Bình luận quốc tế

Cảnh báo về những rạn nứt của OPEC

Thứ Sáu, 07/12/2018, 03:15:22

Việc Qatar bất ngờ quyết định rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 57 năm tham gia đặt ra nhiều nghi vấn về sự rạn nứt sâu sắc trong OPEC. Với bối cảnh OPEC đang giảm sút vai trò dẫn dắt thị trường dầu mỏ, động thái từ Qatar là lời cảnh báo đối với tổ chức này và được dự báo sẽ tác động thị trường dầu mỏ cũng như khiến cuộc khủng hoảng ở vùng Vịnh khó tìm lối thoát.

Tuy là một trong số những nước sản xuất dầu mỏ nhỏ nhất trong OPEC, nhưng Qatar là thành viên ảnh hưởng nhất trong thị trường khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) nhờ các nhà máy lớn sản xuất tới 77 triệu tấn/năm. Nắm giữ mỏ khí đốt lớn nhất thế giới, mỏ North Field hợp tác với Iran, Qatar có kế hoạch mở rộng công suất sản xuất LNG lên 100 triệu tấn/năm trước khi thị trường khí đốt trở nên chật hẹp vào đầu thập kỷ tới. Qatar tuyên bố tiếp tục sản xuất dầu mỏ, nhưng sẽ tập trung chủ yếu vào sản xuất khí đốt, lĩnh vực mà quốc gia vùng Vịnh đang là nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới.

Việc Qatar rút khỏi OPEC cho thấy sự chia rẽ trong khu vực ngày càng gia tăng khi quan hệ giữa Qatar với các nước A-rập Xê-út, Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE), Bahrain và Ai Cập rơi vào căng thẳng. Từ tháng 6-2017, bốn quốc gia A-rập đã cắt đứt quan hệ ngoại giao và đóng cửa các tuyến vận tải với Qatar do cáo buộc chính quyền Doha hỗ trợ khủng bố. Các biện pháp trả đũa về kinh tế đã được các bên áp dụng, gây ra cuộc khủng hoảng vùng Vịnh kéo dài. Nền kinh tế Qatar cũng không tránh khỏi những ảnh hưởng do các lệnh trừng phạt.

Tuy nhiên, đây cũng là bước đi đầy tính toán nhằm tập trung phát triển lĩnh vực khí đốt vốn là thế mạnh của nền kinh tế Qatar. Quốc gia nhỏ bé ở vùng Vịnh này đang tìm kiếm vị trí dẫn đầu thị trường LNG toàn cầu. Ðộng thái của Qatar được cho là không nằm ngoài những toan tính chính trị. Thực tế, các nhà phân tích cho rằng, OPEC đã bị ảnh hưởng từ những quyết định cắt giảm sản lượng dầu mỏ của A-rập Xê-út và Nga mới đây, trong đó, A-rập Xê-út hiện là quốc gia chi phối lớn nhất trong OPEC. Ðại diện của Iran tại OPEC nhấn mạnh, quyết định của Qatar phản ánh sự giận dữ đang gia tăng của các nhà sản xuất dầu trước cách tiếp cận đơn phương của Ủy ban Giám sát chung cấp bộ trưởng của OPEC (JMMC) vốn do A-rập Xê-út và Nga dẫn dắt trong việc ra quyết định cắt giảm sản lượng dầu mỏ. Theo nhận định của Iran, nhiều thành viên OPEC khác cũng đã bày tỏ thất vọng rằng JMMC quyết định sản lượng dầu một cách đơn phương và không có sự đồng thuận của OPEC.

Gia nhập OPEC năm 1961, Qatar tuyên bố sẽ bắt đầu rút khỏi tổ chức này từ năm 2019. Giới đầu tư lo ngại việc hoạch định chính sách trên thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ thiếu ổn định, trong bối cảnh cung vượt cầu khiến giá dầu "xuống dốc không phanh" suốt hai tháng qua. Sự bất ổn cao và giá giảm mạnh được cho là sẽ tác động lâu dài lên giao dịch dầu mỏ vào quý I-2019. Quyết định của Qatar càng tác động mạnh tới vai trò của OPEC khi nó được đưa ra vào thời điểm tổ chức này cần tìm kiếm một thỏa thuận trước sự hoài nghi của thị trường về khả năng kiểm soát sản lượng của OPEC.

OPEC và các đối tác, bao gồm cả Nga, đã bắt đầu cuộc họp tại Vienna (Áo) để quyết định hạn ngạch sản xuất dầu mỏ. Các nước OPEC và đồng minh đang hướng tới một thỏa thuận cắt giảm sản lượng dầu mỏ ở mức ít nhất 1,3 triệu thùng/ngày nhằm kiềm chế đà suy giảm giá dầu. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cảnh báo, thị trường dầu mỏ thế giới năm 2019 sẽ chứng kiến tình trạng cung vượt cầu do nhu cầu tiêu thụ có xu hướng giảm.

Trong bối cảnh nêu trên, Tổng thống Mỹ D.Trump kêu gọi OPEC và các đồng minh không cắt giảm sản lượng dầu mỏ trong năm 2019 nhằm tránh đẩy giá dầu thế giới lên cao. Thực tế, Mỹ muốn A-rập Xê-út không cắt giảm sản lượng để bù đắp cho nguồn cung của Iran bị gián đoạn bởi các lệnh trừng phạt. Ðây được cho là một phần lý do khiến Bộ trưởng Năng lượng Mỹ R.Perry đang chuẩn bị thăm Qatar và A-rập Xê-út, nhằm dàn xếp những khúc mắc giữa hai nước vốn là đồng minh quan trọng của Washington, tránh để mối quan hệ căng thẳng này tác động tới thị trường dầu mỏ cũng như những lợi ích liên quan của Mỹ.

ANH THƯ