Còn nước còn tát

Thứ Hai, 14/05/2018, 02:32:34
 Font Size:     |        Print

Bất chấp việc Tổng thống Mỹ Ð.Trăm vừa tuyên bố rút khỏi thỏa thuận hạt nhân lịch sử với I-ran, các nước Liên hiệp châu Âu (EU) vẫn đang nỗ lực để cứu vãn thỏa thuận này với tinh thần "còn nước còn tát", đồng thời, tìm cách bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp EU đang làm ăn ở Tê-hê-ran.

Tổng thống Ð.Trăm hôm 9-5 (giờ Việt Nam) đã tuyên bố rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân lịch sử được ký hồi năm 2015 giữa I-ran với nhóm P5+1 (gồm Nga, Trung Quốc, Mỹ, Anh, Pháp và Ðức), có tên gọi đầy đủ là Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA). Ông Trăm gọi đây là "thỏa thuận tồi tệ và một chiều", đồng thời tuyên bố Mỹ sẽ tái áp đặt các lệnh trừng phạt chống I-ran cũng như các cá nhân và thực thể giao dịch với I-ran.

Theo đó, phía Mỹ chỉ dành thời hạn sáu tháng để các công ty châu Âu làm ăn tại Tê-hê-ran chấm dứt hoạt động đầu tư và ngừng ký hợp đồng mới với các công ty I-ran. Bởi vậy, trong những ngày qua, dư luận châu Âu đã "dậy sóng" chỉ trích Mỹ và cam kết bảo vệ thỏa thuận hạt nhân với I-ran, đồng thời tìm mọi cách để bảo vệ lợi ích cho doanh nghiệp của EU. Bộ trưởng Ngoại giao Pháp G.Ðri-ăng cho rằng, động thái nêu trên của Mỹ "không thể chấp nhận được", còn Tổng thống Pháp E.Ma-crông nhấn mạnh quyết định này của Mỹ là sai lầm và EU vẫn theo đuổi thỏa thuận hạt nhân với I-ran. Trong khi đó, Thủ tướng Ðức A.Méc-ken đã điện đàm với Tổng thống Nga V.Pu-tin tái khẳng định cam kết bảo vệ JCPOA.

Các nguồn tin từ châu Âu cho biết, các nước lớn trong EU đang tích cực vận động hành lang để bảo vệ các đầu tư của mình vào I-ran bằng cách duy trì JCPOA. Văn phòng Ðại diện cấp cao EU phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại vừa cho biết, hôm 15-5 tới, bà P.Mô-ghê-ri-ni sẽ chủ trì cuộc gặp Bộ trưởng Ngoại giao ba nước Ðức, Pháp, Anh tại Brúc-xen (Bỉ) nhằm cứu vãn JCPOA. Sau cuộc gặp này, Bộ trưởng Ngoại giao ba nước nêu trên sẽ gặp người đồng cấp I-ran M.Da-ríp để thảo luận về việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân với I-ran. Trong khi đó, phát biểu trên nhật báo Le Parisien, Bộ trưởng Ngoại giao Pháp vừa cho biết, EU sẽ thực hiện mọi biện pháp nhằm bảo vệ lợi ích của các công ty châu Âu và có kế hoạch khởi động các cuộc thương lượng chặt chẽ với I-ran về vấn đề liên quan JCPOA.

Giới phân tích cho rằng, sở dĩ các nước châu Âu ráo riết bảo vệ thỏa thuận hạt nhân với I-ran là bởi khi phá bỏ JCPOA, Mỹ "không đếm xỉa" đến tiếng nói và lợi ích của EU. Tổng thống Pháp Ma-crông cuối tuần qua cũng lên tiếng nhấn mạnh tầm quan trọng của EU trong việc tái khẳng định cam kết bảo vệ JCPOA. Theo Tổng thống Pháp, châu Âu hiện đang đứng trước thời điểm mang tính lịch sử, gánh vác trách nhiệm bảo đảm cho một trật tự đa phương từng được thiết lập hồi cuối chiến tranh thế giới thứ hai, nhưng nay đang bị Mỹ thay đổi.

Ðối với EU, bảo vệ thỏa thuận hạt nhân với Tê-hê-ran cũng đồng nghĩa với bảo vệ lợi ích kinh tế của nhiều nước EU đã đầu tư lớn vào I-ran. Ngay sau khi JCPOA được ký kết vào năm 2015, Tê-hê-ran đã đón những làn sóng đầu tư lớn từ Ðức, Pháp, Anh... vào các lĩnh vực sản xuất dầu khí, công nghiệp ô-tô, tài chính - ngân hàng. Vào tháng 1-2016, Tổng thống I-ran Ru-ha-ni đã thực hiện chuyến thăm châu Âu nhằm thúc đẩy quan hệ kinh tế giữa Tê-hê-ran với I-ta-li-a và Pháp. Chỉ riêng trong chặng dừng chân ở I-ta-li-a, hai bên đã ký các thỏa thuận có tổng trị giá lên tới 18,4 tỷ USD liên quan nhiều lĩnh vực, gồm y tế, vận tải, nông nghiệp và năng lượng. Bộ trưởng Ngoại giao Ðức H.Ma-át hôm 13-5 đã cho biết, Ðức muốn tiếp tục hỗ trợ các công ty của nước này làm ăn với I-ran trong thời gian tới. Ngoài hai lý do nêu trên, EU cũng lo ngại nếu thỏa thuận hạt nhân với I-ran sụp đổ sẽ có thể làm gia tăng các cuộc xung đột tại Trung Ðông.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy các nỗ lực của EU nhằm cứu vãn JCPOA rất khó đem lại kết quả mong muốn. Bởi vì, trước khi chính quyền Mỹ đưa ra quyết định nêu trên, các nhà lãnh đạo EU đã nhiều lần thuyết phục Tổng thống Ð.Trăm thay đổi quan điểm với JCPOA, nhưng đều bị bỏ qua. Phó Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo I-ran (IRGC), Tướng H.Xa-la-mi cũng vừa lên tiếng cho rằng, các quốc gia châu Âu không có khả năng cứu vãn thỏa thuận hạt nhân I-ran; đồng thời bày tỏ quan điểm cứng rắn của Tê-hê-ran rằng "phản kháng là cách duy nhất đối mặt, không phải ngoại giao". Tuyên bố này là dấu hiệu cho thấy I-ran sẽ sớm lại trở thành "điểm nóng" an ninh toàn cầu.

ĐÔNG DƯƠNG

Chia sẻ