"Gương vỡ lại lành"

Thứ Sáu, 05/01/2018, 19:21:03
 Font Size:     |        Print

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ T.Éc-đô-gan đang có chuyến thăm Pháp, cùng người đồng cấp E.Ma-crông thảo luận một loạt vấn đề "nóng" ở khu vực Trung Ðông. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh An-ca-ra muốn hàn gắn mối quan hệ "cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt" với nhiều nước châu Âu.

Nằm giữa hai bờ lục địa Á - Âu, Thổ Nhĩ Kỳ luôn là "điểm nóng" tập trung người di cư từ các quốc gia có xung đột, như Xy-ri, Áp-ga-ni-xtan, Pa-ki-xtan vượt biển để tới châu Âu. Chính quyền An-ca-ra đã trở thành đối tác quan trọng có thể giúp châu Âu kiểm soát dòng người nhập cư vào "lục địa già" sau khi hai bên ký thỏa thuận hợp tác tháng 3-2016. Theo đó, các biện pháp hỗ trợ tài chính của EU dành cho Thổ Nhĩ Kỳ đổi lấy việc An-ca-ra siết chặt kiểm soát hoạt động buôn người sang châu Âu, cũng như cải thiện điều kiện sinh sống của gần ba triệu người di cư Xy-ri đang tị nạn tại Thổ Nhĩ Kỳ. Chẳng hạn ngay từ đầu năm 2018, lực lượng an ninh Thổ Nhĩ Kỳ đã phát hiện và ngăn chặn hơn 1.600 người di cư bất hợp pháp tại khu vực biên giới nước này.

Tuy nhiên, căng thẳng quan hệ giữa An-ca-ra và một số thành viên Liên hiệp châu Âu (EU) bùng phát kể từ sau cuộc đảo chính bất thành ở Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 7-2016. Mối quan hệ Ðức - Thổ Nhĩ Kỳ, hai đồng minh gần gũi trong NATO, bắt đầu rạn nứt kể từ khi An-ca-ra bắt giữ một số công dân Ðức và Béc-lin chỉ trích mạnh mẽ Thổ Nhĩ Kỳ về cách xử lý vụ đảo chính bất thành năm 2016. Căng thẳng lên đến đỉnh điểm khi Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ kêu gọi toàn bộ người Ðức gốc Thổ không bỏ phiếu cho Liên minh Dân chủ/Xã hội Cơ đốc giáo (CDU/CSU) của Thủ tướng Ðức A.Méc-ken, đảng Dân chủ Xã hội (SPD) hay đảng Xanh, vì cho rằng đây là "kẻ thù của An-ca-ra". Căng thẳng với Ðức làm đình trệ tiến trình đàm phán gia nhập EU của Thổ Nhĩ Kỳ. Thủ tướng Ðức A.Méc-ken từng tuyên bố sẽ ngừng các cuộc đàm phán của Ðức và EU về việc xem xét Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập khối này. Bà Méc-ken cũng là người lên tiếng mạnh mẽ nhất, yêu cầu EU "thắt chặt hầu bao" đối với gói hỗ trợ tài chính mà EU dành cho Thổ Nhĩ Kỳ.  

Theo thỏa thuận ngân sách năm 2018 của EU, các nước châu Âu đã giảm khoản tiền dành cho Thổ Nhĩ Kỳ do lo ngại cách xử lý các vấn đề nội bộ của Chính quyền An-ca-ra. Các nghị sĩ Nghị viện châu Âu (EP) và các quốc gia thành viên đã nhất trí giảm 105 triệu ơ-rô trong quỹ hỗ trợ Thổ Nhĩ Kỳ và đóng băng khoản bổ sung trị giá 70 triệu ơ-rô đã thông báo trước đó. Ðây là một thông điệp rõ ràng bày tỏ thái độ phản đối của EU đối với cách xử lý của An-ca-ra về các vấn đề liên quan cuộc đảo chính bất thành hồi năm 2016. EU đã cam kết hỗ trợ Thổ Nhĩ Kỳ 4,45 tỷ ơ-rô trong giai đoạn 2014-2020, nhưng đến nay mới chỉ giải ngân 360 triệu ơ-rô. Một số nước phương Tây đã chỉ trích mạnh mẽ hành động trấn áp sau đảo chính ở Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, theo Chính quyền An-ca-ra, chỉ có hành động mạnh tay mới có thể dập tắt mối đe dọa từ mạng lưới của giáo sĩ Ph.Gu-len, người bị An-ca-ra coi là chủ mưu vụ đảo chính và hiện sống lưu vong tại Mỹ. Sự kiện đẫm máu hồi năm 2016 đã khiến 246 người chết, 2.000 người bị thương, trong đó có 103 tướng lĩnh quân đội. Nhà chức trách Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt giữ hơn 50 nghìn người tình nghi liên quan. Khoảng 150 nghìn người bị sa thải hoặc đình chỉ công tác, trong đó có nhiều tướng lĩnh, cảnh sát, nhà báo...

Sau một năm đầy "sóng gió" trong quan hệ với nhiều nước châu Âu, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ T.Éc-đô-gan mới đây tuyên bố năm mới 2018 muốn cải thiện quan hệ với EU. Khẳng định thực hiện chính sách "thêm bạn bớt thù", Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ còn cho rằng không có lý do gì ngăn cản ông có các chuyến thăm tới các nước châu Âu như Ðức, Hà Lan, hai nước EU mà An-ca-ra từng có tranh cãi căng thẳng liên quan cuộc tổng tuyển cử trong năm 2017. Thậm chí, ông Éc-đô-gan mới đây hoan nghênh việc Ðức chỉ trích quyết định của Tổng thống Mỹ Ð.Trăm công nhận Giê-ru-xa-lem là thủ đô của I-xra-en. Sự ủng hộ của EU đối với quan điểm của Thổ Nhĩ Kỳ trong vấn đề này được cho là chất xúc tác thúc đẩy cải thiện quan hệ song phương. Thổ Nhĩ Kỳ đã trả tự do cho một số công dân Ðức bị bắt giữ theo sắc lệnh tình trạng khẩn cấp được ban bố sau khi đập tan âm mưu đảo chính hồi tháng 7-2016. Ðộng thái này mở ra hy vọng hàn gắn mối quan hệ giữa hai đồng minh NATO.

Những nội dung quan trọng mà Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thảo luận với người đồng cấp Pháp trong chuyến thăm lần này là cuộc xung đột Xy-ri, quy chế Giê-ru-xa-lem cũng như cuộc khủng hoảng người di cư. Dù còn không ít bất đồng và khó khăn phải vượt qua, song chuyến xuất ngoại đầu năm của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ T.Éc-đô-gan tới một cường quốc châu Âu được kỳ vọng giúp "gương vỡ lại lành" trong quan hệ giữa An-ca-ra với các nước EU.

HÀ ANH

Chia sẻ