Kiều hối và dự trữ ngoại hối

Thứ Sáu, 09/02/2018, 21:15:34
 Font Size:     |        Print
 

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), năm 2017, NHNN đã mua được 13 tỷ USD bổ sung vào dự trữ ngoại hối; trong hơn một tháng đầu năm 2018 đã liên tục mua vào hơn 4 tỷ USD, nâng mức dự trữ ngoại hối quốc gia lên hơn 57 tỷ USD, cao nhất từ trước tới nay.

Lượng cung ngoại tệ trên thị trường trong nước dồi dào khiến sáng 8-2, Sở Giao dịch NHNN điều chỉnh mức giá USD mua vào giảm 10 VND, xuống còn 22.700 VND; mức giá USD bán ra cũng giảm xuống 23.088 VND so với mức 23.098 VND hôm trước và cùng nằm dưới trần biên độ. Ðây là lần thứ hai ghi nhận giảm giá mua vào USD kể từ ngày 10-10-2017, sau điều chỉnh mức mua vào USD xuống 22.720 VND rồi 22.710 VND và duy trì cho đến ngày 7-2-2018.

Một nghịch lý đặt ra là ngay cả năm 2015, khi dòng kiều hối đạt mức cao nhất là 13,2 tỷ USD, thì dự trữ ngoại hối (40 tỷ USD) cũng không bằng mức có được hiện nay (hơn 57 tỷ USD). Ðồng thời, một quan ngại mới cũng đang nổi lên là sau hai mươi năm liên tục gia tăng, dòng kiều hối của Việt Nam có vẻ như chững lại chỉ còn hơn 9 tỷ USD năm 2016 và dưới 10 tỷ USD năm 2017.

Dự trữ ngoại hối tăng và kiều hối giảm được lý giải một phần do lãi suất tiền gửi ngoại tệ bằng 0% được NHNN áp dụng từ năm 2016 đến nay và dường như sẽ chưa có gì thay đổi trong thời gian sắp tới. Việc đưa lãi suất tiền gửi ngoại tệ bằng 0% cho cả dòng tiền gửi doanh nghiệp và cá nhân là một "cú sốc" thật sự, chưa từng có trong chính sách tiền tệ của NHNN. Ðiều này làm gia tăng hoạt động "mua đứt - bán đoạn" và giảm động lực tiền gửi tiết kiệm bằng ngoại tệ để thu lợi nhờ chênh lệch lãi suất trong và ngoài nước, cũng như làm nhạt dần tình trạng đô-la hóa và nắm giữ ngoại hối trong giao dịch trên thị trường quốc gia; tất cả đồng nghĩa với làm gia tăng lượng cung ngoại tệ trên thị trường, giúp NHNN liên tục mua vào ngoại tệ với giá có lợi.

Về khách quan, cũng cần thấy rằng, tổng cung ngoại tệ dồi dào trên thị trường trong nước hiện nay có được một phần quan trọng là do sự bùng nổ thu hút và giải ngân vốn FDI, sự gia tăng lượng khách du lịch quốc tế, kiều bào về thăm quê và quy mô hoạt động mua bán, sáp nhập (M&A) nhiều doanh nghiệp nhà nước lớn có cổ đông nước ngoài tham gia. Sự gia tăng lượng lao động Việt Nam xuất khẩu hằng năm cũng làm tăng dòng kiều hối gửi về trong nước...

Thực tế cũng cho thấy, dự trữ ngoại hối gia tăng là thước đo tích cực cho sự ổn định đồng tiền, bảo đảm cho sự lành mạnh nền tài chính quốc gia, củng cố uy tín và vị thế của Việt Nam trong con mắt nhà đầu tư và chủ nợ nước ngoài. Ðây là kết quả những nỗ lực đáng ghi nhận của NHNN. Song, dự trữ ngoại hối luôn dao động, cũng khó bền vững, nếu thiếu hụt nguồn ngoại tệ thường xuyên được bổ sung theo nguyên tắc thị trường. Thậm chí, mức dự trữ sẽ sụt giảm nhanh hơn nếu dòng kiều hối trên thị trường bị thu hẹp và NHNN phải tăng bán ra duy trì tỷ giá và đáp ứng tổng cầu ngoại tệ trong thanh toán quốc tế của cả Nhà nước và doanh nghiệp…

Việt Nam hiện có hơn 4,5 triệu kiều bào đang sinh sống, làm việc và học tập ở các quốc gia và vùng lãnh thổ trên khắp năm châu. Những thành công chung của đất nước có sự đóng góp thiết thực của kiều bào Việt Nam ở nước ngoài cả về trí tuệ, vật chất và tinh thần. Hơn 2.100 doanh nghiệp có vốn đầu tư của người Việt Nam ở nước ngoài đang hoạt động hiệu quả tại 52 tỉnh, thành phố với số vốn 2,92 tỷ USD. Lượng kiều hối tăng có vai trò quan trọng trong bảo đảm cân bằng nguồn cung ngoại tệ trên thị trường và cũng là biểu tượng, thước đo hiệu quả chính sách quản lý nhà nước nói chung và chính sách tiền tệ quốc gia nói riêng.

Bởi vậy, việc đánh giá khách quan, toàn diện những tác động của chính sách vừa tiếp tục cho phép vay ngoại tệ vừa tiếp tục duy trì lãi suất tiền gửi và huy động ngoại tệ bằng 0%, cân nhắc bối cảnh tổng thể và điều chỉnh thận trọng, linh hoạt các chính sách hiện hành để thích ứng hiệu quả và hài hòa mục tiêu là cần thiết. Một chính sách luôn có tính hai mặt; chủ động nhận diện và có các kịch bản thích ứng nhằm khai thác mặt tích cực và ngăn chặn, hạn chế mặt trái (không mong muốn, nhưng tất yếu phát sinh) là yêu cầu cần thiết của quản lý nhà nước trong bối cảnh hội nhập, sự tổng hòa các quan hệ vĩ mô - vi mô phức tạp và có sự phụ thuộc nhạy cảm của nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam.

TS NGUYỄN MINH PHONG

Chia sẻ