Đầu tư - Tài chính - Ngân hàng

Thúc đẩy phổ cập tài chính tại Việt Nam

Chủ Nhật, 11/02/2018, 19:05:12
 Font Size:     |        Print
 

Ðiểm giao dịch lưu động bằng ô-tô chuyên dùng của Agribank tại huyện Sơn Hà (Quảng Ngãi) giúp tăng cơ hội tiếp cận dịch vụ ngân hàng cho người dân.

Chiến lược tài chính toàn diện giúp tăng tỷ lệ tiếp cận của người dân, doanh nghiệp (DN) với các dịch vụ tài chính cơ bản chính thức. Ðiều này đóng góp quan trọng cho quá trình xóa đói giảm nghèo, hướng tới một xã hội ổn định, công bằng và phát triển bền vững.

Tăng cơ hội tiếp cận

Tài chính toàn diện được coi là một trong những trụ cột quan trọng trong phát triển bền vững. Trải qua nhiều thập kỷ, tài chính toàn diện trở thành tầm nhìn chung của toàn thế giới trong sứ mệnh xóa đói giảm nghèo, hướng tới một xã hội ổn định, công bằng. Không ngoài xu thế, Việt Nam ngày càng quan tâm nhiều hơn đến vấn đề nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho các cá nhân, DN nhỏ và vừa, DN siêu nhỏ.

Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Nguyễn Kim Anh, nhiều năm qua, khi nguồn lực tài chính cho phát triển còn hạn hẹp, nhưng với những nỗ lực không ngừng, Chính phủ và ngành ngân hàng đã có nhiều cơ chế, chính sách, chương trình cụ thể để giúp những người nghèo, người yếu thế trong xã hội, cư dân các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, các DN nhỏ và vừa, DN siêu nhỏ được tiếp cận nguồn vốn tín dụng, từ đó giúp họ phát triển sản xuất kinh doanh, giải quyết nhu cầu an sinh xã hội.

Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Nguyễn Toàn Thắng cũng cho biết, Việt Nam đang nỗ lực đẩy mạnh các hoạt động nhằm thúc đẩy tài chính toàn diện. Theo đó, các ngân hàng trong những năm qua đã nhanh chóng nhìn nhận và nắm bắt được cơ hội phát triển trên nền tảng công nghệ, nhất là xu hướng tiến tới cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Hoạt động tài chính vi mô được coi là khởi nguồn của tài chính toàn diện đang dần tiếp cận và ứng dụng công nghệ một cách nhanh chóng nhằm tạo ra các sản phẩm thuận tiện hơn. Sự phát triển của dịch vụ ngân hàng trên nền tảng công nghệ hiện đại giúp các ngân hàng mở rộng độ bao phủ, đổi mới mô hình kinh doanh, cung cấp dịch vụ tới phạm vi khách hàng rộng lớn hơn, chi phí thấp hơn, góp phần quan trọng cho sự phát triển bền vững.

Với lợi thế đổi mới, sáng tạo dựa trên công nghệ, các tổ chức công nghệ tài chính (FinTech) có tiềm năng thúc đẩy phổ cập tài chính trên các mặt: cắt giảm chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng cho phát triển và cung ứng sản phẩm dịch vụ; giảm bớt chi phí và thời gian giao dịch, giúp khách hàng tiếp cận dễ dàng hơn; đa dạng hóa các loại sản phẩm dịch vụ cho khách hàng nhờ khả năng dễ dàng tích hợp, cập nhật, tùy biến sản phẩm dịch vụ theo nhu cầu, thị hiếu khách hàng;… Tại Việt Nam, từ năm 2015, NHNN đã cho phép một số ngân hàng kết hợp các đơn vị công nghệ thông tin, viễn thông triển khai thí điểm một số loại hình dịch vụ thanh toán hướng tới vùng sâu vùng xa, giúp nâng cao khả năng tiếp cận tài chính cho người dân.

Cần sự phối hợp đồng bộ

Tuy nhiên trong thực tế, tỷ lệ tiếp cận dịch vụ tài chính toàn diện tại Việt Nam còn khá khiêm tốn do vẫn tồn tại một số rào cản. Do đó, cần phải có những sửa đổi về mặt chính sách và khuôn khổ pháp lý phù hợp nhằm tăng tỷ lệ tiếp cận của người dân và DN với các dịch vụ tài chính cơ bản chính thức.

