Cần cơ chế đặc thù để phát huy nguồn lực

Thứ Năm, 09/03/2017, 22:02:23
 Font Size:     |        Print
 

Giao thông TP Hồ Chí Minh không ngừng được đầu tư mở rộng theo hướng văn minh hiện đại.

Cơ chế đặc thù được ban hành chắc chắn sẽ là động lực thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển một cách đồng bộ, bền vững của thành phố (TP) Hồ Chí Minh trên tất cả các lĩnh vực, nhất là chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và cả chất lượng sống. Điều này đồng nghĩa với việc thành phố sẽ đóng góp nhiều hơn cho đất nước.

Sự cần thiết của cơ chế đặc thù

Ở Việt Nam, việc tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước theo mô hình Nhà nước đơn nhất, với bộ máy quyền lực thống nhất theo trục dọc gồm bốn cấp: Trung ương - tỉnh/thành phố - quận/huyện - xã/phường. Ở mỗi cấp hành chính có cơ quan đại diện dân cử (HĐND) và cơ quan quản lý Nhà nước (UBND) có thẩm quyền chung. Tên gọi của các cơ quan này không thay đổi nhiều lắm qua các lần sửa đổi Hiến pháp, nhưng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn đã được điều chỉnh theo thời gian, tùy từng thời kỳ. Khi Luật tổ chức HĐND và UBND có hiệu lực năm 2003 và Nghị định hướng dẫn thực thi luật này ban hành năm 2004, người ta thấy không có gì khác biệt giữa chính quyền các tỉnh, cho dù tỉnh đó có thành phố lớn với các tỉnh chỉ có thị xã; giữa các tỉnh và các thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó, có hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Sự bất cập này cũng đã được đề cập gần đây nhưng chưa thật sự được nghiên cứu một cách căn bản và toàn diện.

TP Hồ Chí Minh cũng như các địa phương trong cả nước, phải đối mặt hàng loạt các vướng mắc trong việc đẩy mạnh cải cách hành chính để nâng cao các chỉ số về năng lực cạnh tranh (PCI), chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công (PAPI) và chỉ số cải cách hành chính (PAR index). Một trong những nguyên nhân gây khó khăn, cản trở quá trình cải tiến để nâng cao hiệu quả quản lý chính quyền ở các thành phố này là do chưa có quy định mang tính đặc thù cho thành phố, nhất là thành phố lớn như TP Hồ Chí Minh. Các tỉnh, thành phố mới nổi trong quá trình phát triển như Quảng Ninh, Đà Nẵng, Bình Dương, Cần Thơ… cũng đối mặt với những thách thức truyền thống của một đô thị tương tự như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Các tỉnh, thành phố nêu trên trong quá trình phát triển đều có dấu ấn của người đứng đầu bởi, với những quyết định quyết liệt của họ, trong nhiều trường hợp, các quyết định ấy có lúc xung đột với các quy định của pháp luật hiện hành. Trong thực tế, các quyết định “đột phá”, “xé rào” này ít nhiều mang lại kết quả nhanh hơn, cho hiệu quả cao hơn là thực hiện các quy định theo thông lệ truyền thống, nhưng đôi lúc lại rất rủi ro. Điều đó thúc đẩy chúng ta cần phải nghiên cứu xây dựng và ban hành các cơ chế đặc thù nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển cho các đô thị đặc biệt và cả các thành phố lớn trực thuộc Trung ương.

Cơ chế đặc thù - tạo động lực mới

Thực tế, việc mong muốn có cơ chế đặc thù phản ánh nhu cầu khách quan về đổi mới thể chế (thay đổi cách quản lý, thay đổi cơ chế quản trị, cơ chế sử dụng, sở hữu để tạo động lực đột phá, phù hợp hơn với thực tiễn cuộc sống), cải cách hành chính, chuyển từ mô hình Nhà nước kiểm soát sang Nhà nước kiến tạo phát triển. Tại phiên họp thứ 7 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc ban hành Nghị định của Chính phủ quy định một số cơ chế, chính sách, tài chính, ngân sách đặc thù đối với TP Hồ Chí Minh, đồng chí Đinh La Thăng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Thành phố đề nghị Quốc hội và Chính phủ cho phép thành phố chủ động, nhất là về thu chi trong khuôn khổ, để thành phố thu được nhiều ngân sách hơn, nộp cho ngân sách Trung ương nhiều hơn. Bởi lẽ TP Hồ Chí Minh là đô thị đặc biệt, một trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế; là đầu tàu, động lực, có sức hút, sức lan tỏa lớn của vùng kinh tế trọng điểm phía nam; đóng góp quan trọng cho cả nước về nguồn lực và kinh nghiệm phát triển; có đội ngũ chất xám mạnh (trong nước, tại địa bàn và người Việt Nam sống ở nước ngoài); có hơn 60 trường đại học và viện nghiên cứu, trong đó có nhiều trường đại học hàng đầu đất nước đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu giải quyết hiệu quả những vấn đề kinh tế, xã hội, kỹ thuật - công nghệ… cho thành phố; kinh tế thành phố tăng trưởng khá cao, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân đạt 9,6%/năm, gấp 1,63 lần so với bình quân cả nước; tỷ lệ đóng góp của yếu tố năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) trong GRDP ngày càng tăng, bình quân đạt 33,4%; hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (ICOR) đạt 3,45, thấp so với bình quân cả nước; có vị trí chính trị quan trọng đối với sự phát triển chung của đất nước...

Với những thế mạnh và tiềm lực quan trọng nêu trên, cùng với cơ chế đặc thù được ban hành chắc chắn sẽ là động lực thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển một cách đồng bộ, bền vững của TP Hồ Chí Minh trên tất cả các lĩnh vực trong thời gian tới, nhất là chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và cả chất lượng sống. Điều này đồng nghĩa với việc thành phố sẽ đóng góp nhiều hơn cho đất nước. Theo đó, việc ban hành Nghị định của Chính phủ quy định một số cơ chế, chính sách, tài chính, ngân sách đặc thù đối với thành phố chính là sự cụ thể hóa, thể chế hóa Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 10-8-2012 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP Hồ Chí Minh đến năm 2020.

Tự hào là thành phố với truyền thống yêu nước, cách mạng, đoàn kết, năng động, sáng tạo, luôn nhận thức trách nhiệm cao đối với sự phát triển của đất nước, của khu vực, tin tưởng rằng, nếu được tạo điều kiện thuận lợi nhất, phù hợp nhất của Trung ương, cùng với nội lực của chính mình thì TP Hồ Chí Minh sẽ phát triển vượt bậc cùng cả nước, vì cả nước.

PGS, TS HUỲNH THÀNH ĐẠT

Ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc ĐHQG TP Hồ Chí Minh