Hội nghị trực tuyến toàn quốc về logistics

Thứ Hai, 16/04/2018, 16:54:33
 Font Size:     |        Print
 

NDĐT - Hàng loạt yếu kém của hoạt động logistics mà đặc biệt là gánh nặng chi phí đang là rào cản lớn nhất đối với doanh nghiệp đã được chỉ ra trong Hội nghị toàn quốc về logistics, các giải pháp giảm chi phí, kết nối hiệu quả hệ thống hạ tầng giao thông, tổ chức trực tuyến với 63 tỉnh, thành phố trên cả nước sáng 16-4.

Tại hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã dẫn câu nói của Tổng thống Mỹ Benjamin Franklin: “Hãy coi chừng các khoản chi phí nhỏ; một rò rỉ nhỏ cũng sẽ nhấn chìm một con tàu lớn”, đồng thời bày tỏ lo ngại, chi phí logistics chiếm tỷ trọng lớn, liệu có nhấn con tàu kinh doanh, tính cạnh tranh xuống thấp?

Gánh nặng chi phí với doanh nghiệp

Đây là một trong 15 hội nghị chuyên đề dự kiến được tổ chức trong năm nay để giải quyết một số vấn đề trọng yếu, nhằm vào bốn nội dung lớn là nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm chi phí, tháo gỡ khó khăn cho sản xuất và dịch vụ, từ đó, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và đặc biệt, tạo ra môi trường kinh doanh tốt hơn.

Thông tin từ hội nghị cho biết, theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB), tại Việt Nam cũng như các nước khác trên thế giới, chi phí vận tải luôn chiếm tỷ lệ cao nhất trong tổng chi phí logistics. Cụ thể, tại Việt Nam khoảng 59%, Mỹ khoảng 63,6%, Thái-lan khoảng 53,5%.

Đánh giá của WB, chỉ số hiệu quả dịch vụ logistics năm 2016 của Việt Nam đứng thứ 64/160 nước. Tốc độ phát triển bình quân hằng năm của ngành logistics Việt Nam khoảng 14-16%, tuy nhiên, vấn đề nổi cộm nhất là chi phí logistics ở mức khá cao. Theo WB, chi phí logistics của Việt Nam tương đương 20,9 % so với GDP, trong đó chi phí vận tải chiếm khoảng 59%.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đặc biệt nhấn mạnh, nếu làm tốt về logistics, sẽ tiết kiệm được nhiều chi phí vận chuyển, kho bãi... làm giảm giá thành sản phẩm, tăng tính cạnh tranh và lợi nhuận. Thủ tướng cũng nhận định, gánh nặng chi phí đang là rào cản rất lớn đối với doanh nghiệp; trong đó, chi phí logistics cao làm giảm tính cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam. Bên cạnh đó, việc đầu tư cho các phương thức vận tải, việc kết nối kém làm tăng chi phí vận tải. Đây là thách thức của nhiều địa phương, nhất là các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Thủ tướng gợi ý, hội nghị tập trung thảo luận thể chế chính sách hiện nay về logistics; hạ tầng và kết nối hạ tầng phát triển logictics, việc kết nối hạ tầng giao thông; những giải pháp cần để phát triển cân bằng các loại hình vận tải, giải quyết tình trạng đường bộ chiếm tới 80% thị phần như hiện nay; vấn đề phát triển doanh nghiệp và nguồn lực phục vụ logicstics, những vấn đề về tính kết nối, chia sẻ của doanh nghiệp cùng hoạt động còn bất hợp lý.

Báo cáo liên quan chi phí vận tải, Thứ trưởng Giao thông vận tải (GTVT) Nguyễn Văn Công đã nêu những tồn tại, hạn chế hiện nay về hạ tầng, kết nối hệ thống hạ tầng GTVT và về vận tải. Đồng thời, đề xuất hai nhóm giải pháp (tổng thể và cụ thể) để kết nối hiệu quả hạ tầng GTVT, giảm chí phí vận tải. Mục tiêu đặt ra là thị phần vận tải hàng hóa liên tỉnh đường bộ đến năm 2020 khoảng 54,4%, đường sắt 4,3%; đường thủy nội địa 32,4%.

Để thực hiện mục tiêu, Bộ GTVT đưa ra một số giải pháp như đẩy mạnh tái cơ cấu thị trường vận tải nội địa theo hướng giảm thị phần vận tải đường bộ, tăng vận tải đường sắt, đường thủy, đặc biệt trên các hành lang vận tải chính.

Tới đây, Bộ GTVT sẽ mở rộng đầu tư hạ tầng logistics nhằm kết nối các cảng của Việt Nam với các nước láng giềng; nâng cao năng lực vận chuyển hàng hải, tăng lưu lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường biển. Đồng thời, tập trung phát triển năng lực vận tải hàng hoá xuất - nhập khẩu, vận chuyển hàng hóa quốc tế, vận tải tuyến ven biển bắc - nam, vận chuyển hàng hóa và hành khách từ đất liền ra các đảo xa bờ; kết nối tốt đường sắt với các hệ thống đường bộ, hàng hải, hàng không và đường thủy nội địa.

