Chung quanh đề xuất về tiêu chuẩn phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu diesel

Thứ Hai, 20/03/2017, 14:37:28
 Font Size:     |        Print

NDĐT - Đề nghị mới đây của Bộ Giao thông vận tải yêu cầu thực hiện lộ trình tiêu chuẩn khí thải đối với ô tô chạy bằng nhiên liệu diesel từ ngày 31-3-2017 đang khiến dư luận có nhiều ý kiến khác nhau.

Lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải ô tô, xe máy theo Quyết định 49/2011/QĐ-TTg, yêu cầu phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 (tương đương Euro 4) đã được ban hành từ năm 2011, thời gian có hiệu lực từ năm 2017.

Tuy nhiên, ngày 9-12-2016, tại Thông báo số 398/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ đã nêu rõ, ô tô du lịch, xe bus gắn động cơ diesel sẽ áp dụng tiêu chuẩn khí thải mức 4 từ ngày 1-1-2018; còn ô tô tải gắn động cơ diesel sẽ áp dụng tiêu chuẩn khí thải mức 4 vào năm 2022.

Nguyên nhân sâu xa việc phải lùi thời hạn áp dụng tiêu chuẩn khí thải mức 4 này xuất phát từ nguồn cung cấp nhiên liệu tại Việt Nam.

Hiện xăng dầu tại Việt Nam được cung cấp từ Nhà máy lọc dầu Dung Quất và nhập khẩu. Tuy nhiên, Nhà máy lọc dầu Dung Quất, cơ sở cung cấp 30% nhiên liệu xăng dầu trong nước lại chưa thể sản xuất ra xăng dầu đáp ứng tiêu chuẩn theo mức 4 (Euro 4).

Theo báo cáo của Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam, NMLD Dung Quất hàng năm sản xuất ra 2,48 triệu tấn xăng và 2,33 triệu tấn dầu diesel. Tuy nhiên, các sản phẩm xăng dầu này không đạt được mức tiêu chuẩn Việt Nam QCVN1:2015/BKHCN (tương đương Euro 4).

Ngay cả Liên hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn chuẩn bị đi vào sản xuất trong năm 2017 cũng có gần 4 triệu tấn dầu diesel chưa đạt quy chuẩn này.

Theo Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, các nhà máy lọc dầu này cần có thời gian để có thể nâng cấp đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4, cụ thể với Nhà máy lọc dầu Dung Quất, phải tới năm 2021.

Cũng trên cơ sở văn bản số 389/TB-VPCP, các doanh nghiệp sản xuất ô tô tại Việt Nam đã ký hợp đồng mua linh kiện, phụ tùng, vật tư (mà trong nước chưa sản xuất được) với các đối tác nước ngoài, phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của năm 2017, trong số này có động cơ ô tô tiêu chuẩn Euro 2.

Từ ngày 1-1-2017, Cục Đăng kiểm đã ngưng cấp phiếu xuất xưởng cho các xe ô tô có sử dụng động cơ diesel được nhập khẩu trong năm 2017. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp sản xuất ô tô trong nước tuân thủ Thông báo số 389/TB-VPCP gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh khi đã ký hợp đồng với khách hàng, có năng lực sản xuất trong nước nhưng không thể giao hàng cho khách, khiến sản xuất bị đình trệ, người lao động không có việc làm.

Vào ngày 10-3-2017, trong Thông báo số 126/TB-VPCP kết luận, giữ nguyên lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với ô tô, xe mô tô hai bánh sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới quy định tại Quyết định số 49/2011/QĐ-TTg và cho phép “riêng ô tô chạy bằng nhiên liệu diesel, thời điểm áp dụng là từ ngày 31-12-2017 và giao Bộ Giao thông vận tải đề xuất phương án thực hiện trước ngày 15-3-2017”.

Tuy nhiên, ngày 14-3-2017, chỉ 1 ngày trước khi thời hạn được Thủ tướng yêu cầu đề xuất phương án thực hiện, Bộ Giao thông vận tải đã đưa ra phương án của mình với đề xuất, thời điểm ô tô chạy bằng nhiên liệu diesel sản xuất và nhập khẩu phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 là từ ngày 31-3-2017.

Nghĩa là nếu được áp dụng, doanh nghiệp chỉ có chưa đến 15 ngày trước khi áp dụng. Đề xuất này trên thực tế khiến nhiều doanh nghiệp ô tô lo lắng.

