Những tổn thương vô hình

Chủ Nhật, 24/09/2017, 04:36:00
 Font Size:     |        Print

Thời gian qua, chuyện của gia đình một nghệ sĩ trong hành trình gần 15 năm chữa bệnh hiểm nghèo cho con trai đã được một số báo chí khai thác, và thu hút sự chú ý của nhiều độc giả.

Trước đó, các câu chuyện tương tự về những người không may mắc phải chứng bệnh nan y, hiếm gặp, hoặc những dị tật trên cơ thể,... sau khi được phản ánh trên báo chí thường nhận được nhiều chia sẻ, cảm thông từ người đọc. Ðiều đó cho thấy sự quan tâm của xã hội trước những số phận kém may mắn. Không ít trường hợp, nhờ sự chung tay của cộng đồng, người bệnh có thêm sự hỗ trợ cần thiết về vật chất và tinh thần, góp phần giúp họ vượt qua được khó khăn, được trở lại sống “cuộc đời bình thường” như bao người khác.

Tuy nhiên, đã và đang xuất hiện một hiện tượng đáng lo ngại: Vì quá chú trọng mục đích tăng lượng người đọc (rating), một số tờ báo khai thác thông tin về nhân vật được đề cập một cách thái quá, tường thuật chi tiết cả những sinh hoạt cá nhân, thậm chí đăng tải cả bức hình chụp cận cảnh khuyết tật trên cơ thể, mô tả kỹ lưỡng về bệnh tình. Có thể thấy những hình ảnh dị dạng, khuôn mặt nhân vật không hề được làm mờ như vậy thường dễ mang lại những cảm xúc tiêu cực cho bạn đọc.

Dù không muốn, người được bài báo nhắc đến bỗng “nổi tiếng” một cách bất đắc dĩ, đời tư có nguy cơ bị xâm phạm. Chưa sẵn sàng về mặt tâm lý, khi phải xuất hiện nơi đông người, một số người trở nên hoang mang, sợ hãi, tự ti trước những ánh mắt hiếu kỳ. Họ luống cuống không biết phải xử trí ra sao trước các paparazzi (người săn ảnh) nghiệp dư luôn sẵn sàng điện thoại đặt chế độ chụp ảnh trên tay để ghi hình, quay video rồi tùy tiện đăng tải lên mạng xã hội như để “khoe chiến tích”.

Từ đây xuất hiện những lời nhận xét, bình phẩm trái chiều, thậm chí suy diễn, miệt thị ác ý, khiến “nhân vật chính” nếu được đọc sẽ không tránh khỏi cảm giác bị xúc phạm. Không ai muốn mình mang tật bệnh hiểm nghèo, càng không muốn phải xuất hiện trước cộng đồng trong một hình hài không đẹp đẽ. Việc hằng ngày phải chung sống với cơn đau đớn hay khiếm khuyết của cơ thể là thử thách không dễ dàng với bất kỳ ai. Ðiều này lý giải vì sao có người thường tránh xuất hiện nơi công cộng hoặc rơi vào trạng thái trầm cảm.

Quyền riêng tư của mỗi cá nhân là quyền được pháp luật quy định và bảo hộ. Theo Bộ luật Dân sự năm 2015 (có hiệu lực từ 1-1-2017), cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình, việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý (Ðiều 32); thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ (Ðiều 38). Ðối với những người có số phận không may mắn; đặc biệt người có khiếm khuyết về cơ thể, việc tôn trọng quyền riêng tư càng cần được truyền thông và cộng đồng chú trọng hơn.

Theo đó cần hạn chế đăng thông tin, hình ảnh về họ, tránh việc họ phải xuất hiện một cách thụ động trên các phương tiện thông tin đại chúng. Bởi sự quan tâm không đúng cách sẽ chỉ khiến họ thêm tổn thương, mặc cảm. Các tổn thương vô hình đó đôi khi bắt nguồn từ một câu thăm hỏi không đúng lúc, một bức ảnh chụp không đúng thời điểm... Ý thức được điều này, chúng ta sẽ hạn chế được những hành động, việc làm có thể gây thêm nỗi đau cho người khác.

THÀNH NAM