Theo Thạc sĩ Ngô Thị Thu Trà (Vụ Dự báo Thống kê - NHNN), để có thể đưa ra các chiến lược, lộ trình, giải pháp thúc đẩy tài chính toàn diện thiết thực, hiệu quả, điều kiện tiên quyết là phải có một bộ cơ sở dữ liệu đầy đủ, chi tiết theo chuỗi thời gian từ bên cung và bên cầu. Những dữ liệu này giúp cơ quan quản lý đo lường, đánh giá chính xác thực trạng tài chính toàn diện, nguyên nhân của những hạn chế và khả năng hấp thụ giải pháp. "Về giải pháp xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu bên cầu cho Việt Nam, cần tận dụng triệt để và tạm thời sử dụng các số liệu về DN của Trung tâm Thông tin tín dụng (CIC) và NHNN. Ðể đánh giá thực trạng tài chính toàn diện của cá nhân, cần gấp rút tiến hành một cuộc điều tra riêng để thu thập số liệu đánh giá về tình hình tiếp cận dịch vụ tài chính của cá nhân ở các vùng miền, độ tuổi, giới tính, thu nhập khác nhau trên phạm vi toàn quốc" - bà Ngô Thị Thu Trà nêu ý kiến.

Chiến lược tài chính toàn diện đòi hỏi sự tham gia của nhiều bên trong xây dựng, tổng hợp và đánh giá. Theo nhận định của nhiều chuyên gia, tài chính toàn diện cần một độ phủ rộng song phải có ưu tiên trọng tâm, không thể là đa mục tiêu. Ngoài ra, cần chú trọng chất lượng hơn số lượng. Ðơn cử số lượng người có tài khoản ngân hàng tăng bao nhiêu không quan trọng bằng việc số tài khoản đó có mức độ hoạt động ra sao. Bên cạnh đó, Giám đốc Ban Hợp tác quốc tế và Truyền thông (Ngân hàng chính sách xã hội) Phan Cử Nhân cũng cho rằng, cần chú trọng thêm khâu thanh toán. Bởi lẽ, nếu thanh toán không dùng tiền mặt phát triển được với những công nghệ thích hợp thì có thể phát triển những dịch vụ khác như bảo hiểm, tiết kiệm,... "Ðối với những người nghèo, người dân ở khu vực nông thôn (đối tượng ít cơ hội tiếp cận dịch vụ tài chính), có thể chia thành hai nhóm: hơn và dưới 45 tuổi. Với nhóm hơn 45 tuổi, họ rất khó tiếp cận công nghệ một cách thành thạo cho nên có thể vẫn phải sử dụng tài chính theo truyền thống. Những người dưới 45 tuổi luôn mong muốn tiếp cận hình thức tài chính kỹ thuật số mới thì sẽ thuận lợi hơn cho việc cung cấp các dịch vụ thanh toán hiện đại" - ông Phan Cử Nhân nêu rõ.

Tuy nhiên, cũng theo quy định hiện hành, khách hàng muốn sử dụng các dịch vụ của những đơn vị làm trung gian thanh toán thì phải có tài khoản ngân hàng. Theo số liệu từ NHNN, tại Việt Nam hiện mới chỉ có khoảng hơn 39% số người trưởng thành có tài khoản tại ngân hàng, thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia trong khu vực. Chính điều này phần nào hạn chế khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính của người dân, nhất là ở những vùng sâu, vùng xa. Vì vậy, theo Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) Nghiêm Thanh Sơn, nên bổ sung thêm khuôn khổ pháp lý cho tài khoản giao dịch. Theo đó, có thể quản lý tài khoản giao dịch theo số dư. Thí dụ, với những hạn mức thanh toán thấp thì khách hàng không cần thiết phải có chứng minh thư hoặc làm những thủ tục như mở tài khoản ngân hàng. Hiện nay, nhiều quốc gia triển khai theo hướng này và thực tế tốc độ phổ cập tài chính rất nhanh. "NHNN đang xây dựng thông tư để mở rộng điểm tiếp cận cho dịch vụ thu hộ, chi hộ đối với những đơn vị đang thực hiện thí điểm làm trung gian thanh toán hiện nay. Tuy nhiên, thông tư này cũng liên quan một số văn bản pháp lý cao hơn như Luật NHNN, Luật Các tổ chức tín dụng,… Do đó, quan điểm và tư duy của những người xây dựng văn bản quy phạm pháp luật cần có sự thống nhất và thấu hiểu rõ ràng hơn" - ông Nghiêm Thanh Sơn chia sẻ.

Bài và ảnh: HỒNG ANH

Chia sẻ