Brexit vẫn chìm trong bất đồng

Thứ Sáu, 08/02/2019, 00:50:08

Sau khi bản “thỏa thuận chia tay” giữa Anh và Liên hiệp châu Âu (EU) bị Quốc hội Anh bác bỏ, các bên liên quan tiếp tục bất đồng về các điều khoản liên quan việc Anh rời EU (Brexit). Theo đó, mối lo ngại về việc Anh rời EU mà không có thỏa thuận đang ngày càng tăng.

Sau khi Quốc hội Anh không thông qua thỏa thuận Brexit mới mà Chính phủ Anh và EU đã thống nhất tháng 11-2018, các bên vẫn chưa thể thu hẹp những quan điểm khác biệt liên quan thỏa thuận chia tách này. Do vậy, ngày 7-2, Thủ tướng Anh T.May đến Brussles (Bỉ) gặp Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Jean-Claude Juncker nhằm cứu vãn một Brexit không thỏa thuận giữa Anh và EU. Tuy nhiên, các nhà quan sát không lạc quan về việc Anh và EU có thể gỡ rối cho thỏa thuận nêu trên, trong bối cảnh gần đây, các quan chức châu Âu đã nhiều lần khẳng định rằng thỏa thuận ký giữa lãnh đạo EU và bà May cách đây ba tháng là không thể đảo ngược. Người phát ngôn của EU tuyên bố “quan điểm của EU đã rõ ràng” và lưu ý rằng, Quốc hội Anh đã có một loạt các cuộc bỏ phiếu, đây là cơ sở để Thủ tướng Anh trình bày với EU về những ý tưởng tiếp theo.

Một nút thắt quan trọng trong tiến trình Brexit vẫn chưa được cởi bỏ, đó là bất đồng giữa Anh và EU về vấn đề biên giới Ireland. Báo chí châu Âu cho biết, các nghị sĩ Anh ủy quyền cho Thủ tướng T.May tiến hành đàm phán lại thỏa thuận Brexit với EU để tìm một giải pháp thay thế cho điều khoản “rào chắn” liên quan biên giới Anh - Ireland sau Brexit. Trong chuyến công du châu Âu hôm 7-2, Thủ tướng Anh cũng vận động để nhận được sự thay đổi về điều khoản “rào chắn” này. Điều khoản “rào chắn” của thỏa thuận cho phép nước Anh vẫn ở trong liên minh thuế quan với EU và Bắc Ireland ở lại trong thị trường chung châu Âu, nếu quan hệ tương lai giữa Anh và EU không cho phép tránh kiểm soát thuế quan tại biên giới Ireland.

Tuy nhiên, Anh và EU rất khó đạt được đồng thuận về vấn đề nêu trên. Trong khi giới chức Anh lo ngại rằng, Anh vẫn bị mắc kẹt trong điều khoản “rào chắn”, thì EU khẳng định đây là một trong những “giải pháp cuối cùng” để giải quyết vấn đề biên giới Ireland. Tổng Thư ký EC tuần trước đã tuyên bố “không ai ở phía EU có kế hoạch mở lại cuộc đàm phán” về thỏa thuận nói trên. Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Pháp khẳng định “không có khả năng” đảo ngược thỏa thuận đã đạt được giữa Chính phủ Anh và EU.

Những bất đồng liên quan Brexit tồn tại ngay trong nội bộ EU và trong lòng nước Anh. Ireland đã bác các đề nghị từ phía Chính phủ Anh về việc tiến hành đối thoại song phương liên quan việc sử dụng công nghệ để duy trì biên giới mở giữa Anh và Ireland sau Brexit. Bộ trưởng Tài chính Ireland khẳng định, Ireland sẽ không tham gia bất cứ tiến trình đàm phán nào dẫn tới một biên giới “cứng” giữa Anh và Ireland, và trong trường hợp Brexit không thỏa thuận, Ireland sẽ thương lượng với Anh và EU.

Trong khi đó, tình trạng dùng dằng “kẻ muốn ở, người muốn đi” khỏi EU vẫn tiếp diễn. Mặc dù chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa là đến hạn Anh phải rời EU, nhưng Thủ hiến Scotland thuộc Vương quốc Anh, bà Nicola Sturgeon vẫn cho rằng Anh “chưa sẵn sàng” để rời khỏi “mái nhà chung châu Âu” và kêu gọi trưng cầu ý dân lần thứ hai về Brexit. Trong cuộc trưng cầu ý dân Brexit ngày 23-6-2016, phần lớn cử tri Scotland đã bày tỏ quan điểm muốn ở lại EU. Trên quy mô toàn nước Anh, những cuộc trưng cầu ý dân gần đây cũng cho thấy ngày càng có nhiều người dân không muốn Anh “chia tay” EU.

Giới phân tích ngày càng quan ngại về khả năng xảy ra “Brexit cứng”, nghĩa là Anh rời EU mà không đạt được thỏa thuận nào. Bên cạnh đó, khả năng Anh hủy bỏ tiến trình rời khỏi EU cũng khó xảy ra. Hiện tại, không ít người kêu gọi Luân Đôn thực hiện quyền đảo ngược điều 50 của Hiệp ước Lisbon về việc rời khỏi EU mà Anh đã kích hoạt hai năm trước, để duy trì tư cách thành viên đầy đủ của EU. Tuy nhiên, Bộ trưởng Ngoại giao Đức H.Ma-át cuối tuần qua nhận định khả năng nêu trên là “hầu như không thể xảy ra” dù ông cũng mong muốn nhìn thấy viễn cảnh này.

Các nhà phân tích nhận định, một khi chính phủ của Thủ tướng T.May vẫn không thể thống nhất về một thỏa thuận rời EU hoặc một lập trường chung về mối quan hệ trong tương lai với EU, nước Anh sẽ rời EU trong tình thế hỗn loạn. Theo đó, các chuỗi cung ứng sẽ bị gián đoạn nghiêm trọng khi hàng hóa nhập khẩu từ EU có thể bị tắc nghẽn vì những quy trình kiểm tra hải quan thiệt hại kinh tế với cả Anh và EU là không nhỏ. Trước nguy cơ “cuộc khủng hoảng Brexit” nêu trên chính thức xảy ra, chính phủ và các doanh nghiệp, không chỉ tại châu Âu, cần chuẩn bị ngay các kế hoạch ứng phó khẩn cấp trong trường hợp “Anh trắng tay rời EU”.

THĂNG LONG