Ông Mai Phước Nghê, Phó Tổng giám đốc công ty ô tô Trường Hải lý giải: Sau Thông báo 398/TB-VPCP, ngoài việc đặt hàng như bình thường cho năm 2017, doanh nghiệp đã tiến hành chọn lựa và nhập động cơ mẫu về Việt Nam để thử nghiệm và được Cục Đăng kiểm chứng nhận động cơ Euro 4. Hiện chúng tôi đang tiến hành thiết kế, lắp đặt động cơ lên xe và thay đổi các bộ phận linh kiện khác cho phù hợp, tổ chức sản xuất thử và trình Cục Đăng kiểm thẩm định thiết kế, cấp giấy chứng nhận chất lượng cho các mẫu xe mới sử dụng động cơ Euro 4. Ông Mai Phước Nghê cho biết thêm, hiện có 7.000 xe tải đã được đặt hàng nhưng không thể giao xe do không có phiếu xuất xưởng, khiến khách hàng gặp nhiều khó khăn.

Tại Công ty cổ phần Tập đoàn Thành Công, tình trạng cũng có những vướng mắc. Hiện doanh nghiệp có lắp ráp mẫu xe ô tô tải H100 với động cơ sử dụng nhiên liệu Diesel mức khí thải Euro 2, xuất xưởng dạng ô tô xát xi tải, đươc cấp phiếu xuất xưởng chứng nhận của Cục Đăng kiểm Việt Nam.

Trên cơ sở phiếu xuất xưởng sát xi và các thiết kế đã được Cục Đăng kiểm phê duyệt, trong tháng 1 và tháng 2-2017, Công ty làm thủ tục đóng thùng và xin cấp phiếu xuất xưởng cho 62 khách hàng. Tuy nhiên, từ ngày 6-3-2017, Cục Đăng kiểm Việt Nam thông báo tạm dừng không cấp phiếu xuất xưởng đóng thùng cho xe H100 với lý do tạm dừng cấp phiếu xe mức Euro 2. Trong khi đó, toàn bộ số xe ô tô sát xi tải H100 công ty đã hoàn thiện và xin phiếu xuất xưởng trong tháng 11-2016, thời điểm Quyết định 49/2011/QĐ - TTg chưa có hiệu lực.

Với thực tế các doanh nghiệp ô tô trong nước đã chiếm được thị phần tốt về xe tải khi đẩy lùi xe nhập khẩu, từ những thị trường có chất lượng thấp, đồng thời đạt được tỷ lệ nội địa hóa cao, tạo công ăn việc làm cho người lao động thì việc các doanh nghiệp trong nước khó khăn do chính sách thiếu nhất quán sẽ là cơ hội tốt cho hàng ngoại tràn vào, lấn sân.

Đó là chưa kể, công tác kiểm tra, đánh giá và thử nghiệm các mẫu xe mới sử dụng động cơ Euro 4 tại Cục Đăng kiểm Việt Nam không thể đẩy nhanh tiến độ bởi cả nước chỉ có một trung tâm thử nghiệm.

Đáng nói là trong báo cáo của mình, Bộ Giao thông vận tải cũng khẳng định, đến thời điểm hiện nay, nhiên liệu diesel đạt chất lượng mức 4 vẫn chưa có trên thị trường nên đã đề nghị “giao Bộ Công thương chỉ đạo các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu khẩn trương cung ứng dầu diesel đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 trên thị trường trong quý II/2017”.

Nhận định về đề xuất mới đây của Bộ Giao thông vận tải, một chuyên gia am hiểu lĩnh vực xăng dầu cho hay, dù Bộ Công thương và các đầu mối xăng dầu nhập khẩu muốn triển khai nhập khẩu dầu diesel mức 4 thì cũng cần từ 3 - 4 tháng để triển triển khai cơ sở hạ tầng, bồn bể, cột bơm nhiên liệu mới có thể cấp nhiên liệu ra thị trường, nhất là khi các đầu mối kinh doanh xăng dầu giờ đều là doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần hoặc chuẩn bị cổ phần hóa nên tính toán rất kỹ lưỡng về lợi nhuận.

Đó là chưa kể, thị trường nhiên liệu vẫn phải tồn tại hơn 6,5 triệu tấn dầu diesel do NMLD Dung Quất đang sản xuất hay của Liên hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn chuẩn bị đi vào sản xuất chưa đạt tiêu chuẩn Việt Nam QCVN mức 4. Như vậy sẽ tạo ra xung đột đáng kể trong việc tiêu thụ nhiên liệu giữa hàng sản xuất trong nước với hàng nhập khẩu, khiến các nhà máy lọc dầu tại Việt Nam ế hàng, đứng trước nguy cơ phải dừng sản xuất, lãng phí đầu tư.

Thực tế này cũng đặt ra câu hỏi, vì đâu Bộ Giao thông vận tải lại có đề xuất khác biệt so với các thông báo số 398/TB-VPCP và số 126/TB-VPCP trước đó? Điều này không chỉ khiến môi trường kinh doanh không nhất quán từ phía các cơ quan chức năng mà còn có nguy cơ ảnh hưởng phát triển sản xuất trong nước.

CHÍNH NHÂN