Thương nhớ NSND Anh Tú

Thứ Hai, 31/12/2018, 04:45:25

Biết tin NSND, đạo diễn Anh Tú, Quyền Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam vừa qua đời ở tuổi 56, tôi cứ nhớ mãi những kỷ niệm về một người em, người đồng nghiệp thân thương từng đồng cam cộng khổ gắn bó suốt mấy chục năm hoạt động ở Nhà hát Tuổi trẻ.

Thương nhớ NSND Anh Tú

NSND Anh Tú (bên phải) trong vở Mắc-bét của Nhà hát Tuổi trẻ.

Với tôi đó là những vai diễn tạo thành tên tuổi anh như một nam diễn viên chính tài năng về diễn xuất chững chạc, đài từ trầm ấm, âm vang sang trọng, thể hiện tinh tế mỗi sắc thái diễn biến tâm lý nhân vật. Các vở diễn từng đoạt Huy chương vàng như kịch “Vũ Như Tô” (tác giả Nguyễn Huy Tưởng, đạo diễn NSND Phạm Thị Thành), hay kịch “Rừng trúc” (tác giả Nguyễn Đình Thi, đạo diễn NSND Đình Nghi - NSND Phạm Thị Thành dàn dựng), vở “Nhà có ba chị em gái” (tác giả Thu Phương, đạo diễn NSND Xuân Huyền dàn dựng), vở “Mắc-bét” (tác giả Sếch-xpia, đạo diễn NSND Lê Hùng dàn dựng)... được ghi nhận là những điểm son trong hành trang nghệ thuật của Nhà hát Tuổi trẻ suốt mấy chục năm qua. Riêng vai diễn Mắc-bét mà Anh Tú thủ vai cùng NSND Lan Hương (trong vai vợ Mắc-bét) thật sự được các đồng nghiệp nể phục bởi sự hóa thân vào một bạo chúa ham mê quyền lực đến cuồng loạn, sẵn sàng nhúng tay vào tội ác trong sự đồng lõa của vợ, lột tả tính cách, diễn biến tâm lý nhân vật đầy sức thuyết phục người xem cảm thấy ghê rợn ở mỗi tình huống kịch. Vở diễn “Mắc-bét” do NSND Anh Tú đóng vai chính thành công ấn tượng với khán giả quốc tế khi được mời tham dự Liên hoan sân khấu kịch Bắc Kinh năm 2003 và Liên hoan sân khấu Thượng Hải năm 2005 đã ghi nhận sức sáng tạo nghệ thuật của một tài năng sân khấu thời khắc ấy.

Năm 2005, khi sắp tốt nghiệp lớp đạo diễn sân khấu ở Trường đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội do đạo diễn NSND Lê Hùng làm giáo viên chủ nhiệm, nghệ sĩ Anh Tú khiến Ban Giám đốc bối rối khi anh xin dàn dựng vở kịch thơ “Kiều Loan” của nhà thơ Hoàng Cầm trên sân khấu Nhà hát Tuổi trẻ làm vở thi tốt nghiệp. Khi ấy, tôi đang là Phó Giám đốc phụ trách biểu diễn phải lãnh nhiệm vụ khó khăn nhất thay mặt Ban Giám đốc đến gặp nhà thơ Hoàng Cầm để thương thảo về bản quyền, bởi kinh phí dàn dựng một tác phẩm cho sinh viên tốt nghiệp thì rất ít ỏi, không nằm trong kế hoạch được cấp phát hằng năm của Cục Nghệ thuật biểu diễn. May mắn sao, khi biết tin vở kịch thơ “Kiều Loan” - đứa con tinh thần được sáng tác hơn nửa thế kỷ, nay bỗng được đạo diễn trẻ như Anh Tú yêu thích đắm đuối, xin được dàn dựng trên sân khấu Nhà hát Tuổi trẻ, cụ Hoàng Cầm đưa bút ký đồng ý tắp lự vào văn bản cho dù số tiền nhuận bút khá ít ỏi, chỉ khoảng 15 triệu đồng. Đêm công diễn, gia đình đưa nhà thơ Hoàng Cầm trên xe lăn đến Rạp Tuổi trẻ. Đạo diễn Anh Tú cùng mọi người khênh xe lăn đưa vị khán giả đặc biệt lên ngồi nơi trang trọng nhất để xem kịch thơ “Kiều Loan”. Tài năng và sự nỗ lực của Anh Tú, cũng như nữ nghệ sĩ xinh đẹp Quách Thu Phương đã thể hiện xuất thần vai chính khiến nhà thơ rưng rưng nước mắt suốt cả buổi diễn. Năm 2008, tại Liên hoan sân khấu kịch toàn quốc, vở kịch thơ “Kiều Loan” do Anh Tú dàn dựng đã mang lại Huy chương vàng cho nữ nghệ sĩ Quách Thu Phương...

