Sớm giải quyết tình trạng người dân chuyển đổi sai mục đích đất khoán ở Khu bảo tồn Lung Ngọc Hoàng

Thứ Năm, 25/04/2019, 07:12:18

NDĐT - Hiện nay, nhiều người dân nhận khoán đất trong Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng (Khu bảo tồn) ở xã Phương Bình, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang đang tự chuyển đổi sang trồng cây lâm nghiệp. Sự chuyển đổi này ngoài việc người dân sử dụng và khai thác sai mục đích, còn gây khó khăn trong công tác quản lý và bảo vệ rừng khi đến ngày thu hoạch.

Sớm giải quyết tình trạng người dân chuyển đổi sai mục đích đất khoán ở Khu bảo tồn Lung Ngọc Hoàng

Do trồng lúa, mía thua lỗ, nhiều hộ dân chuyển sang trồng tràm.

Khó quản lý khi dân tự chuyển đổi

Theo Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng, trước đây, tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp mà Lâm trường Phương Ninh (đến năm 2002 mới thành lập Khu bảo tồn) ký hợp đồng giao khoán đất cho 611 hộ dân là hơn 677 ha. Trong đó, đất trồng lúa: 467,86 ha/382 hộ; đất trồng mía: 209,29 ha/229 hộ.

Từ năm 2010, do một số diện tích trồng lúa, mía của người dân năng suất thấp, giá cả không ổn định; các hộ nhận khoán bắt đầu tự chuyển đổi từ trồng lúa, mía sang trồng tràm, keo lai, bạch đàn (cây lâm nghiệp). Đến nay, tổng diện tích các hộ tự ý chuyển đổi cây trồng nông nghiệp sang cây lâm nghiệp là 81 hộ, với diện tích gần 55 ha. Chuyển từ cây lúa, mía sang cây ăn trái là 161 hộ, với diện tích hơn 109 ha…

Ông Trần Văn Bảo về nhận khoán ba ha đất sản xuất và sinh sống trong khu bảo tồn từ năm 1983 đến nay, kể rằng: “Hồi đó tới giờ, hết trồng lúa, rồi tới cây mía đều thiếu trước hụt sau, vì điều kiện canh tác không thuận lợi, giá cả bấp bênh. Không chỉ riêng tôi mà hàng trăm hộ dân ở đây cũng vậy, cuộc sống gia đình cứ quanh quẩn với cái nghèo khó”.

Ông Bảo kể tiếp: Mấy năm gần đây, thấy có hộ chuyển qua trồng cây tràm, sau ba hoặc bốn năm, thu hoạch có lời, nên gia đình ông bước đầu chuyển qua trồng “thử nghiệm” sáu công tràm, số diện tích còn lại thì trên trồng chuối, dưới ao trồng bông súng và thả cá tự nhiên. Năm vừa rồi, tới kỳ khai thác, ông Bảo bán sáu công tràm được hơn một trăm triệu đồng. Tính ra, trồng tràm khỏe và có lời gấp hai, ba lần so với cây mía. Vì thế ông tiếp tục nhân rộng diện tích trồng tràm lên hai ha, số còn lại trồng chuối và thả bông súng “lấy ngắn nuôi dài”…

Ông Bảo thừa nhận: “Việc tự ý chuyển sang trồng cây lâm nghiệp là không đúng với hợp đồng nhận khoán đất đã ký kết là chỉ trồng lúa, mía. Nhưng nếu còn trồng mía sẽ còn khổ dài dài, nên chuyển trồng tràm, hy vọng đời sống khấm khá hơn thôi. Cũng mong Khu bảo tồn tạo điều kiện cho bà con khai thác khi tràm đến tuổi thu hoạch”.

Cũng với hình thức nhận đất khoán trồng mía, ông Bảy Điệp (Lê Ngọc Điệp) đã gắn bó với khu rừng này hơn 30 năm. Có lẽ cuộc sống thanh đạm đã quen rồi với tiếng chim kêu, cá táp (đớp mồi) vang vọng ngày đêm, mà ông vẫn bám trụ, dù cuộc sống còn khó khăn. Ông Bảy Điệp, tâm sự rằng: Thấy người ta trồng cây lâm nghiệp bán có tiền, nên quyết định vay tiền trồng một ha tràm, một ha cây keo lai, còn một ha mặt nước thả bông súng. Cứ năm ngày nhổ bông súng bán một lần cũng kiếm được từ 1,5 đến hai triệu đồng, đủ chi tiêu hằng ngày và lo cho đứa con ăn học. Hiện số cây tràm và keo lai của ông đã hơn một năm tuổi và đang phát triển tốt.