“Bộ GTVT sẽ cắt giảm ít nhất 50% điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực GTVT, rà soát, sửa đổi chính sách thuế, phí, giá dịch vụ theo hướng tạo thuận lợi cho hoạt động logistics; xây dựng cơ chế chính sách xã hội hóa đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ vận tải", Thứ trưởng GTVT đưa ra giải pháp.

Thừa nhận logistics là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để giảm chi phí trong vận tải hàng hóa, Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM) Nguyễn Đình Cung cho rằng, nguyên nhân chi phí logistics cao vẫn chưa chỉ ra đâu là trách nhiệm của chủ thể hay cơ quan quản lý Nhà nước.

“Đơn cử, tại sao 90% đầu tư vào hạ tầng lại đổ vào đường bộ, trong khi chi phí đắt nhất, phân bổ nguồn lực vào chỗ hiệu quả kém nhất, nguyên nhân và trách nhiệm do đâu? Một cảng sông và đường bộ cách nhau 500m hay 1km nhưng lại không kết nối được với nhau”, ông Cung bày tỏ lo ngại.

Theo ông Cung, trong vận tải và logistics rất nhiều điều kiện kinh doanh và việc bỏ những điều kiện vô lý, bất hợp lý trong lĩnh vực này không đơn giản mặc dù Chính phủ đã có nhiều nghị quyết về cải thiện môi trường kinh doanh.

Ông Lê Duy Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp logistics cho hay, hiện nay, nước ta có khoảng 3.000 doanh nghiệp chuyên cung cấp dịch vụ chuỗi logistics, chiếm bình quân 16,8%. Nguyên nhân chi phí logistics cao là do các loại chi phí vận tải, phụ phí tại cảng biển, hạn chế về kết cấu hạ tầng, chi phí sử dụng, chi phí thông quan. Do đó, ông Hiệp đề xuất giảm thời gian thông quan hàng hóa.

Thứ trưởng GTVT Nguyễn Văn Công thẳng thắn nhìn nhận, hệ thống hạ tầng giao thông còn chưa đồng bộ, tính kết nối hạn chế, đặc biệt là kết nối các trung tâm sản xuất, tiêu thụ hàng hóa, các vùng nguyên vật liệu với cảng biển, cảng hàng không, cảng đường thủy nội địa thông qua hệ thống đường bộ và đường sắt.

“Cơ sở hạ tầng hệ thống dịch vụ hỗ trợ vận tải còn thiếu, manh mún, thiếu tính kết nối đặc biệt là việc thiếu những cảng cạn, trung tâm logistic có quy mô và vị trí thuận tiện tại mỗi khu vực kinh tế trọng điểm để làm đầu mối trung chuyển phân phối hàng hóa đã ảnh hưởng đến việc tối ưu hóa hoạt động vận tải, đặc biệt là vận tải đa phương thức, đây là rào cản lớn, điểm nghẽn đối với hoạt động vận tải làm tăng giá thành vận chuyển, giảm tính cạnh tranh về giá sản phẩm", Thứ trưởng Nguyễn Văn Công cho hay.

Lời giải tổng thể cho “bài toán” logistics

Để giảm chi phí, kết nối hiệu quả hệ thống hạ tầng giao thông, các giải pháp Bộ GTVT đề ra là ứng dụng công nghệ thông tin để kết nối giữa chủ phương tiện và chủ hàng nhằm hạn chế chạy xe rỗng trên cơ sở các sàn giao dịch vận tải; kết nối đường sắt với các khu công nghiệp, cảng biển, cảng cạn; xây dựng các trung tâm đầu mối hàng hóa, nâng cấp trang thiết bị xếp dỡ hiện đại cho các đầu mối vận chuyển hàng hóa...

Nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, thúc đẩy hoạt động logistics phát triển, bà Trần Thị Lan Anh, Phó Tổng Thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, cần rà soát tổng thể các điều kiện kinh doanh nhằm bãi bỏ những điều kiện có tính áp đặt về quy mô, cản trở các chủ thể kinh doanh gia nhập thị trường; bãi bỏ các điều kiện kinh doanh có tính chất can thiệp hành chính vào vấn đề do thị trường điều chỉnh, đồng thời cũng cần quan tâm đến vấn đề đào tạo nguồn nhân lực đủ năng lực đáp ứng sự phát triển.

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu, cần sự quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống để tạo chuyển biến về tình hình dịch vụ logistics. Nhấn mạnh phải có doanh nghiệp mạnh làm logistics với sự hỗ trợ về cơ chế, chính sách, quy hoạch của Nhà nước, Thủ tướng nêu rõ, chức năng ngành logistics không chỉ là giao nhận, vận tải mà còn bao gồm các hoạt động khác như kho bãi, lưu trữ hàng hóa, bao bì, đóng gói, luân chuyển hàng hóa, xử lý hàng hóa hư hỏng,...

Thủ tướng bày tỏ quan điểm, khái niệm logistics không phải mới nhưng ít người hiểu một cách đầy đủ, chỉ nhận định đơn giản đó là tổ chức vận tải giao thông đơn tuyến, đơn lẻ và chủ yếu trên đường bộ. Hiện vẫn còn tình trạng tới 40 - 50% xe vận tải hàng hóa quay về không chở hàng, làm sao chi phí không đội lên cao?

