Bắc Cạn loay hoay tìm đầu ra cho dong riềng

Thứ Ba, 06/11/2018, 16:01:45
 Font Size:     |        Print
 

Người dân thôn Khau Pần, xã Cư Lễ, huyện Na Rì, thu hoạch dong riềng.

NDĐT - Vụ dong riềng năm 2018, tỉnh Bắc Cạn trồng 1.038ha, sản lượng ước đạt 72.660 tấn. Hiện nay, người dân đã bắt đầu bước vào thu hoạch củ, tuy nhiên, giá thu mua thấp, nhiều diện tích chưa tìm được đầu ra. Có khoảng 27.760 tấn củ chưa có đơn vị bao tiêu. Nguy cơ dư thừa, mất giá dong củ đang hiện hữu.

Loay hoay đầu ra

Vụ 2018, huyện Pác Nặm trồng 30ha dong riềng theo chỉ tiêu UBND tỉnh giao. Với năng suất trung bình 65 tấn/ha, sản lượng của huyện ước đạt gần 2.000 tấn. Tuy nhiên, đến nay người dân vẫn chạy đôn chạy đáo tìm người mua. Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện La Đức Dũng cho biết, không có một cơ sở nào đứng ra nhận bao tiêu dong củ cho nhân dân. Đến nay, mới bắt đầu có thương lái lên mua nhưng giá chỉ đạt khoảng một nghìn đồng/kg, tính ra người dân chỉ hòa vốn, chứ không có lãi. Năm trước, trên địa bàn cũng có cơ sở chế biến bột dong nhưng sau một vụ không có lãi, cơ sở này cũng đã dừng hoạt động.

Tại huyện Ba Bể, người dân đã trồng được 330ha, đến nay, mới chỉ có hai cơ sở là Nhất Thiện và HTX Sang Hà cam kết bao tiêu một phần. Trong đó, riêng HTX Sang Hà bao tiêu ở ba xã Khang Ninh, Bành Trạch và Thượng Giáo với diện tích 77ha nhưng hiện đơn vị chưa có nhà xưởng chế biến, chưa chủ động được vốn thu mua. Cơ sở chế biến Nhất Thiện trước đây cam kết bao tiêu cho khá nhiều xã trên địa bàn nhưng sau đó “bẻ kèo”, lấy lý do thiếu vốn, sửa chữa nhà xưởng quay sang chỉ nhận bao tiêu cho duy nhất xã Mỹ Phương.

Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Bể Lưu Quốc Trung cho biết, để tháo gỡ cho nhân dân, huyện đã triển khai hỗ trợ cho HTX Sang Hà tiếp cận vốn vay ngân hàng để có vốn thu mua, ưu đãi về mặt bằng, thủ tục để sớm xây dựng nhà xưởng chế biến. Tuy nhiên, năm nay giá thu mua thấp, chỉ đạt khoảng 1.200 đồng/kg, người trồng dong vì thế vẫn chịu thiệt thòi.

So với các địa bàn khác, huyện Na Rì là địa phương trồng nhiều dong nhất với 550ha, có nhiều cơ sở chế biến nên nhiều năm qua tiêu thụ cho người dân khá ổn định. Mặc dù vậy, vụ dong 2018, do năng suất cao, một nửa diện tích lên luống đạt năng suất trung bình 75 tấn/ha, vượt quá khả năng tiêu thụ của các cơ sở chế biến.

Chủ tịch Hội Dong riềng Na Rì Nông Văn Chính cho biết, năm nay giá bán tinh bột dong quá thấp, chỉ đạt khoảng chín nghìn đồng/kg do vậy các cơ sở chế biến không thể thu mua dong củ với giá cao cho người trồng. Ngay như cơ sở Chính Tuyển của ông Chính từ đầu vụ đến nay cũng mới chỉ thu mua 200 tấn dong củ trong khi bằng giờ này mọi năm cơ sở của ông phải thu mua khoảng một nghìn tấn.

Nguy cơ rớt giá

Theo Sở Công thương Bắc Cạn, toàn tỉnh có 27 cơ sở chế biến miến và tinh bột dong riềng còn hoạt động với tổng công suất chế biến 449 tấn củ/ngày. Với sản lượng năm 2018 là 72.660 tấn, thời vụ chế biến trong vòng 100 ngày, các cơ sở này chỉ tiêu thụ được 44.900 tấn dong củ, thừa ra 27.660 tấn.

Nếu tăng công suất, thời gian chế biến hết 72.660 tấn củ sẽ thu được 11.620 tấn bột. Nhưng với công suất chế biến miến từ tinh bột hiện chỉ 13 tấn miến/ngày, nếu sản xuất liên tục 200 ngày/năm, các cơ sở này cũng chỉ tiêu thụ được khoảng 2.000 tấn tinh bột, dư thừa khoảng 8.840 tấn tinh bột.

