“Giơ cao đánh khẽ”?

Thứ Năm, 22/11/2018, 03:58:31

Bất chấp những hoài nghi từ Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) về sự liên quan của Hoàng Thái tử A-rập Xê-út M.Bin Salman với vụ nhà báo J.Khashoggi bị sát hại, Tổng thống Mỹ D.Trump vẫn tuyên bố duy trì quan hệ đối tác vững chắc với A-rập Xê-út. Những lợi ích ràng buộc với đồng minh chiến lược khiến người đứng đầu Nhà trắng không thể “mạnh tay” đối với “ông vua dầu mỏ”, cho dù A-rập Xê-út đang đứng trước sức ép mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế.

Tổng thống D.Trump đang chịu sức ép từ các nghị sĩ Mỹ đòi ông phải hủy các hợp đồng cung cấp vũ khí cho A-rập Xê-út sau vụ nhà báo Khashoggi bị sát hại tại Lãnh sự quán A-rập Xê-út ở Thổ Nhĩ Kỳ. Nhiều nghị sĩ Mỹ đòi ngừng cung cấp vũ khí cho A-rập Xê-út. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ D.Feinstein cho biết, bà sẽ không ủng hộ bất kể thương vụ bán vũ khí hay khoản tiền phân bổ nào của Mỹ cho A-rập Xê-út và kêu gọi Washington đưa ra các lệnh trừng phạt đối với quốc gia đồng minh ở Trung Ðông. CIA cũng đã thông báo với chính quyền Tổng thống D.Trump về vụ giết hại nhà báo Khashoggi và tin rằng Hoàng Thái tử A-rập Xê-út M.Bin Salman đứng sau việc này.

Trong khi đó, Liên hiệp châu Âu (EU) đang xem xét ban hành một lệnh cấm vận vũ khí đối với A-rập Xê-út. Nghị viện châu Âu đã thông qua một nghị quyết không ràng buộc về vấn đề này. Là quốc gia phản ứng mạnh mẽ nhất ở châu Âu trước vụ việc, Ðức quyết định ngừng xuất khẩu vũ khí sang A-rập Xê-út cho tới khi nguyên nhân cái chết của nhà báo Khashoggi được làm rõ. Một số nước châu Âu như Ðức, Áo, Thụy Sĩ cũng ngừng xuất khẩu vũ khí cho A-rập Xê-út để phản đối sự can thiệp của quốc gia Trung Ðông này trong cuộc chiến ở Yemen (Liên minh quân sự do A-rập Xê-út đứng đầu đã can thiệp vũ trang tại Yemen từ năm 2015).

Trước sức ép cả trong nước và ngoài nước, Mỹ đã buộc phải hủy thị thực của 21 quan chức A-rập Xê-út bị tình nghi liên quan vụ giết hại nhà báo Kha-sốc-ghi. Mặc dù tuyên bố sẽ đưa sự việc ra ánh sáng, song những động thái từ Nhà trắng cho thấy, Tổng thống Mỹ không muốn sự việc đẩy ông vào thế khó xử trong quan hệ với đồng minh. Tổng thống D.Trump cho rằng, đánh giá của CIA là “vô cùng vội vã”. Ông còn tuyên bố không có ý định hủy các hợp đồng quân sự với A-rập Xê-út vì cho rằng Nga và Trung Quốc sẽ là những bên “hưởng lợi lớn”.

A-rập Xê-út là một trong những điểm đến quan trọng mà Tổng thống D.Trump tới thăm sau khi ông đắc cử Tổng thống Mỹ. Thành công lớn nhất của ông D.Trump trong chuyến thăm A-rập Xê-út năm 2017 là thỏa thuận mua bán vũ khí trị giá 110 tỷ USD. Ðối với Mỹ, A-rập Xê-út không chỉ là khách hàng lớn mua vũ khí mà còn là một đối tác quan trọng giúp Mỹ kiềm chế vai trò của Iran ở Trung Ðông, cũng như thực hiện các chính sách duy trì ảnh hưởng của Washington ở khu vực có vị trí địa-chính trị chiến lược này. Bởi thế, phản ứng của Mỹ trước vụ việc nhà báo Khashoggi bị giết hại có thể chỉ là “giơ cao đánh khẽ”. Mỹ không thể làm ngơ khi nhà báo người A-rập Xê-út có quan điểm đối lập đã sinh sống tại Mỹ và làm việc cho tờ Bưu điện Washington bị giết hại. Tuy nhiên, việc Tổng thống D.Trump tiếp tục tuyên bố đề cao quan hệ với A-rập Xê-út cũng là dễ hiểu khi bất cứ phản ứng nào cũng phải tính tới những lợi ích mà nước Mỹ đang có với đồng minh A-rập Xê-út. Bộ trưởng Ngoại giao M.Pompeo nói rằng, Mỹ có nghĩa vụ lựa chọn các chính sách giúp tăng cường lợi ích an ninh quốc gia.

Quan hệ đồng minh Mỹ - A-rập Xê-út bao trùm cả lĩnh vực chính trị, kinh tế, quân sự. Riyadh mới đây tuyên bố, Mỹ sẽ vẫn là “phần then chốt” của nền kinh tế A-rập Xê-út. Có thể thấy, cả Washington và Riyadh đều không hề muốn những lợi ích song phương to lớn bị sứt mẻ liên quan vụ bê bối nhà báo Khashoggi bị sát hại. Nhiều nhà quan sát cho rằng, dù kết quả điều tra như thế nào thì cả Mỹ và A-rập Xê-út đều muốn “xử êm” vụ này, vì bất cứ “đòn trừng phạt” nào cũng sẽ gây tổn hại lợi ích của hai nước.

MỸ ANH