Bài dự thi “Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững”

Nói không với sử dụng chất cấm trong sản xuất, chế biến nông sản

Thứ Ba, 20/10/2015, 02:42:10
 Font Size:     |        Print
 

Công an tỉnh Quảng Nam kiểm tra xe khách vận chuyển nội tạng động vật không rõ nguồn gốc. Ảnh: MINH TUẤN

Theo Cục Quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), thời gian qua công tác quản lý chất lượng và bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm đã ở mức đáng báo động, trong khi việc xử lý còn mang tính sự vụ, chưa quyết liệt và đồng bộ. Vậy bao giờ nông sản Việt bảo đảm an toàn khi mà thời điểm tham gia TPP đã cận kề?

Đụng đâu cũng “bẩn”

Kết quả triển khai Thông tư 45/2014/TT-BNNPTNT tại 40/63 tỉnh, thành phố cho thấy, số cơ sở sản xuất - kinh doanh nông, lâm, thủy sản được kiểm tra phân loại và kiểm tra định kỳ là 3.942 cơ sở, có 1.260 cơ sở xếp loại C (chiếm 32%). Có 735 cơ sở giết mổ xếp loại C được tái kiểm tra (chiếm 58,3%), cao hơn so với năm 2014 (27,9% cơ sở được tái kiểm tra), sau kiểm tra có 711 cơ sở vẫn xếp loại C (96,7%).

Từ thực tế trên, dễ dàng nhận thấy có không ít nguy cơ về mất vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) đối với người tiêu dùng khi tình trạng giết mổ nhỏ lẻ, vi phạm VSATTP khá phổ biến. Ngay tại Thủ đô Hà Nội, những ngày đầu tháng 10 vừa qua, các lực lượng chức năng của thành phố khi tiến hành kiểm tra các hộ chuyên kinh doanh thực phẩm đông lạnh, nhập khẩu tại chợ Phùng Khoang (Trung Văn, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) đã phát hiện ba hộ: Nguyễn Thị Thanh, Nguyễn Văn Hùng và Nguyễn Văn Khâm kinh doanh tim lợn nhập khẩu nhưng không có hóa đơn chứng minh nguồn gốc xuất xứ với số lượng hơn 100 kg, có mầu đen, mốc xanh, có dấu hiệu cấp đông lại, không bảo đảm VSATTP.

Bên cạnh đó, việc sử dụng tràn lan chất cấm trong chăn nuôi ở nhiều cơ sở chăn nuôi, sản xuất thức ăn chăn nuôi (TACN), trang trại, hộ chăn nuôi nhỏ lẻ tại một số địa phương TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Tiền Giang, Long An, Nghệ An thời gian qua đã khiến người dân bức xúc, bởi ảnh hưởng xấu đến sức khỏe cộng đồng. Chi cục Thú y TP Hồ Chí Minh cho biết đang củng cố hồ sơ xử phạt, đồng thời tiêu hủy toàn bộ lô lợn thịt vừa bị bắt quả tang tại lò mổ lậu ở quận Gò Vấp (ngày 5-10) vì kết quả xét nghiệm dương tính với chất cấm salbutamol (chất tạo nạc, tăng trọng).

Vấn đề khác cũng được nhiều người quan tâm là dư lượng thuốc BVTV trong các loại nông sản dùng trực tiếp như: rau, trái cây, chè… vẫn chưa kiểm soát được. Kết quả khảo sát tại nhiều chợ đầu mối trên địa bàn Hà Nội mới đây cho thấy, có 40/120 mẫu rau có tỷ lệ tồn dư thuốc BVTV cao, vượt ngưỡng cho phép. Theo một số chuyên gia, chủ yếu “vướng” ở khâu sử dụng thuốc. Hiện có 16,2% số cơ sở kinh doanh thuốc BVTV xếp loại C, khi tái kiểm thì số cơ sở tiếp tục không đạt là hơn 80%, chủ yếu ở các cơ sở buôn bán nhỏ lẻ. Vừa qua, tại Đác Lắc, các cơ quan chức năng cũng đã phát hiện và xử lý ba cơ sở thu mua trái cây, nhúng 1.395 kg sầu riêng vào hóa chất thúc ép chín. Đối với sản phẩm thủy sản vẫn có tình trạng sử dụng chất cấm, kháng sinh trong mặt hàng tôm…

