Đóng cửa chính phủ và xây tường biên giới

Thứ Năm, 10/01/2019, 03:38:03

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố khu vực biên giới giữa Mỹ và Mexico hiện trong tình trạng “khủng hoảng an ninh và nhân đạo nghiêm trọng”. Đây là lý do để người đứng đầu Nhà trắng tiếp tục kêu gọi Quốc hội Mỹ thông qua khoản ngân sách 5,7 tỷ USD để xây dựng bức tường dọc biên giới và chấm dứt tình trạng chính phủ đóng cửa một phần.

Thay vì đăng những dòng thông báo ngắn trên trang mạng xã hội Twitter, hay trả lời chớp nhoáng giới báo chí như thường lệ, Tổng thống Mỹ Donald Trump chọn cách phát biểu ý kiến trực tiếp trên sóng truyền hình được phát đi từ Phòng Bầu dục ở Nhà trắng vào khung giờ cao điểm sáng 9-1 (giờ Việt Nam), để nói về vấn đề an ninh biên giới. Trong bài phát biểu dài gần 10 phút, người đứng đầu Nhà trắng kêu gọi Quốc hội Mỹ hành động nhiều hơn để giải quyết cuộc “khủng hoảng an ninh biên giới” bằng việc thông qua ngân sách cho dự án bức tường biên giới Mỹ - Mexico, đồng thời chấm dứt tình trạng chính phủ đóng cửa một phần đã bước sang tuần thứ ba liên tiếp. Tổng thống Donald Trump dùng cụm từ “vết thương hở” để ám chỉ tính cấp thiết của vấn đề an ninh biên giới phía nam nước Mỹ, nơi tình trạng nhập cư bất hợp pháp, bạo lực băng đảng ma túy và tội phạm ngày càng gia tăng nghiêm trọng. Thậm chí, ông đã nhắc lại những chi tiết khủng khiếp về các vụ giết người mà theo ông là liên quan những người nhập cư bất hợp pháp.

Trước đó, lãnh đạo Nhà trắng từng đe dọa sử dụng quyền khẩn cấp quốc gia để xây dựng bức tường biên giới mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội, đồng thời tuyên bố tình trạng chính phủ đóng cửa một phần có thể “kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm”. Trên thực tế, Tổng thống Mỹ có quyền hạn rất lớn để hành động trong những tình trạng khủng hoảng. Nhiều người tiền nhiệm của Tổng thống Donald Trump đã sử dụng quyền khẩn cấp này, với hơn 20 biện pháp khẩn cấp tới nay vẫn có hiệu lực và được gia hạn hằng năm. Trong khi đó, Luật nhập cư quy định tình trạng khẩn cấp có thể được thiết lập nếu làn sóng người nước ngoài vào Mỹ vượt khả năng kiểm soát. Theo đó, Tổng thống được phép chuyển tiền vào các dự án xây dựng quân sự, cụ thể trong trường hợp này là bức tường biên giới. Tuy nhiên, Quốc hội Mỹ cũng thông qua đạo luật nhằm hạn chế quyền lực của Tổng thống, trong khi vẫn duy trì linh hoạt để hành động trong trường hợp khẩn cấp. Thậm chí, các nhà lập pháp có thể chấm dứt tình trạng khẩn cấp nếu cả Hạ viện và Thượng viện bỏ phiếu ủng hộ. Hiện đảng Dân chủ và những người phản đối việc xây dựng bức tường biên giới đe dọa sẽ có hành động pháp lý nếu Tổng thống Donald Trump ban bố tình trạng khẩn cấp.

Sau nhiều ngày bóng gió nói về khả năng sử dụng quyền lực của tổng thống để tuyên bố tình trạng khẩn cấp nhằm thông qua dự án bức tường biên giới mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội, Tổng thống Donald Trump cho biết sẽ tiếp tục tìm giải pháp cho vấn đề này. Lãnh đạo Nhà trắng thể hiện thiện chí đầu tiên khi chấp thuận điều chỉnh xây một hàng rào bằng thép thay vì bê-tông kiên cố.

Tuy nhiên, đảng Dân chủ vẫn phản đối, bởi không chỉ là vấn đề vật liệu để xây bức tường biên giới, mà là nguy cơ dự án có thể kéo dài và tiêu tốn hàng chục tỷ USD, chứ không chỉ năm tỷ USD dành riêng cho việc xây bức tường. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer và Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi đưa ra những phản bác đầu tiên về bài phát biểu trên truyền hình của Tổng thống Donald Trump; cho rằng, giải pháp hiện nay là phải tách biệt việc đóng cửa chính phủ với cuộc tranh luận về an ninh biên giới. Trong khi đó, bà Pelosi chỉ trích, những “ám ảnh” của Tổng thống khiến những người nộp thuế ở Mỹ lãng phí hàng tỷ USD cho một bức tường đắt đỏ và không hiệu quả, một dự án mà ông Donald Trump luôn hứa rằng Mexico sẽ đóng góp chi phí.

Chính phủ Mỹ trong tình trạng đóng cửa một phần đã 19 ngày và sự lạc quan về việc các bên đạt thỏa thuận chính phủ mở cửa trở lại ngày càng giảm. Nhiều nghị sĩ đảng Cộng hòa đang vận động đoàn kết chống lại các dự luật cấp ngân sách riêng lẻ được đảng Dân chủ đưa ra Hạ viện xem xét trong tuần này. Hôm nay (ngày 10-1), Tổng thống Donald Trump có kế hoạch thăm khu vực biên giới Mỹ - Mexico. Nhiều chuyên gia dự đoán, Tổng thống Donald Trump sẽ tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia nhằm xây dựng bức tường biên giới sau chuyến thăm.

ĐINH TRƯỜNG