Nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai

Thứ Năm, 12/10/2017, 03:27:20
 Font Size:     |        Print
 

Xây dựng đê bao chắn sóng, phòng, chống triều cường và nước biển dâng tại các xã Thạch Bằng và Thạch Kim, huyện Lộc Hà (Hà Tĩnh). Ảnh: THANH TRÚC

Ngày quốc tế phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai năm nay (13-10) được tổ chức trong bối cảnh thiên tai trên thế giới ngày càng diễn biến phức tạp, bất thường, đòi hỏi mỗi quốc gia, trong đó có Việt Nam, một trong những nước chịu ảnh hưởng trực tiếp của biến đổi khí hậu phải tăng cường hợp tác, nâng cao năng lực phòng, chống, ứng phó kịp thời, bảo đảm “Nhà nhà an toàn, giảm rủi ro và sơ tán khi có thiên tai”.

Tích cực, chủ động phòng, chống thiên tai

Từ đầu năm đến nay, tại nhiều địa phương trên cả nước đã xuất hiện các đợt thiên tai cực đoan như bão mạnh, siêu bão, mưa lớn đột biến tác động mạnh, sâu rộng đến việc sản xuất, kinh doanh và đời sống của người dân, đình trệ, ảnh hưởng lớn đến phát triển kinh tế - xã hội, sức khỏe cộng đồng và môi trường sinh thái...

Thiệt hại về kinh tế do thiên tai gây ra năm 2016 là gần 40.000 tỷ đồng; và chín tháng đầu năm 2017 là hơn 17 nghìn tỷ đồng. Riêng đợt lũ quét, sạt lở đất đầu tháng 8-2017 tại các tỉnh Sơn La, Yên Bái, Điện Biên, Lai Châu đã làm 44 người chết, mất tích, thiệt hại kinh tế ước tính gần 1.200 tỷ đồng và bão số 10 giữa tháng 9 đổ bộ vào các tỉnh miền trung vừa qua đã làm gần 153 nghìn nhà tốc mái, gần 3.000 cột điện đổ, gãy, 11 nghìn nhà bị ngập, thiệt hại kinh tế ước tính 11.300 tỷ đồng.

Để chủ động phòng, chống thiên tai, thời gian qua, Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành từ trung ương đến địa phương, đã từng bước xây dựng hoàn thiện bộ máy quản lý, chỉ đạo điều hành công tác phòng, chống thiên tai trên phạm vi toàn quốc, bước đầu lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương; từng bước ứng dụng khoa học - kỹ thuật tiên tiến trong phòng chống thiên tai, ứng dụng công nghệ tin học, thông tin, viễn thám, vệ tinh trong giám sát, thu thập, tổng hợp, phân tích diễn biến thiên tai...

Với nỗ lực, sự vào cuộc của toàn xã hội, chúng ta đã xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, công trình phòng, chống thiên tai tương đối đồng bộ, gồm hơn 5.200 km đê sông, gần 2.700 km đê biển, gần 6.700 hồ chứa vừa và lớn với dung tích 12,5 tỷ m3, gần 60 hồ thủy điện bậc thang với tổng dung tích phòng lũ là 9,35 tỷ m3, 42 khu neo đậu tránh trú bão bảo đảm an toàn cho gần 32 nghìn tàu thuyền, các tuyến kè, cống và gần 26 nghìn km đê và bờ bao chống lũ, ngăn mặn. Đã tái định cư cho hơn 35 nghìn hộ dân vùng có nguy cơ ngập lụt, sạt lở, lũ quét tới khu vực an toàn; hỗ trợ xây nhà vượt lũ cho gần 13 nghìn gia đình khu vực miền trung; đưa 191 nghìn hộ dân vùng trũng thấp đồng bằng sông Cửu Long vào cụm, tuyến dân cư vượt lũ.

Công tác thông tin tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng, quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng cũng được chú trọng, đã triển khai tại 1.900 xã trong số 6.000 xã thường xuyên bị ảnh hưởng của thiên tai; đào tạo được gần 1.500 giảng viên cấp tỉnh, xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai, tuyên truyền trên các kênh truyền hình, xây dựng tiêu chí nông thôn mới về phòng, chống thiên tai; rà soát nhà ở an toàn trước thiên tai.

