Bất đồng sâu sắc

Thứ Năm, 07/06/2018, 19:14:21
 Font Size:     |        Print

Thủ tướng Israel B.Netanyahu vừa có chuyến công du châu Âu tới Đức, Pháp và Anh. Một trong những nội dung chính của chương trình nghị sự chuyến thăm là bàn về những vấn đề liên quan thỏa thuận hạt nhân Iran. Là quốc gia đồng minh chiến lược của Mỹ, Israel muốn vận động cho một “kế hoạch B” đối với thỏa thuận hạt nhân Iran, trong bối cảnh các nước châu Âu đang tìm cách cứu vãn thỏa thuận lịch sử này.

Một thông điệp quan trọng mà nhà lãnh đạo Israel muốn gửi tới các cường quốc châu Âu trong chuyến thăm là những nguy cơ từ việc duy trì thỏa thuận hạt nhân Iran có tên Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA). Israel muốn thuyết phục các nước châu Âu ủng hộ quan điểm của nước này và Mỹ về việc kết thúc số phận của JCPOA. Tuy nhiên, trong các cuộc gặp, ông Netanyahu không thể khiến các nhà lãnh đạo châu Âu thay đổi ý kiến. Thủ tướng Đức Merkel đã thể hiện bất đồng sâu sắc với nhà lãnh đạo Israel trong vấn đề này. Bà Merkel khẳng định, Đức cùng các đối tác châu Âu sẽ tiếp tục duy trì thỏa thuận hạt nhân Iran, bất chấp sự rút lui của Mỹ. Còn Tổng thống Pháp Macron cảnh báo nguy cơ về một cuộc xung đột nếu JCPOA bị hủy bỏ. Ông kêu gọi các bên liên quan ổn định tình hình để tránh leo thang căng thẳng dẫn đến nguy cơ xung đột.

Cùng với Nga và Trung Quốc, cả ba nước Đức, Pháp, Anh đều khẳng định kiên quyết bảo vệ thỏa thuận hạt nhân Iran, cho rằng đây là con đường tốt nhất để ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang trong khu vực. Bởi, theo giới phân tích, Israel được coi là cường quốc quân sự hàng đầu ở Trung Đông và được cho là nước duy nhất trong khu vực sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, phía Iran lại tỏ ra cứng rắn và sẵn sàng nối lại chương trình hạt nhân của Tehran. Quốc gia Hồi giáo khẳng định, JCPOA là thỏa thuận duy nhất có thể định đoạt chương trình hạt nhân của Iran. Iran đã thông báo với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) về việc sẽ tăng công suất làm giàu urani trong những giới hạn mà JCPOA đặt ra. Đại diện thường trực Iran tại IAEA R.Najafi tuyên bố, Tehran đang tiến hành “các công việc chuẩn bị” để khởi động lại các hoạt động hạt nhân trong trường hợp JCPOA đổ vỡ. Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Le Drian cho rằng, tuyên bố của Iran có nguy cơ tiến gần tới “giới hạn đỏ” nguy hiểm, song cũng khẳng định kế hoạch của Iran vẫn nằm trong khuôn khổ JCPOA.

Thực tế, việc chấm dứt thỏa thuận hạt nhân Iran không chỉ gây lo ngại cho an ninh khu vực mà còn tác động trực tiếp tới các lợi ích kinh tế của các cường quốc châu Âu. Các doanh nghiệp châu Âu vốn đang đẩy mạnh đầu tư vào Iran kể từ khi các lệnh trừng phạt quốc tế được dỡ bỏ đối với Tehran, sẽ phải chịu thiệt hại nặng nề nhất từ những lệnh trừng phạt mới của Mỹ. Một khi các lệnh trừng phạt được áp đặt trở lại, nhiều công ty lớn của châu Âu như Total hay Maersk khó có khả năng tiếp tục trụ lại Iran trừ khi họ được miễn trừ khỏi quyết định này. Để ngăn chặn điều đó Pháp, Anh, Đức và Liên hiệp châu Âu (EU) đã gửi tới Mỹ yêu cầu chung chính thức, trong đó đề nghị các công ty của các nước thành viên EU được miễn trừ khỏi các biện pháp trừng phạt mới của Mỹ đối với Iran. Các nước EU nêu rõ, với tư cách đồng minh, họ mong muốn Mỹ sẽ kiềm chế những hành động gây tổn hại lợi ích an ninh và kinh tế của EU.

Tuy nhiên, những nỗ lực của châu Âu khó có thể làm thay đổi một sự thật là, với vị thế của cường quốc số một thế giới, việc Mỹ rút khỏi JCPOA và áp đặt những biện pháp trừng phạt mới đối với Iran, đã tác động mạnh tới hoạt động thương mại, kinh doanh của các doanh nghiệp châu Âu. Mặc dù các nhà lãnh đạo châu Âu đang cố cứu thỏa thuận hạt nhân Iran bên bờ sụp đổ, các doanh nghiệp châu Âu tiếp tục lo ngại chịu những biện phát trừng phạt từ phía Mỹ.

Tương lai của thỏa thuận hạt nhân Iran rơi vào thế bấp bênh dù các cường quốc châu Âu đã sử dụng mọi biện pháp để cứu thỏa thuận lịch sử. Israel đang vận động cho một “kế hoạch B” nhằm ủng hộ việc Mỹ rút khỏi JCPOA, trong khi Iran lại lên kế hoạch đáp trả trong trường hợp xảy ra “kịch bản xấu” đối với thỏa thuận hạt nhân. Nếu JCPOA đổ vỡ, nguy cơ các hành động “ăn miếng trả miếng” giữa các bên sẽ càng làm gia tăng căng thẳng và một lần nữa đẩy khu vực Trung Đông vào tình trạng bất ổn.

THÁI THANH

Chia sẻ