Bài toán khó về khủng hoảng di cư ở Trung Mỹ

Thứ Ba, 27/11/2018, 05:23:24

Cửa khẩu biên giới tấp nập giữa hai thành phố San Diego của Mỹ và Tijuana của Mexico đã khôi phục hoạt động, chỉ vài giờ sau khi bị tạm đóng cửa do căng thẳng liên quan hàng trăm người nhập cư tìm cách vào Mỹ. Tuy nhiên, Washington vẫn đang loay hoay tìm lối thoát cho cuộc khủng hoảng người di cư từ Trung Mỹ và hạ nhiệt căng thẳng tại vùng biên giới phía nam nước Mỹ đang nóng lên mỗi ngày.

Theo Cơ quan Bảo vệ biên giới và Hải quan của Mỹ, từ sáng 26-11, hoạt động qua lại của người dân và giao thông tại cửa khẩu San Ysidro, trên biên giới Mỹ - Mexico, đã trở lại bình thường. Một ngày trước đó, phía Mỹ buộc phải tạm thời dừng mọi hoạt động tại cửa khẩu nhộn nhịp nhất giữa hai nước này, vốn mỗi ngày đón khoảng 70.000 lượt phương tiện và 20.000 lượt người qua lại, sau khi cảnh sát thành phố Tijuana giải tán cuộc biểu tình bạo loạn của người di cư từ các nước Trung Mỹ kéo đến khu vực biên giới Mexico giáp Mỹ. Các nhân viên thực thi pháp luật của Mỹ cũng buộc phải bắn đạn hơi cay nhằm ngăn cản nhiều người tìm cách phá rào an ninh để vào lãnh thổ Mỹ.

Ðây không phải lần đầu khu vực cửa khẩu San Ysidro chứng kiến tình trạng căng thẳng và bạo lực liên quan người di cư xảy ra ở khu vực biên giới Mexico - Mỹ. Sức ép bảo vệ biên giới phía nam ngày càng gia tăng với chính quyền Tổng thống Donald Trump kể từ trung tuần tháng 10 vừa qua, khi đoàn di cư gồm hàng nghìn người mang theo "giấc mơ Mỹ", khởi hành từ thành phố San Pedro Sula của Honduras hướng đến thành phố Tijuana của Mexico để tìm cách vào Mỹ. Phần đông thành viên "đoàn caravan di cư" đến từ các quốc gia thuộc "tam giác phía bắc" của Trung Mỹ là El Salvador, Guatemala, và Honduras, những nơi tình trạng nghèo đói, bạo lực đang đẩy nhiều người dân vào cảnh phải rời bỏ đất nước, đi tìm giấc mơ về một cuộc sống mới ở Mỹ. Theo số liệu của Mexico, có khoảng 8.000 người theo đoàn caravan này vào Mexico, hiện tập trung tại khu vực biên giới sát Mỹ.

Dòng người di cư ngày một đông, ồ ạt tiến về biên giới Mỹ khiến Tổng thống Donald Trump "đứng ngồi không yên". Kiên trì với các biện pháp cứng rắn trong vấn đề người nhập cư trái phép, Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố "đoàn caravan di cư" với hàng trăm tội phạm trà trộn là "tình trạng khẩn cấp quốc gia", qua đó viện tới quân đội để đối phó, bất chấp kế hoạch triển khai binh sĩ đến biên giới phía nam bị phản đối. Ðể gây sức ép với các chính phủ "nước đầu nguồn" của dòng người di cư, Washington đã cắt giảm viện trợ El Salvador, Guatemala, và Honduras, yêu cầu ba quốc gia Trung Mỹ cùng Mexico có biện pháp ngăn chặn người di cư tới Mỹ. Quan hệ vốn đang có nhiều rạn nứt giữa Mỹ với Mexico lại càng thêm khó khăn. Mỹ chỉ trích Mexico không ngăn chặn người di cư vượt biên vào Mỹ, trong khi hai bên chưa thể thống nhất được các biện pháp thích hợp nhằm giải quyết tình trạng này.

Căng thẳng mới nhất tại cửa khẩu San Ysidro như "giọt nước tràn ly", khi chỉ vài ngày trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh đóng cửa biên giới với Mexico trong thời gian ngắn, nhằm tạo thuận lợi cho việc lắp đặt các hàng rào an ninh để ngăn người nhập cư trái phép vào Mỹ; đồng thời cảnh báo, có thể đóng hoàn toàn tuyến biên giới phía nam này từ đầu tháng 12 tới nếu vấn đề người di cư không được giải quyết. Cùng việc siết chặt an ninh, Tổng thống Donald Trump cũng đề xuất cho phép quân đội "mạnh tay hơn" với đoàn người di cư hiện cắm trại ở Mexico sát biên giới Mỹ, mà ông cáo buộc trong đó có ít nhất 500 tội phạm nguy hiểm. Lãnh đạo Nhà trắng còn dọa "đóng cửa chính phủ" nếu Quốc hội Mỹ không đáp ứng hạn chót tháng 12 tới để phê duyệt ngân sách xây bức tường biên giới với Mexico, một dự án mà Tổng thống Donald Trump theo đuổi từ những ngày đầu mới lên nắm quyền.

Thực tế, giải quyết các vấn đề liên quan "đoàn caravan di cư" hiện nay không hề đơn giản, khó có thể hoàn tất trong một sớm một chiều. Theo giới quan sát, điều Washington còn thiếu đó là một gói giải pháp tổng thể, gồm chính sách nhập cư phù hợp bối cảnh, bảo đảm an ninh biên giới và lợi ích quốc gia, song không vi phạm những nguyên tắc nhân đạo với người di cư, tị nạn và không chối bỏ hợp tác quốc tế trong vấn đề nhạy cảm này.

Không chỉ vấp phải sự phản đối của dư luận quốc tế, Tổng thống Donald Trump cũng không nhận được sự ủng hộ trong nước về các biện pháp mạnh tay với người di cư, cũng như kế hoạch xây "bức tường biên giới" với nước láng giềng. Diễn biến an ninh ở biên giới phía nam nước Mỹ càng cho thấy sự bế tắc của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong việc tìm lối thoát cho cuộc khủng hoảng người di cư từ Trung Mỹ.

Ninh Sơn