Điểm thời sự

Chông gai trên chặng đường bình thường hóa quan hệ Mỹ - Cu-ba

Thứ Năm, 20/04/2017, 03:54:07
 Font Size:     |        Print
 

Lượng du khách Mỹ đến Cu-ba tăng nhanh sau khi hai nước nới lỏng hạn chế đi lại.
 Font Size:     |  

Hơn hai năm trôi qua kể từ tuyên bố lịch sử khôi phục quan hệ ngoại giao song phương giữa Chủ tịch Cu-ba Ra-un Ca-xtơ-rô và cựu Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma, La Ha-ba-na gặt hái những lợi ích kinh tế - xã hội nhất định từ sự cải thiện quan hệ này. Tuy nhiên, theo nhận định của giới chuyên gia, tương lai quan hệ của hai quốc gia nhiều duyên nợ này còn khó đoán định dưới thời Tổng thống Đ.Trăm, người vốn có quan điểm cứng rắn đối với tiến trình “phá băng” trong quan hệ với quốc đảo Ca-ri-bê.

Sau hơn 50 năm ở hai bên bờ chiến tuyến, Mỹ và Cu-ba nỗ lực thúc đẩy loạt bước đi nhằm tháo gỡ các biện pháp trừng phạt mà Oa-sinh-tơn áp đặt La Ha-ba-na trong nhiều năm qua, nhất là về kinh tế - thương mại, đồng thời tăng cường hợp tác về an ninh và bảo vệ môi trường. Việc chính quyền Oa-sinh-tơn thông báo chấm dứt chính sách khuyến khích người Cu-ba nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ đã áp dụng 20 năm qua, còn gọi là chính sách “chân ướt, chân ráo”, được La Ha-ba-na hoan nghênh là bước tiến quan trọng trong quan hệ song phương. Thêm vào đó, hai bên ký kết thành công 21 thỏa thuận song phương bao trùm nhiều lĩnh vực, từ di trú, thương mại đến y tế, bảo vệ môi trường... thời gian qua, cho thấy nỗ lực đáng kể vượt qua những bất đồng còn tồn tại để xây dựng một cơ chế đối thoại thay vì đối đầu, chứ không chỉ dừng lại ở những cái bắt tay đơn thuần mang tính biểu tượng.

Số liệu từ Văn phòng thống kê và thông tin quốc gia Cu-ba cho thấy, dù lệnh bao vây, cấm vận về kinh tế còn hiện hữu, song những thay đổi trong chính sách của Mỹ đã làm lợi cho nền kinh tế của đảo quốc Ca-ri-bê này, nhất là ngành du lịch. Tự do hóa du lịch tới Cu-ba khiến tăng trưởng bùng nổ về lượng du khách, với mức tăng 16% trong năm 2015 và 13% năm 2016. Giới phân tích cho rằng, mối quan hệ Mỹ - Cu-ba “ấm lên” sẽ mang lại lợi ích cho cả hai bên, đáp ứng sự mong đợi của người dân hai nước. Oa-sinh-tơn được lợi kinh tế khi các cá nhân và doanh nghiệp nước này mở rộng kinh doanh tại thị trường Cu-ba non trẻ và “béo bở”. Còn đối với La Ha-ba-na, nối lại quan hệ với Mỹ là một trong những yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Chưa kể việc bình thường hóa quan hệ giữa hai “cựu thù” thời “chiến tranh lạnh” cũng tạo điều kiện để nhiều quốc gia khác thúc đẩy hợp tác với quốc đảo Ca-ri-bê.

Bên cạnh những điểm sáng, vẫn còn những “chướng ngại vật” tồn tại trong quan hệ giữa hai nước không dễ tháo gỡ trong một sớm, một chiều. Nổi bật là tuyên bố xem xét lại toàn bộ tiến trình cải thiện quan hệ song phương của Tổng thống Mỹ Đ.Trăm, điều vốn được vị Tổng thống thứ 45 của Mỹ cam kết trong các chiến dịch tranh cử hồi năm ngoái. Dù tin tưởng rằng, việc khôi phục quan hệ giữa Mỹ và Cu-ba là điều tốt đẹp, song Tổng thống Trăm không loại trừ khả năng đảo ngược những nỗ lực của người tiền nhiệm B.Ô-ba-ma nếu hai nước không đạt được một thỏa thuận tốt hơn. Giới nghiên cứu cho rằng, việc Nhà trắng khôi phục chính sách thù địch đối với Cu-ba, nếu có xảy ra, cũng không ảnh hưởng nghiêm trọng ở tầm vĩ mô như dư luận lo ngại. Để tự vệ trước những sự thay đổi chính sách của Mỹ, Cu-ba đã tăng cường mở rộng quan hệ đối ngoại và tìm kiếm các đối tác kinh tế mới như hợp tác với Liên hiệp châu Âu (EU), xúc tiến gia nhập Ngân hàng phát triển Mỹ la-tinh. Bên cạnh đó, Cu-ba cũng đẩy mạnh mở cửa kinh tế, thúc đẩy thương mại, tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài và duy trì quan hệ với nhiều quốc gia khác.

Là một doanh nhân kỳ cựu, Tổng thống Đ.Trăm hiểu rõ tầm quan trọng của cơ hội kinh doanh mới đối với các doanh nghiệp Mỹ, cũng như khả năng “sinh lợi” của mỗi mối quan hệ đối ngoại. Do đó, trong quan hệ với Cu-ba, ông Trăm chắc chắn cân nhắc những lợi ích đạt được trong tiến trình bình thường hóa quan hệ với Cu-ba, nhất là trong thương mại và đầu tư. Giới bình luận đánh giá, nếu Tổng thống Trăm nỗ lực thực thi mọi biện pháp để cải thiện kinh tế, giúp “đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại” như khẩu hiệu tranh cử, ông sẽ không bỏ qua mối quan hệ nhiều tiềm năng với Cu-ba.

Sự kiện cải thiện quan hệ Mỹ - Cu-ba là một trong những tiến trình được quan tâm nhất trên thế giới. Kết quả thăm dò tại Mỹ cho thấy, 75% số người dân Mỹ ủng hộ bình thường hóa quan hệ, trong khi 73% đồng tình xóa bỏ lệnh bao vây, cấm vận phi lý chống Cu-ba. Nhiều tổ chức của Mỹ đã gửi một bản ghi nhớ chung, bày tỏ mong muốn Tổng thống Trăm xem xét một cách kỹ lưỡng những lợi ích của nước Mỹ trước khi đưa ra quyết định trong chính sách đối với Cu-ba. Phá băng nhanh nhưng để tan băng còn cần thời gian. Cả hai nước Cu-ba và Mỹ cần nhiều nỗ lực để đi đến đích cuối cùng của tiến trình bình thường hóa quan hệ hoàn toàn.

NGUYÊN BẢO