Khi Anh Tú được cử sang làm Phó Giám đốc chỉ đạo nghệ thuật Nhà hát Kịch Việt Nam, tôi nhớ là Anh Tú đã bối rối, suy nghĩ rất lâu mới nhận lời. Sau này, tâm sự với NSND Lan Hương, NSND Anh Tú cho biết, thực lòng anh không hề muốn rời xa Nhà hát Tuổi trẻ, tổ ấm thân thương với bao nhiêu vui buồn, khóc cười, thăng trầm vinh quang và có cả nỗi niềm xót xa, cay đắng... Nhưng sau bao đắn đo, trăn trở, tình yêu kịch, muốn được hy sinh hết mình cho kịch đã chiến thắng...

Trong suốt mấy năm làm Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ, tôi vẫn theo sát và thực tâm vui mừng khi người em, người đồng nghiệp trẻ đã thật sự trưởng thành về nghề đạo diễn, dàn dựng nhiều vở kịch gây được tiếng vang trong làng sân khấu, với nhiều Huy chương vàng ở Nhà hát kịch Việt Nam như các vở “Lâu đài cát”, “Tai biến”, “Trong mưa giông thấy nắng”, “Kiều”, “Thế sự”, “Hăm-lét”, “Rô-mê-ô và Giu-li-ét”... Tôi và các nghệ sĩ Nhà hát Tuổi trẻ có một kỷ niệm đáng nhớ khi mời anh trở lại nhà hát dàn dựng vở kịch “Biến dạng” của tác giả Chu Thơm trên sân khấu vốn chính là nơi anh đã từng thăng hoa trong các vai kịch nổi tiếng gây dựng nên tên tuổi mình và nhà hát năm xưa. Là một đạo diễn rất nghiêm khắc về nghề, luôn cầu toàn và hay tìm tòi những sáng tạo trên sàn diễn, Anh Tú thường chỉ bảo tận tình cho lứa đàn em mình một cách bài bản, kỹ lưỡng, cho nên để lại nhiều ân tình cho lớp diễn viên trẻ ở nhiều nhà hát, trường lớp anh đào tạo. Trong cuộc sống cũng như nghề nghiệp, NSND Anh Tú là người có tính cách rất thẳng thắn, trung thực...

Tôi vẫn lưu giữ bức ảnh chụp kỷ niệm dạo đầu năm khi NSND Anh Tú cùng với nghệ sĩ Tùng Linh đến nhà thăm hỏi tôi đang dưỡng bệnh. Ai ngờ hôm nay, người luống bạc tóc như tôi lại phải xót xa đưa tiễn người còn đang đầu xanh tuổi trẻ như NSND Anh Tú. Chợt liên tưởng chẳng hiểu sao mấy nhân vật kịch anh thủ vai, hóa thân thật xuất sắc trên sàn diễn như Mắc-bét, Vũ Như Tô, Trần Cảnh... đều dang dở, bi thương, lỡ làng về sự nghiệp. Phải chăng, với những nghệ sĩ luôn đắm đuối, cháy hết mình với nghề như anh, sân khấu vận vào cuộc đời!

Đã khép lại những ấp ủ, mơ ước được dàn dựng những tác phẩm sân khấu lớn, hoành tráng trong dự kiến. NSND Anh Tú đã không còn song hành cùng những mong muốn, cống hiến với niềm đam mê sáng tạo không ngừng nghỉ cùng các đồng nghiệp. Xin được tiễn biệt một người em đáng trân trọng để về yên nghỉ mãi cao xanh thăm thẳm...

TRƯƠNG NHUẬN Nguyên Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