước ngoài hoặc từ nước ngoài vào Việt Nam) quy mô quốc gia, quốc tế, do các bộ, ngành trung ương tổ chức, thì Bộ VHTT và DL ủy quyền cho Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm cấp phép; còn lại do UBND tỉnh ủy quyền cho các sở VHTT và DL cấp phép. Với các triển lãm không có yếu tố nước ngoài, chỉ cần gửi thông báo để cơ quan quản lý (Sở VHTT và DL) biết về nội dung, thời gian, địa điểm tổ chức. Như vậy, vấn đề hậu kiểm được chú trọng hơn. Nghị định sẽ được hoàn chỉnh, trình Thủ tướng Chính phủ ký và ban hành trong quý I-2019.

NGUYỄN PHƯƠNG