VEPR: Kinh tế trong năm 2017, cần thận trọng ứng phó với những cú sốc mới

Thứ Hai, 16/01/2017, 16:15:12
 Font Size:     |        Print
 

TS Nguyễn Đức Thành tại buổi Công bố báo cáo kinh tế vĩ mô Việt Nam quý IV năm 2016 do VEPR tổ chức, chiều 16-1 tại Hà Nội.
 Font Size:     |  

NDĐT - “Ngoài những vấn đề nội tại cố hữu của nền kinh tế nội địa và tình hình kinh tế thế giới đầy bất trắc cũng sẽ gây ra những ảnh hưởng không nhỏ tới Việt Nam trong năm 2017. Do vậy, cần thận trọng ứng phó với những cú sốc mới”.

Đó là nhận định của TS Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) thuộc Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội tại buổi Công bố báo cáo kinh tế vĩ mô Việt Nam quý IV năm 2016 do VEPR tổ chức, chiều 16-1 tại Hà Nội.

Ngành chế biến chế tạo vẫn là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng

Báo cáo Kinh tế vĩ mô năm 2016 đánh giá kinh tế trong nước tiếp tục phục hồi nhờ ngành công nghiệp chế biến chế tạo, cùng với sự ổn định của ngành công nghiệp trong quý IV; theo đó, quý IV tiếp tục chứng kiến những dấu hiệu phục hồi của nền kinh tế, sau nửa đầu năm suy giảm mạnh. Trong đó nông nghiệp tăng trưởng cao hơn 9 tháng đầu năm và đạt 2,94% trong quý IV. Tuy nhiên, TS Nguyễn Đức Thành cho rằng, tăng trưởng kinh tế cả năm chỉ đạt 6,21% (thấp hơn mức 6,68% của năm 2015 và mục tiêu 6,3 - 6,5% mà Chính phủ đặt ra); đặc biệt suy giảm thấy rõ trong ngành nông nghiệp và công nghiệp khai khoáng.

Nhóm ngành chế biến chế tạo vẫn là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tuy nhiên, với mức đóng góp lên tới 28,4% trong cơ cấu GDP khu vực công nghiệp, suy giảm ngành khai khoáng đã tác động không nhỏ tới tăng trưởng khu vực này cũng như tăng trưởng kinh tế chung. Tốc độ tăng chỉ số sản xuất công nghiệp giảm dần so với mức tăng cùng kỳ năm 2015, tuy nhiên, đà suy giảm từ đầu năm đã bắt đầu chững lại trong quý IV. Trong khi đó, chỉ số tiêu thụ tăng nhẹ trong khi tồn kho ngành chế biến chế tạo những tháng cuối giảm nhẹ.

Dù tăng trưởng suy giảm so với năm 2015, nhưng theo TS Nguyễn Đức Thành, hoạt động của khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là trong khu vực chế biến chế tạo vẫn được coi là một điểm sáng của kinh tế năm 2016.

Nhóm nghiên cứu cũng đưa ra đánh giá kim ngạch xuất nhập khẩu tăng một phần lớn nhờ yếu tố giá. Và điểm đáng chú ý trong quý IV là sự phục hồi mạnh mẽ trong nhập khẩu hàng hóa, theo đó, trong quý VI ước tính nhập khẩu đạt 48,5 tỷ USD (tăng 9,2% so với quý III và 16,1% so với cùng kỳ năm 2015). Trong khi đó xuất khẩu cũng đạt được tăng trưởng đáng kể ở mức 13,5% và đạt 47,5 tỷ USD. Nhập khẩu tăng nhanh hơn khiến cán cân thương mại đảo chiều trong quý IV, từ mức tặng dư 2 tỷ USD trong quý III xuống xấp xỉ 1 tỷ USD. Tính chung cả năm, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 175,9 tỷ USD, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm 2015.

