Lối thoát cho những bế tắc

Thứ Tư, 12/12/2018, 05:26:36

Ðại diện khoảng 150 nước tham dự Hội nghị Liên hợp quốc (LHQ) tại thành phố Marrakech của Maroc đã chính thức thông qua Hiệp ước toàn cầu về di cư. Ðây là văn kiện quốc tế đầu tiên về quản lý người di cư, được hy vọng sẽ mở lối thoát cho những bế tắc liên quan làn sóng di cư đang tràn vào châu Âu cũng như khu vực biên giới Mỹ - Mexico, dù còn không ít thách thức.

Hiệp ước toàn cầu về di cư đã đặt ra 23 mục tiêu bảo đảm di cư hợp pháp và quản lý dòng người di cư tốt hơn trong bối cảnh số người di cư trên toàn thế giới đã tăng lên mức 250 triệu người, tương đương 3% dân số thế giới. Hiệp ước này bao gồm việc làm cách nào để bảo vệ người di cư, giúp người di cư hòa nhập tại môi trường sống mới hay đưa họ trở lại quê nhà. Mặc dù không mang tính ràng buộc pháp lý, song hiệp ước được thông qua với hy vọng có thể giúp ngăn chặn sự hỗn loạn và nỗi thống khổ của người di cư hiện nay. "Dư chấn chính trị" do làn sóng di cư gây ra hiện rất nặng nề tại các nước châu Âu. Trong khi đó, tại biên giới Mexico - Mỹ, hàng nghìn người di cư sống trong cảnh "màn trời chiếu đất" chờ tìm cơ hội xin tị nạn tại Mỹ.

Một hiệp ước mang tính toàn cầu được thông qua đồng nghĩa với việc cần một ý chí chung nhằm thúc đẩy hợp tác đa phương trong giải quyết vấn đề di cư bất hợp pháp. Tuy nhiên, còn không ít thách thức trên lộ trình thực thi hiệp ước khi Mỹ và một số nước không ủng hộ hiệp ước. Các nước Hungary, Áo, CH Séc, Ba Lan, Bulgaria và Australia đã liên tiếp tuyên bố rút khỏi hiệp ước này. Mỹ chỉ trích Hiệp ước toàn cầu về di cư là "một nỗ lực của LHQ nhằm tăng kiểm soát toàn cầu và giảm quyền tự quyết của các nước đối với hệ thống nhập cư của chính mình". Tuyên bố dài ba trang của Mỹ liệt kê một số quan điểm phản đối mà nước này cho rằng mâu thuẫn với luật pháp Mỹ. Washington cũng lo ngại hiệp ước của LHQ đang xem nhẹ tác động của di cư đối với các nước điểm đến, chẳng hạn như mất cơ hội việc làm với người bản xứ, nhất là đối với nhóm người lao động kỹ năng thấp và gia tăng áp lực đối với ngành dịch vụ công.

Mỹ và Mexico, theo cách riêng của mình, đang nỗ lực giải quyết vấn đề người di cư Trung Mỹ, vốn là tâm điểm trong quan hệ giữa hai nước. Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng sức ép buộc tân Tổng thống Mexico L.Obrador chấp nhận một thỏa thuận nhằm "giữ chân" những người tị nạn tại Mexico cho đến khi đơn xin tị nạn vào Mỹ của họ được phê duyệt tại tòa án Mỹ. Ðây cũng là vấn đề vốn khiến tình hình tại khu vực biên giới Mỹ - Mexico "nóng lên". Từ giữa tháng 10 vừa qua, những đoàn người di cư bắt đầu hành trình dài 4.300 km, xuất phát từ thành phố San Pedro Sula của Honduras đến thành phố Tijuana của Mexico. Hầu hết những người này đến từ các quốc gia thuộc "Tam giác phía Bắc" của Trung Mỹ, gồm El Salvador, Guatemala và Honduras, muốn chạy trốn đói nghèo, bạo lực và tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn tại "xứ cờ hoa". Trước vấn đề này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra các biện pháp "mạnh tay" nhằm trấn áp làn sóng di cư và ông không muốn đi theo một tiêu chuẩn chung. Trong khi đó, nhiều nước ở Ðông Âu, vốn cũng không "mặn mà" với các giải pháp chung của Liên hiệp châu Âu (EU) về vấn đề người di cư, đã rút khỏi hoặc tuyên bố không ủng hộ hiệp ước bởi những lợi ích riêng.

Trước tình hình một số quốc gia không ủng hộ Hiệp ước toàn cầu về di cư, trong khi một số nước đã ký hiệp ước lại thay đổi quyết định, Ðại diện đặc biệt của LHQ về vấn đề di cư quốc tế L.A-bơ đã chỉ trích hành động này làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần chủ nghĩa đa phương. Bởi, để có được thỏa thuận toàn cầu này, các nước liên quan đã phải trải qua quá trình thương thảo trong nhiều tháng mới có thể đạt được sự đồng thuận vì nước nào cũng đặt lợi ích của mình lên trên và không nhân nhượng. Thủ tướng Ðức A.Merkel lên tiếng ủng hộ hợp tác đa phương trong giải quyết vấn đề di cư, coi đây là "đáp án đúng" để các nước cùng nhau giải quyết các vấn đề toàn cầu. Bộ trưởng Ngoại giao Ðức H.Maas cho rằng, với thách thức về vấn đề di cư, không có câu trả lời cho bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào và khẳng định, hiệp ước toàn cầu là "đúng đắn và quan trọng".

Châu Âu rơi vào chia rẽ sâu sắc trong việc tìm ra đường hướng chung giải quyết vấn đề người di cư. Các quốc gia ở tuyến đầu tiếp nhận dòng người tị nạn chỉ trích các nước khác trong khu vực không san sẻ "gánh nặng" từ làn sóng di cư. Ðịa Trung Hải vẫn hằng ngày phải chứng kiến nhiều thảm kịch di cư từ Trung Ðông, Bắc Phi sang châu Âu. Nhiều người dân ở các nước Trung Mỹ vật vờ chờ "ánh sáng cuối đường hầm" trên hành trình tăm tối muốn đặt chân tới nước Mỹ. Tất cả các vấn đề liên quan làn sóng di cư đã trở thành thách thức lớn của các quốc gia, các khu vực. Sự đồng lòng và một hiệp ước toàn cầu là cần thiết trong việc thúc đẩy hợp tác đa phương trên hành trình tìm lời giải cho vấn đề di cư "gai góc" của thế giới hiện nay.

THANH HÀ