Gánh nặng oằn lưng

Thứ Tư, 23/01/2019, 04:30:16

Hội nghị cấp cao về phát triển kinh tế và xã hội A-rập lần thứ tư vừa họp tại Lebanon đã ra Tuyên bố Beirut, khẳng định quyết tâm san sẻ gánh nặng người tị nạn Syria. Các nhà lãnh đạo A-rập cũng kêu gọi thế giới chia sẻ trách nhiệm để giảm tác động từ cuộc khủng hoảng vốn đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, kinh tế, xã hội ở nhiều nước Trung Đông.

Tuyên bố Beirus khẳng định cuộc khủng hoảng di cư tại Syria là vấn đề nhân đạo tồi tệ nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, dẫn đến kinh tế suy giảm, gia tăng chi tiêu và thâm hụt, đặt gánh nặng cho nhiều lĩnh vực công, cơ sở hạ tầng cũng như tạo ra nguy cơ cho xã hội. Hiện có khoảng 5,6 triệu người Syria đang tị nạn tại năm quốc gia láng giềng, gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Lebanon, Jordania, Ai Cập và Iraq.

Chưa hết, các nước trong khu vực cũng phải đau đầu đối phó những khó khăn ngân sách để giúp người tị nạn Palestin sau khi Mỹ rút viện trợ cho quỹ người tị nạn ở vùng đất khói lửa này. Cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng ở đất nước Yemen đang chìm trong nội chiến cũng góp phần làm u ám thêm bức tranh toàn cảnh của khối các nước A-rập, buộc các nước thành viên Liên đoàn A-rập (AL) phải tìm lối thoát cho các cuộc khủng hoảng trước khi chờ đợi sự trợ giúp từ bên ngoài.

Cuộc xung đột kéo dài tám năm qua ở Syria đã dồn áp lực lên các nước láng giềng khi các nước này phải oằn lưng trước gánh nặng từ dòng người tị nạn. Theo Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR), có khoảng 976 nghìn người Syria đăng ký tị nạn tại Lebanon, song Chính phủ Lebanon cho rằng, con số này trên thực tế vào khoảng 1,5 triệu người. Sự xuất hiện của người di cư đã gây khó khăn lớn cho nền kinh tế Lebanon với ước tính khoảng 270 nghìn người dân Lebanon mất việc sau khi người tị nạn Syria tham gia thị trường lao động nước này. Chính phủ Jordania cũng ước tính đã tiếp nhận gần 1,3 triệu người tị nạn từ Syria và chi hơn 10 tỷ USD để hỗ trợ. Jordania nhiều lần "than thở" rằng việc tiếp nhận người tị nạn là một gánh nặng đối với cơ sở hạ tầng và tài lực hạn chế của nước này. Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia tiếp nhận số người tị nạn lớn, với khoảng 3,5 triệu người đăng ký tị nạn, hầu hết là người Syria.

Theo thống kê, trên thế giới, cứ hai giây trôi qua lại có thêm một người bị buộc phải rời khỏi nơi cư trú thân thuộc do chiến tranh, xung đột hoặc bị ngược đãi. Ðiều này khiến số người phải tha hương trên toàn thế giới có năm tăng lên mức cao kỷ lục gần 70 triệu người. Trong số này có khoảng 70% đến từ 10 quốc gia đang xảy ra chiến tranh - xung đột, như Syria, Afghanistan, Nam Sudan... Trong các quốc gia A-rập, ngoài Syria chiếm tỷ lệ người tị nạn cao nhất còn khoảng 5,4 triệu người Palestin cũng đang phải sống như những người tị nạn. Người tị nạn Palestin đứng trước nhiều nguy cơ sau khi Mỹ cắt khoản đóng góp 350 triệu USD cho Cơ quan cứu trợ và việc làm cho người tị nạn Palestin của Liên hợp quốc (UNRWA).

Trước gánh nặng người tị nạn đang tác động tiêu cực tới đời sống, kinh tế, xã hội của nhiều nước trong khu vực, các nhà lãnh đạo A-rập đã hối thúc cộng đồng quốc tế hỗ trợ những quốc gia tiếp nhận người tị nạn Syria và thực hiện các bước đi nhằm giảm tác động từ cuộc khủng hoảng này. Tổng thống Lebanon đề xuất lập một ngân hàng tái thiết và phát triển A-rập để giúp đỡ tất cả các nước A-rập bị ảnh hưởng, vượt qua sự thù địch và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế bền vững. Hầu hết các quốc gia "mở cửa" cho người tị nạn đều phàn nàn rằng, dường như không nhận được sự san sẻ nào đối với gánh nặng này, trong khi hàng loạt các vấn đề về kinh tế, xã hội nảy sinh từ dòng người tị nạn.

Liên hiệp châu Âu (EU) cho biết, sẽ sớm tổ chức một cuộc họp để thảo luận khả năng cung cấp một khoản hỗ trợ tài chính thiết yếu trị giá năm tỷ USD cho những người bị mất nhà ở tại Syria và các quốc gia láng giềng. EU và AL cũng dự kiến sẽ tổ chức hội nghị cấp cao đầu tiên tại Ai Cập vào cuối tháng 2 tới, như một phần trong nỗ lực xây dựng liên minh mới giữa hai khu vực và chống nạn buôn người di cư. Là châu lục chịu tác động trực tiếp và nặng nề từ làn sóng người di cư, châu Âu thấu hiểu những khó khăn của các quốc gia đang phải tiếp nhận người tị nạn. Giúp các nước khác trong vấn đề này cũng là giúp châu Âu có thể "chặn từ đầu nguồn" làn sóng nguy hiểm này. EU đã ký các thỏa thuận hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ và Libya, các nước được coi là "cửa ngõ" để những người di cư trái phép từ châu Phi sang châu Âu, nhờ đó giảm đáng kể số người di cư vào "lục địa già" so với thời kỳ đỉnh điểm năm 2015.

Việc hồi hương người tị nạn Syria đang được Liên hợp quốc và các quốc gia trong khu vực nỗ lực thực hiện. Ðây cũng là một nhiệm vụ nặng nề và đầy khó khăn của thời kỳ tái thiết Syria thời hậu chiến. Ðể có thể đưa người tị nạn hồi hương còn phụ thuộc nhiều yếu tố, đó là phải chấm dứt xung đột, xây dựng lại cơ sở hạ tầng, phục hồi phát triển kinh tế và tạo việc làm. Ðó mới là những cơ sở bền vững để có thể giúp dòng người tị nạn tái hòa nhập cuộc sống trên quê hương, giảm nhẹ gánh nặng cho các nước khác trong khu vực vốn đang trĩu nặng nỗi lo "cơm áo".

ANH THƯ