Xử lý thiếu đồng bộ

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nêu trên. Đó là hệ thống chính sách, pháp luật văn bản dưới luật của các Bộ, ngành liên quan chưa đồng bộ. Sự vận hành của các cơ quan trong từng Bộ cũng như sự phối hợp giữa các Bộ liên quan: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT), Công thương, Y tế chưa nhịp nhàng. Việc cấp phép an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản (đầu ra) với quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp (thuốc BVTV, thuốc thú y, phân bón, TACN) và hóa chất, phụ gia trong bảo quản, chế biến thực phẩm thiếu sự gắn kết dẫn đến tình trạng có nhiều sản phẩm kém chất lượng xuất hiện trên thị trường. Việc kiểm soát VSATTP chưa phát huy hết hiệu quả, chưa kiểm soát được những cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ; năng lực của một số bộ phận trong hệ thống quản lý VSATTP tại các địa phương còn hạn chế; chấp hành các quy định về sản xuất, kinh doanh thực phẩm chưa nghiêm. Nguồn lực hạn chế cả về nhân lực, hạ tầng kỹ thuật và kinh phí hoạt động. Công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành chưa bài bản, còn trùng lặp, chậm truy xuất. Quản lý VSATTP tại các chợ thực phẩm tươi sống chưa tốt…

Phải quản chặt từ gốc

Để khắc phục những hạn chế nêu trên, trước mắt, cần hoàn thiện cả hệ thống văn bản quy phạm pháp luật lẫn tăng cường năng lực bộ máy tổ chức thực thi pháp luật VSATTP. Đồng thời, hoàn thiện văn bản thể chế hóa quản lý VSATTP tại chợ đầu mối và chợ bán lẻ, lò mổ nhỏ đạt tiêu chuẩn VSATTP và chính sách khuyến khích các tác nhân sử dụng các cơ sở này hiệu quả. Bộ NN và PTNT khẩn trương hoàn thiện các văn bản pháp quy để nâng cao chất lượng quản lý Nhà nước trong lĩnh vực VSATTP và vật tư nông nghiệp.Trong đó, tập trung xử lý những cơ sở xếp loại C sau tái kiểm tra, xử lý nghiêm các cơ sở sử dụng chất cấm, kháng sinh trong chăn nuôi và thủy sản. Quy định rõ khâu nào chịu trách nhiệm, kiểm tra việc truy suất nguồn gốc thực phẩm. Cần quản lý từ gốc không cho nhập khẩu các loại chất cấm, kháng sinh không có trong danh mục hoặc phát hiện ra sẽ xử phạt nghiêm. Quản lý tốt VSATTP ở hệ thống bán lẻ. Đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền có sự tham gia của người dân trong việc phát hiện những mặt hàng nông sản có nguy cơ mất VSATTP. Tiếp tục tuyên truyền để người sản xuất và tiêu dùng làm đúng quy trình bảo đảm VSATTP, tạo ra sự chuyển biến trong thực tiễn...

Được biết để siết chặt quản lý thuốc thú y, TACN, nuôi trồng thủy sản và chế phẩm sinh học, ngày 12-10 vừa qua, Bộ NN và PTNT đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát tại các cửa khẩu, khu vực tập kết, buôn bán thuốc thú y, thức ăn bổ sung, chế phẩm sinh học, nhằm phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm khắc, triệt để đối với các trường hợp vận chuyển, buôn bán thuốc thú y, thức ăn bổ sung, chế phẩm sinh học nhập lậu qua biên giới, không rõ nguồn gốc; đồng thời công khai danh tính các tổ chức, cá nhân vi phạm trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thuốc thú y, TACN, nuôi trồng thủy sản, chế phẩm sinh học trên các phương tiện thông tin đại chúng để người chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản được biết, tránh mua phải hàng cấm, hàng ngoài danh mục, hàng giả, hàng kém chất lượng…

Hy vọng với sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt hơn nữa của các bộ, ngành liên quan, thời gian tới công tác quản lý VSATTP sẽ có chuyển biến tích cực, đáp ứng sự mong đợi của người tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Anh Quang

Chia sẻ