Cho rằng khái niệm logistics rất rộng, Thủ tướng đề nghị các địa phương cần nắm rõ, đặc biệt ngành GTVT và Công thương cần tổ chức vấn đề này cho tốt bởi “nếu làm tốt về logistics sẽ tiết kiệm được nhiều chi phí vận chuyển, kho bãi... làm giảm giá thành sản phẩm, tăng tính cạnh tranh và lợi nhuận”. Trước tiên về thể chế, chính sách, cần thảo luận làm rõ các quy định pháp luật hiện nay về logistics đã đủ chưa, cần sửa đổi, bổ sung quy định nào?

Về hạ tầng và kết nối hạ tầng của các lĩnh vực giao thông thúc đẩy phát triển logistics hiện nay vẫn chưa đồng bộ, Thủ tướng đặt ra hàng loạt câu hỏi: “Vậy cần điều chỉnh, bổ sung như thế nào? Làm sao để các trung tâm logistics, cảng trung chuyển kết nối hàng hóa (hệ thống bến cảng, sân bay...) phát huy được tiềm năng và lợi thế, phát huy hiệu quả các công trình đầu tư. Cần làm gì để nâng cao hiệu quả liên kết của các chủ đầu tư, các công trình trên cùng một khu vực?”.

Thủ tướng nhận định, yếu kém trong kết nối các loại hình vận tải cản trở lớn đến phát triển logistics ở Việt Nam, vận tải đường thủy, đường sắt chi phí thấp nhưng thị phần còn thấp (đường biển 4,7%, đường thủy nội địa 17,7%, đường sắt 0,39%), còn vận tải đường bộ chiếm tới gần 80%.

“Chúng ta dành nguồn lực xây dựng làm đường này, đường nọ, nhưng anh chở siêu trường, siêu trọng như vậy, đường nào chịu tải nổi, nếu như không chuyển phương thức. Chúng ta lo sản xuất trái cây, gạo, thiết bị máy móc, mà những chi phí dịch vụ chiếm tỷ lệ cao như vậy không có biện pháp giảm xuống thì nền kinh tế mãi mãi không có tính cạnh tranh và nguy cơ chìm đắm “con tàu” kinh doanh là hoàn toàn có thể”, Thủ tướng lưu ý.

Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu phát triển dịch vụ logistics đến năm 2025, tỷ trọng đóng góp của ngành dịch vụ logistics vào GDP đạt 8 -10%, tốc độ tăng trưởng dịch vụ đạt 15 - 20%, tỷ lệ thuê ngoài dịch vụ logistics đạt 50 - 60%, chi phí logistics giảm xuống tương đương 16 - 20% GDP, xếp hạng theo chỉ số năng lực quốc gia về logistics (LPI) trên thế giới đạt thứ 50 trở lên.

Vì thế, cần có chương trình hành động nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics hết sức cụ thể ở từng ngành, nhất là ngành GTVT và Công thương với năm nhóm nhiệm vụ chính gồm: Hoàn thiện chính sách, pháp luật về dịch vụ logistics; hoàn thiện kết cấu hạ tầng logistics; nâng cao năng lực doanh nghiệp và chất lượng dịch vụ; phát triển thị trường dịch vụ logistics; đào tạo, nâng cao nhận thức và chất lượng nguồn nhân lực.

Bộ GTVT, Bộ Công thương và các bộ, ngành, địa phương tiếp thu ý kiến, khẩn trương giải quyết các kiến nghị của các hiệp hội, doanh nghiệp vận tải, logistics, cắt giảm ngay các thủ tục không cần thiết, tập trung triển khai thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm theo từng ngành, lĩnh vực.

Đối với các địa phương, cần có quy hoạch và sử dụng quỹ đất thích hợp để xây dựng trung tâm phân phối hàng hóa, dịch vụ hậu cần cảng, kết nối thuận tiện với mạng lưới giao thông quốc gia, các cảng cạn từng bước tạo thành mạng lưới kết cấu hạ tầng logistics hiện đại.

Đối với Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam, Hiệp hội Chủ hàng Việt Nam, các hiệp hội ngành hàng liên quan căn cứ quy định của pháp luật, chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền và chức năng, nhiệm vụ để định hướng thay đổi hành vi trong thương mại quốc tế, gắn kết giữa doanh nghiệp chủ hàng và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics, thay đổi điều kiện giao hàng "mua CIF, bán FOB", nâng cao ý thức của doanh nghiệp chủ hàng, tạo cơ sở cho doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam tham gia vào nhiều công đoạn trong chuỗi cung ứng với hàm lượng giá trị gia tăng ngày càng cao.

Các doanh nghiệp logistics cần chủ động ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại theo xu hướng hình thành ngành logistics trong cuộc cách mạng khoa học công nghệ 4.0 để nâng cao sức cạnh tranh, nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm giá phí các dịch vụ,...

MINH TRANG - Ảnh: TRẦN HẢI

Chia sẻ