Đánh giá tiêu dùng vẫn ở mức thấp, đầu tư tăng trưởng chậm, theo nhóm nghiên cứu của VEPR, trái ngược với xu hướng năm 2015, tiêu dùng năm 2016 có cải thiện về giá trị nhưng lại suy giảm về lượng. Dù tăng nhẹ trong quý IV, tăng trưởng khối lượng bán lẻ tính tới cuối năm cũng chỉ đạt 7,8%, thấp hơn mức 8,4% năm 2015. Tuy nhiên, giá cả tăng trong nửa năm đã giúp cho tăng trưởng về giá trị đạt mức 10,2%, cao hơn so với năm 2015 là 9,5%. Tổng giá trị bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng ước đạt 3.527,4 nghìn tỷ đồng năm 2016, trong đó doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt 2.676,5 nghìn tỷ đồng, chiếm 75,9% tổng doanh thu và tăng 10,2% so với năm 2015.

Dự báo tăng trưởng năm 2017 đạt khoảng 6,4%

Theo VEPR, công nghiệp trong nước suy giảm khiến tình hình tăng trưởng năm 2016 nay không đạt được như kỳ vọng. Dù tăng trưởng thương mại dần hồi phục cùng với triển vọng tốt trong thu hút vốn FDI; do vậy, mục tiêu tăng trưởng 6,7% cho năm 2017 mà Chính phủ đang đặt ra là một ngưỡng cao.

Nhóm nghiên cứu của VEPR cho rằng, các mục tiêu trên đòi hỏi quyết tâm lớn và điều kiện thuận lợi mới đạt được. Đồng thời VEPR dự báo tăng trưởng cả năm 2017 đạt khoảng 6,4% trong khi lạm phát cuối năm có thể đạt mức 5,9%.

Nhóm nghiên cứu cũng chỉ rõ điểm sáng của kinh tế Việt Nam năm 2017 được kỳ vọng là hoạt động của khu vực doanh nghiệp, đặc biệt khối doanh nghiệp chế biến chế tạo. Doanh nghiệp đang có điều kiện phát triển thuận lợi khi Chính phủ mới quan tâm trong cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường kinh doanh. Cùng với đó, Nghị quyết 19 và 35 của Chính phủ trong năm 2016 bước đầu đã hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp tư nhân.

Lưu ý về chính sách trong năm 2017, Báo cáo của VEPR đưa ra phân tích việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất cơ bản đồng thời gợi mở khả năng sẽ có ba đợt tăng lãi suất trong năm 2017. Động thái này không chỉ ảnh hưởng tới nền kinh tế Mỹ mà còn ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu.

Một trong những thay đổi rõ rệt nhất là sự lên giá của đồng USD. Trong khi đó, đồng Việt Nam hiện vẫn đang được neo giữ với USD sẽ có xu hướng tăng giá thực so với các đồng tiền còn lại. Điều này có thể gây ra những tác động tiêu cực tới hoạt động xuất khẩu và làm trầm trọng hơn tình trạng thâm hụt cán cân thương mại trong năm tới.

Ngoài ra, Việt Nam có thể phải tăng lãi suất tiền gửi để giúp giữ giá trị đồng Việt Nam và giữ tiền trong hệ thống ngân hàng, khi đồng USD tăng giá. Điều này có thể khiến mặt bằng lãi suất tăng, từ đó dẫn tới phản ứng dây chuyền trên thị trường bất động sản làm giá có thể giảm hoặc tăng chậm hơn dự kiến, và điều này có thể gây ra những rủi ro cho các dự án bất động sản vốn đã đang trong tình trạng “nhạy cảm” và dễ tổn thương, do đó lan sang hệ thống ngân hàng.

“Mặc dù điều này chưa xảy ra rõ ràng, nhưng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cũng cần lưu ý” - TS Nguyễn Đức Thành khuyến nghị.

Nhóm nghiên cứu cũng đưa ra nhận định về việc các nước xuất khẩu dầu đạt được đồng thuận về việc cắt giảm sản lượng khai thác kể từ tháng 1-2017 có thể đẩy giá dầu tăng trở lại. Mặc dù điều này là có lợi cho cán cân ngân sách. Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Đức Thành, việc giá dầu thô và các mặt hàng năng lượng tăng trở lại có thể tạo ra sức ép lên lạm phát trong nước (vốn đã bị đẩy lên trong thời gian gần đây do việc điều chỉnh giá các nhóm dịch vụ công).

THÁI AN