Hiện thực hóa cơ hội của CPTPP với Việt Nam

Chìa khóa trong tay mỗi bộ, ngành và từng doanh nghiệp

Chủ Nhật, 11/03/2018, 18:35:47
 Font Size:     |        Print
 

Công nhân Công ty May Hưng Hà (Tổng công ty May 10) may áo vét-tông xuất khẩu. Ảnh: ĐĂNG ANH

Thay vì những bàn luận về cơ hội và thách thức mà Hiệp định Ðối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) mang lại, việc cần làm lúc này là tìm cách tận dụng tốt nhất các cơ hội cũng như hóa giải tối đa thách thức mà CPTPP sẽ đem lại cho nền kinh tế Việt Nam.

Lợi ích lớn nhất là áp lực cải cách

TS Trần Ðình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đón thông tin về việc CPTPP đã được 11 bộ trưởng của 11 thành viên đặt bút ký với sự lạc quan... thận trọng: "Việt Nam sẽ có một thị trường mới với 500 triệu dân, trải toàn cầu. Một cấu trúc thị trường mới mở ra cho doanh nghiệp Việt Nam. Cơ hội thương mại sẽ mở ra cơ hội đầu tư. Nhưng vấn đề là chất lượng của chiến lược tiếp cận và khai thác các cam kết của CPTPP...".

Ðây không phải lần đầu TS Thiên nói về việc này, cũng không phải là người duy nhất. Trong báo cáo Tác động kinh tế và phân bổ thu nhập của CPTPP do Ngân hàng Thế giới (WB) công bố ngay sau khi Hiệp định này được ký kết, lợi ích trong việc thúc đẩy và tăng tốc quá trình cải cách trong nước ở nhiều lĩnh vực khác nhau được nhấn mạnh. Cụ thể, CPTPP dự kiến sẽ thúc đẩy cải cách các lĩnh vực như quản lý cạnh tranh, dịch vụ (dịch vụ tài chính, viễn thông, và gia nhập tạm thời của các nhà cung cấp dịch vụ), hải quan, thương mại điện tử, môi trường, mua sắm của chính phủ, sở hữu trí tuệ, đầu tư, tiêu chuẩn lao động, pháp lý, thâm nhập thị trường hàng hóa, quy tắc xuất xứ, các biện pháp phi thuế quan, khắc phục thương mại...

TS Thiên nhìn đây là cơ hội lớn, là cơ sở mang đến lạc quan dài hạn từ những tác động của CPTPP: "Áp lực thay đổi thể chế, cải thiện khung khổ pháp lý theo những tiêu chuẩn của thị trường minh bạch, hiện đại sẽ mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp. Thậm chí, cả việc phải tham gia, đối mặt các cuộc chiến thương mại cũng là cách để hoàn thiện năng lực cạnh tranh của cả nền kinh tế và doanh nghiệp".

Những câu hỏi cần trả lời ngay

Sự thận trọng của các chuyên gia cũng bắt đầu chính từ điểm này, khi gánh nặng công việc đặt lên vai các cơ quan nhà nước đầu tiên và mang tính quyết định kết quả tiếp theo. Chiến lược kinh doanh trong thời CPTPP của doanh nghiệp cũng phải đi sau các động thái chính sách. Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO (VCCI) khi chia sẻ quan điểm của cộng đồng kinh doanh với các lợi ích có thể mang lại từ CPTPP cho doanh nghiệp cũng nhấn mạnh thực tế: Cho dù bước vào sân chơi CPTPP hay bất cứ một không gian nào sẽ được mở ra tới đây của các hiệp định thương mại tự do, doanh nghiệp Việt Nam phải hít thở không khí, phải bơi trong môi trường nước tại Việt Nam, trong môi trường kinh doanh, môi trường chính sách của Việt Nam.

Ðiều này có nghĩa, nếu các bước rà soát, đánh giá hệ thống pháp luật hiện hành, đề xuất các phương án sửa đổi không được thực hiện ngay, không được thực hiện đúng với tinh thần của CPTPP, những cơ hội mà nhiều nghiên cứu tính đếm cho doanh nghiệp Việt Nam sẽ vẫn chỉ nằm trong các bản nghiên cứu. Không phải vô cớ mà cả giới chuyên gia kinh tế và cộng đồng kinh doanh đặt lo ngại vào phần trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước.