Đồng thời, cộng tác, phối hợp với các quốc gia trên thế giới, các quốc gia trong khu vực ASEAN, nhất là Nhật Bản, Đức, Hà Lan,…, các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ như: Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Á, Liên hợp quốc,… tiếp nhận những tri thức trong quản lý thiên tai cả về tài chính, kỹ thuật, công nghệ; tổ chức triển khai các hoạt động thí điểm, từng bước định hình chiến lược phát triển cho công tác phòng, chống thiên tai trong từng giai đoạn.

Nhờ nỗ lực, chủ động phòng, chống thiên tai cho nên đã góp phần giảm đáng kể số người chết và mất tích bình quân năm trong 5 năm 2011-2015 là 226 người/năm, giảm 53% so với giai đoạn 2006-2011. Nhiều trận bão, áp thấp nhiệt đới gần đây đã không có người chết trên biển, tàu thuyền neo đậu, tránh trú ở bến an toàn.

Nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu

Theo dự báo, tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng sẽ làm cường độ thiên tai trung bình có xu thế gia tăng, tần suất thiên tai lớn xuất hiện dày hơn, xuất hiện nhiều đợt thiên tai cực đoan trái quy luật trước đây. Với một xã hội có quy mô dân số gần 92 triệu người, tổng sản phẩm quốc nội đạt 172 tỷ USD, nếu thiên tai lấy đi 1% GDP tức là đã mất đi 1,72 tỷ USD/năm, chưa kể các hệ lụy do thiên tai để lại. Do đó yêu cầu bảo đảm an toàn trước thiên tai ngày càng cao. Chưa kể, thách thức từ tác động của quá trình phát triển kinh tế - xã hội cũng đang làm gia tăng nguy cơ, thậm chí xuất hiện những loại hình thiên tai mới.

Điển hình là việc thu hẹp diện tích rừng phòng hộ, rừng ngập mặn, xây dựng hồ chứa, khai thác cát dẫn đến suy giảm khả năng trữ nước, mất cân bằng bùn cát, hạ thấp đáy sông, làm gia tăng lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn, xói lở bờ sông, bờ biển; phát triển các khu công nghiệp, đô thị tập trung, sử dụng những vùng đất thấp, trũng, không bảo đảm khả năng trữ nước, tiêu thoát nước, hay khai thác nước ngầm quá mức gây ngập lụt, lún đất. Cùng với đó, thách thức từ việc sử dụng nguồn nước khu vực các nước thượng nguồn lưu vực sông Mê Công, sông Hồng góp phần làm trầm trọng hơn tình hình lũ, hạn, xâm nhập mặn, xói lở bờ sông, bờ biển ở Việt Nam.

Mới đây, Tổng cục Phòng, chống thiên tai đã được thành lập với vai trò tham mưu cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ban chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống thiên tai để phối hợp các bộ, ngành, địa phương thực hiện đồng bộ các giải pháp công trình và phi công trình phòng, chống thiên tai. Trong đó, Tổng cục tập trung tham mưu tám nhóm giải pháp chính: hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, chính sách, chiến lược, kế hoạch; nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống công trình phòng, chống thiên tai; nâng cao năng lực quản lý nhà nước, chỉ đạo điều hành phòng, chống thiên tai các cấp; nâng cao năng lực cảnh báo thiên tai; nâng cao năng lực ứng phó thiên tai; nâng cao năng lực truyền thông và nhận thức cộng đồng; nâng cao năng lực ứng dụng khoa học - công nghệ và hợp tác quốc tế; nâng cao hiệu lực công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát.

Là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, sự vào cuộc của các cấp, ngành từ trung ương đến địa phương và toàn xã hội, tin rằng công tác phòng, chống thiên tai nước ta sẽ phát triển mạnh mẽ đạt trình độ các nước tiên tiến trên thế giới, hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho người dân, góp phần giữ gìn thành quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

TRẦN QUANG HOÀI
Ủy viên Thường trực Ban Chỉ đạo T.Ư về PCTT, Tổng cục trưởng Tổng cục Phòng, chống thiên tai