Khó khăn trước thềm năm mới

Thứ Ba, 11/12/2018, 04:03:55

Ngay trước thềm năm mới 2019, nhiều chuyên gia và tổ chức quốc tế đã bày tỏ quan ngại về triển vọng kinh tế toàn cầu năm tới, khi một loạt rào cản và thách thức đang chờ đợi phía trước. Nhà kinh tế trưởng L.Bu-ne của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) vừa nhận định rằng, những rủi ro hiện nay đủ để gióng lên hồi chuông cảnh báo và các quốc gia phải “chuẩn bị sẵn sàng trước mọi cơn bão”.

Thách thức đầu tiên với kinh tế thế giới năm 2019 là nguy cơ suy giảm tăng trưởng, nhất là trong bối cảnh chiến tranh thương mại leo thang. Sau khi chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc nổ ra, từ quý III năm 2018, thế giới đã chứng kiến một loạt các nền kinh tế lớn bị ảnh hưởng. Tốc độ tăng trưởng và các chỉ số kinh tế vĩ mô của Trung Quốc, Khu vực đồng euro (Eurozone)… đều đã suy giảm. Ngay cả nền kinh tế Mỹ vốn tăng trưởng vượt mong đợi trong năm qua cũng có nguy cơ chững lại vào năm tới. Ông M.Obstfeld, nhà kinh tế trưởng của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), trong trả lời phỏng vấn tờ Nhật báo Phố Wall đã dự báo rằng kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng chậm lại trong năm 2019. Lý do là tình trạng kinh tế trở nên yếu kém hơn ở cả châu Á và châu Âu sẽ tác động tiêu cực tới nền kinh tế Mỹ.

OECD mới đây cũng hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu vào năm 2019 và cho rằng “thủ phạm chính” cản đà tăng trưởng của kinh tế thế giới là cuộc chiến thương mại diễn ra gay gắt giữa Trung Quốc và Mỹ. Trong báo cáo triển vọng kinh tế mới nhất, OECD cho biết, tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2019 dự kiến tăng 3,5%, giảm so với mức dự báo 3,7% được đưa ra hồi tháng 9 vừa qua. Mặc dù trong những ngày gần đây, Mỹ - Trung đã tạm “hòa hoãn” để đàm phán, song đa số giới phân tích đều cho rằng, cuộc chiến thương mại giữa hai cường quốc này sẽ còn leo thang trong năm tới và kinh tế thế giới có thể chịu cảnh “cháy thành vạ lây”. Đại diện Thương mại Mỹ R.Lighthizer , người phụ trách đàm phán thương mại với Trung Quốc, đã bày tỏ bi quan về khả năng đạt thỏa thuận với Bắc Kinh trước hạn chót 1-3-2019. Nhận định của một “người trong cuộc” như trên đã dập tắt hy vọng mong manh của nhiều người rằng giai đoạn đàm phán thương mại Mỹ - Trung có thể sẽ kéo dài.

Cùng với nguy cơ suy giảm tăng trưởng và tác động từ chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, kinh tế thế giới năm 2019 còn đối mặt không ít rủi ro, thách thức từ hệ thống tài chính cũng như các vấn đề chính trị khác. Sau mười năm các nền kinh tế gượng dậy phục hồi từ cuộc khủng hoảng tài chính nổ ra ở Mỹ và châu Âu năm 2008, giờ đây mối lo về khủng hoảng nợ đang trở lại. Mới đây, tại Hội nghị cấp cao Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) ở Argentina, Tổng Giám đốc IMF C.Lagarde đã bày tỏ quan ngại về khoản nợ công gia tăng tại các nền kinh tế đang nổi, đồng thời hối thúc các nước thành viên G20 giải quyết vấn đề cấp bách này. Theo ước tính của IMF, nợ công toàn cầu đã lên tới mức kỷ lục 182.000 tỷ USD.

Một loạt các rủi ro chính trị khác cũng được dự báo là có thể sẽ “phủ bóng đen” lên triển vọng tăng trưởng kinh tế 2019. Hiện tại, tiến trình Brexit vẫn “mắc kẹt” tại Quốc hội Anh khi nhiều nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền cũng như phe đối lập đều phản đối thỏa thuận Brexit mà Chính phủ Anh mới đây đã đạt được với EU. Trong trường hợp Quốc hội Anh “nói không” với thỏa thuận này, nước Anh có thể sẽ lâm vào khủng hoảng chính trị. Bloomberg ước tính một kịch bản Brexit “cứng” như trên có thể khiến GDP của nước Anh vào năm 2030 giảm 7% so với thời điểm vẫn là thành viên của EU. Một khi kịch bản không mong muốn như trên xảy ra, điều này sẽ tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu.

Trong khi đó, một rủi ro chính trị khác của EU là mâu thuẫn giữa Chính phủ Italy với EU về kế hoạch ngân sách với những khoản chi tiêu mạnh tay của Rome. Trong báo cáo rà soát hằng năm về kế hoạch ngân sách của các nước Eurozone công bố mới đây, Ủy ban châu Âu (EC) nêu rõ ngân sách của Italy “đặc biệt không tuân thủ” các giới hạn của EU. Tuy nhiên, giới chức Italy hiện vẫn không chịu nhượng bộ các yêu cầu của EC về kế hoạch ngân sách. Mâu thuẫn này khiến giới đầu tư và các quan chức EU cảm thấy bất an và lo ngại Italy sẽ “châm ngòi” cho một cuộc khủng hoảng tài chính mới ở châu Âu trong năm tới. Ngoài ra, năm 2019 sẽ là năm bầu cử ở một số nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới, có thể tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu. Bên cạnh đó, việc Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện Mỹ trong cuộc bầu cử giữa kỳ vừa qua cũng có thể cản trở chương trình nghị sự của Tổng thống D.Trump, theo đó cản bước tăng trưởng của nền kinh tế số một thế giới.

Năm 2018, thế giới đã trải qua nhiều biến động. Năm 2019, tình hình kinh tế, chính trị thế giới được dự báo sẽ còn diễn biến phức tạp, khó lường hơn năm qua. Bối cảnh nêu trên đòi hỏi các nhà lãnh đạo thế giới, nhất là lãnh đạo các nước lớn và các tổ chức quốc tế, cần “đồng tâm hiệp lực” để dập tắt các “điểm nóng” bất ổn, ngăn chặn chủ nghĩa bảo hộ, bảo đảm môi trường hòa bình để kinh tế toàn cầu tiếp tục đà phục hồi, phát triển, tránh không đi vào “vết xe đổ” của cuộc khủng hoảng hơn mười năm trước.

ĐÔNG DƯƠNG