Năm 2016, khi thực hiện khảo sát MEI (Chỉ số hiệu quả hoạt động pháp luật của các bộ), VCCI đã đặt câu hỏi cho hơn 200 hiệp hội doanh nghiệp, ngành nghề về đánh giá hiệu quả công tác rà soát hệ thống văn bản pháp luật của các bộ, ngành chuẩn bị cho việc phê duyệt Hiệp định Ðối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), mức độ hài lòng của doanh nghiệp dành cho hầu hết các bộ, ngành là dưới 50%. Ðây là thời điểm nội dung TPP đã được công bố, đang trong giai đoạn chuẩn bị các thủ tục để phê duyệt tại các nước thành viên, trong đó có Việt Nam.

Thời điểm này đang trong bối cảnh tương tự khi đó. "Chúng tôi rất trông chờ các bộ, ngành sớm có kế hoạch rà soát, đánh giá hệ thống văn bản để có thể cùng tham gia. So với hồi làm TPP, mọi việc thuận hơn vì đã có bước rà soát từ trước, lần này là tiếp tục. Nhưng vẫn phải nhắc tới yêu cầu minh bạch và trách nhiệm của các bộ, ngành trong công việc này", bà Trang nói.

Doanh nghiệp không đứng ngoài

Mặc dù phụ thuộc rất lớn vào chất lượng công tác rà soát, đề xuất, chỉnh sửa hệ thống văn bản pháp lý tới đây cho phù hợp với những yêu cầu của cam kết, nhưng doanh nghiệp Việt Nam đang có sự hậu thuẫn ngày càng tốt hơn của môi trường kinh doanh. Hai năm trở lại đây, nguyên tắc hành động vì người dân, doanh nghiệp của Chính phủ đã làm nóng dần các cấp thực thi. Lần đầu tiên, các bộ, ngành vào cuộc mạnh mẽ để cắt giảm hệ thống điều kiện kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính, các quy định kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu...

Kết quả ban đầu đã hiện hữu với 675 điều kiện kinh doanh của ngành Công thương đã được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định bãi bỏ vào đầu năm 2018 và hàng loạt thủ tục kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thực phẩm được bãi bỏ tại Nghị định 15/2018/NÐ-CP (thay thế Nghị định 38/2015/NÐ-CP). Trong những kết quả này, sự chủ động của doanh nghiệp rất lớn.

Chỉ tính riêng hành trình kiến nghị sửa đổi Nghị định 38 trong suốt hai năm qua, 10 hiệp hội doanh nghiệp đã sát cánh cùng các cơ quan nghiên cứu để phân tích tác động của từng quy định, đề xuất các phương án thay thế. Lần đầu một bản dự thảo nghị định thay thế Nghị định 38 đã được các hiệp hội này độc lập xây dựng, như một tài liệu tham khảo cho cơ quan soạn thảo được giao trách nhiệm là Bộ Y tế. Nhiều nội dung của dự thảo đã được tiếp thu. Ðây là điều mà các doanh nghiệp đang muốn tiếp tục thực hiện với bước rà soát, đánh giá hệ thống văn bản chính sách, pháp luật liên quan đến kinh doanh mà cơ quan quản lý nhà nước sẽ phải làm theo yêu cầu của CPTPP.

Bà Trang cho biết, VCCI đang có kế hoạch phối hợp với các hiệp hội để thực hiện đánh giá độc lập hệ thống văn bản liên quan đến thực thi CPTPP để khuyến nghị tới các cơ quan có thẩm quyền. "Tác động chính sách từ những cam kết trong CPTPP không chỉ trải rộng mà sẽ không giống nhau với từng ngành, lĩnh vực. Các nội dung cam kết lại được viết bằng ngôn ngữ hàn lâm, cho nên doanh nghiệp sẽ khó hiểu hết. Ngoài sự chủ động của doanh nghiệp trong từng ngành, lĩnh vực, chúng tôi cần sự tiếp tục tham gia của chuyên gia đàm phán", bà Trang kỳ vọng.

Rõ ràng, cơ hội và thách thức mà CPTPP có thể đem lại cho nền kinh tế Việt Nam, cho doanh nghiệp Việt Nam không phải nằm trong câu chữ của cam kết. Việc hiện thực hóa cơ hội, thậm chí biến thách thức thành cơ hội cũng không phải nằm trong bản khuyến nghị mà trong tay từng doanh nghiệp, từng công chức, từng cơ quan quản lý nhà nước. "Chúng ta đều phải thay đổi tư duy với nguyên tắc thống nhất là cải cách, đổi mới là nhu cầu tự thân của doanh nghiệp, của nền kinh tế. Các cam kết hội nhập chỉ là chất xúc tác để tiến trình này đi nhanh hơn", TS Trần Ðình Thiên nói.

TUYẾT ÁNH

Chia sẻ