Đóng gói miến dong tại HTX Tài Hoan, xã Côn Minh, huyện Na Rì.

Với số bột dư thừa, bán ra ngoại tỉnh chỉ giá chín nghìn đồng/kg như hiện tại, các cơ sở sẽ lỗ nặng. Vì những lý do đó, các cơ sở chỉ thu mua dong củ tại xưởng được với giá khoảng 1.200 đồng/kg, người trồng dong chịu thiệt, nhiều người chỉ hòa vốn.

Việc sản xuất, chế biến dong riềng ở Bắc Cạn đang ở vào tình cảnh rất mâu thuẫn. Trong khi, dong củ, tinh bột dong khó khăn về khâu tiêu thụ thì sản phẩm miến dong lại có giá bán rất cao, dao động từ 50-70 nghìn đồng/kg. Tuy nhiên, các cơ sở làm miến lại không chế biến hết được tinh bột, phải bán ra ngoại tỉnh với giá thấp.

Từ đầu năm, Bắc Cạn đã quyết liệt chỉ đạo các cơ sở chế biến đứng ra bao tiêu dong củ cho người trồng. Tuy nhiên, với mức giá bán tinh bột thấp, thiếu vốn như hiện nay việc thu mua của các cơ sở rất khó khăn.

Nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng này là việc Bắc Cạn thiếu quy hoạch bài bản từ khâu trồng, chế biến tới tiêu thụ. Hầu hết các cơ sở chế biến hiện có đều quy mô nhỏ, nặng tính tự phát, không có thị trường tiêu thụ ổn định mặc dù phần lớn đã được cấp nhãn hiệu tập thể miến dong Bắc Cạn. Mặt khác, theo cơ chế thị trường, cũng rất khó “đòi hỏi” các cơ sở chế biến phải thu mua dong củ cho dân khi họ không thấy lợi nhuận từ đó.

Theo đánh giá của UBND tỉnh Bắc Cạn, công tác chế biến sản phẩm dong riềng còn tồn tại nhiều hạn chế, chưa thực hiện được mục tiêu sản xuất đến sản phẩm cuối cùng là miến và các sản phẩm có giá trị cao để phát huy thương hiệu miến dong Bắc Cạn, nâng cao giá trị gia tăng theo chuỗi sản phẩm. Mới chỉ sản xuất được hơn 20% sản lượng bột thành miến, còn lại phải bán tinh bột và củ dong ra thị trường ngoài tỉnh với giá thấp, vì vậy ảnh hưởng đến giá thu mua nguyên liệu củ dong của người dân. Ngoài ra còn các vướng mắc về mặt bằng, vốn, quy mô sản xuất, chế biến… ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển chuỗi sản phẩm miến dong toàn tỉnh.

Giám đốc Sở Công thương Bắc Cạn Vũ Đức Chính cho biết, trước mắt, ngành tiếp tục liên hệ một số đầu mối thu mua tinh bột xuất khẩu để tìm đầu ra cho dong củ. Cơ quan đang phối hợp ngành nông nghiệp khẩn trương khảo sát khả năng tích trữ bột dong của các cơ sở chế biến, tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, vốn cho các cơ sở để các cơ sở mua dong, chế biến tích trữ bột. Về lâu dài, Sở sẽ tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo phát triển mạnh công nghiệp chế biến miến, hạn chế phải bán bột dong ra ngoại tỉnh, gia tăng chuỗi giá trị ngay từ vụ sau.

UBND tỉnh Bắc Cạn cũng yêu cầu, các ngành và địa phương cần tập trung thực hiện tốt các giải pháp về chế biến và tiêu thụ dong riềng. Các cơ sở chế biến thực hiện nghiêm nội dung hợp đồng thu mua dong riềng đã ký kết với người dân; quan tâm thu mua tại các diện tích dong riềng chưa được ký kết; có phương án, kế hoạch mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm để tiếp cận các thị trường lớn và ổn định, như: hệ thống siêu thị, chuỗi cửa hàng...

Bắc Cạn cần đồng bộ giải pháp để bảo đảm tiêu thụ tối đa dong củ vụ 2018 cho dân, đồng thời cần tổ chức lại sản xuất có quy hoạch bài bản từ khâu trồng, chế biến cho tới tiêu thụ ngay từ vụ dong năm 2019, tránh để xảy ra tình trạng được mùa rớt giá, dư thừa tinh bột như hiện nay.

TUẤN SƠN

Chia sẻ