Với tình hình giá lúa, mía bấp bênh như hiện nay thì những năm tiếp theo diện tích người dân tự chuyển đổi sang cây lâm nghiệp sẽ còn tăng lên. Khi đó, việc quản lý người dân thu hoạch cây lâm nghiệp trong khu rừng đặc dụng càng phức tạp hơn.

Tìm hướng giải quyết

Theo Giám đốc Khu bảo tồn Lư Xuân Hội, khi phát hiện người dân tự ý chuyển đổi, Khu Bảo tồn cũng đã làm việc và có yêu cầu người dân không nên chuyển, vì thực hiện sai hợp đồng. Tuy nhiên, do cuộc sống người dân sản xuất lúa, mía không hiệu quả, thua lỗ nhiều năm, nên việc chuyển đổi là nhu cầu cần thiết. Mặt khác, việc trồng cây lâm nghiệp trên đất rừng đặc dụng làm tăng diện tích rừng cũng là một cách làm hợp lý. Vì vậy, đến nay Khu Bảo tồn không quyết liệt ngăn cản việc chuyển đổi này.

Ông Trần Văn Bảo bên rẫy tràm sắp đến ngày thu hoạch.

Chi cục trưởng Chi cục kiểm Lâm Hậu Giang, Nguyễn Vĩnh Phúc, cho biết: Việc bà con tự ý chuyển sang trồng cây lâm nghiệp là sai hợp đồng, nhưng đây cũng là nhu cầu bức xúc. Có điều, nếu không quản lý chặt, kiểm tra giám sát sẽ phát sinh nhiều hệ lụy, nhất là cây đến tuổi khai thác. Trong lúc bà con khai thác nguy cơ xảy ra cháy rừng, chưa kể lợi dụng lúc thu hoạch, khai thác cả cây rừng đặc dụng của Khu bảo tồn. Rồi khâu vận chuyển, không khéo người ta hiểu nhầm là Khu bảo tồn cho khai thác rừng đặc dụng. Trong quá trình vận chuyển, bà con sẽ gặp khó khăn khi cơ quan chức năng kiểm tra, truy xuất nguồn gốc…

Vấn đề này, Giám đốc Khu bảo tồn Lư Xuân Hội cho biết, đã có văn bản trình UBND tỉnh Hậu Giang xin chủ trương để người dân trồng cây lâm nghiệp trên diện tích nhận khoán với Khu Bảo tồn được thu hoạch (khai thác) khi đến tuổi. Theo đó, Khu Bảo tồn sẽ lập sổ theo dõi đối với từng hộ chuyển đổi sang trồng cây lâm nghiệp, có sự phối hợp giám sát chặt chẽ của Chi cục Kiểm lâm trong công tác thống kê, kiểm tra, giám sát từ khi người dân trồng cây lâm nghiệp đến khai thác sản phẩm.

Hầu hết người dân sống Khu bảo tồn đều khó khăn, do đó, về lâu dài, tỉnh Hậu Giang có chủ trương xin Trung ương cho phép Khu bảo tồn chuyển đổi một số khu vực thành khu rừng sản xuất không nằm trong vùng đặc dụng nữa, để tạo thuận lợi hơn cho bà con trong việc chuyển đổi từ cây lúa, mía sang cây lâm nghiệp để tăng thu nhập, nâng cao đời sống, vừa tăng diện tích che phủ rừng. Đây cũng là giải pháp hài hòa, hợp lý, để người dân cùng Khu bảo tồn “chung lưng đấu cật” trong công tác quản lý, bảo vệ đất và rừng.

Khu bảo tồn có tổng diện tích hơn 2.800 ha, trong đó đất lâm nghiệp là 1.660,9 ha, gồm: đất có rừng 1.482,7 ha và đất chưa có rừng là 178,2 ha. Riêng đất sản xuất nông nghiệp có 708,459 ha, gồm: đất trồng lúa 467,86 ha và đất trồng mía 209,29 ha. Tổng số hộ dân cư trú trong Khu bảo tồn là 947 hộ, trong đó có 545 hộ nằm trong đê bao và 402 hộ nằm ngoài đê bao.

Bài, ảnh: PHÙNG DŨNG