Hồ thủy điện tiềm ẩn nguy cơ cho vùng hạ du

Thứ Sáu, 17/03/2017, 22:02:09
 Font Size:     |        Print
 

Đập thủy điện không an toàn là hiểm họa đối với hạ du.
 Font Size:     |  

NDĐT - Đó là nhận định của Bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh tại Hội nghị Quản lý, vận hành an toàn, hiệu quả công trình thủy điện, do Bộ Công thương tổ chức ngày 17-3, tại TP Đà Nẵng.

Hiện, cả nước có 330 công trình thủy điện được đưa vào khai thác, sử dụng, với tổng công suất lắp đặt 17.615 MW, trong đó tập trung chủ yếu ở khu vực phía bắc và miền trung - Tây Nguyên.

Tổng sản lượng điện phát của các công trình thủy điện năm 2016 là 63.730 triệu kWh, so với năm 2012 (48.421 triệu kWh) phát tăng thêm 15.309 triệu kWh. Ngoài ra, có gần 200 dự án (tương đương 5.662 MW) đang được thi công; 245 dự án (3.006MW) đang được nghiên cứu đầu tư. Tính đến hết năm 2016, các nhà máy thủy điện đang vận hành chiếm tỷ trọng khoảng 32% về điện năng và 40% về công suất lắp máy.

Đây là nguồn năng lượng sạch, có khả năng tái tạo, giá thành rẻ hơn các nguồn điện khác. Thủy điện cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an ninh năng lượng, góp phần cắt giảm lũ, làm chậm lũ, giảm thiệt hại do lũ ở vùng hạ du. Cung cấp nước sinh hoạt, sản xuất trong mùa khô phục vụ bảo đảm an ninh lương thực, trật tự an toàn xã hội.

Tuy nhiên, trong công tác quy hoạch, đầu tư xây dựng, quản lý, vận hành hệ thống thủy điện còn nhiều bất cập và yếu kém. Trong giai đoạn 2013 - 2016, Bộ Công thương và UBND các tỉnh, thành phố đã chủ động đề xuất và thống nhất loại bỏ quy hoạch tám dự án thủy điện bậc thang, 463 dự án thủy điện nhỏ, không xem xét 213 vị trí có tiềm năng thủy điện do suất đầu tư quá lớn, chiếm nhiều diện tích đất đai, mặt nước, tác động tiêu cực môi trường hoặc ảnh hưởng các dự án ưu tiên khác…

Việc quản lý chất lượng công trình thủy điện bộc lộ nhiều bất cập trong công tác thẩm tra, thẩm định thiết kế kỹ thuật, giám sát thi công, quản lý chất lượng công trình. Vì vậy, tồn tại một số dự án thủy điện không bảo đảm chất lượng, thậm chí để xảy ra sự cố nghiêm trọng như ở Thủy điện Đăk Mek (Kon Tum); Đăkrông 3 (Quảng Trị); Sông Bung 2 (Quảng Nam); Đạ Dâng (Lâm Đồng)…

Đặc biệt, trong mùa mưa lũ, một số nhà máy thủy điện hoạt động không đúng quy trình vận hành được duyệt, khiến lũ lụt tại vùng hạ du trở nên nghiêm trọng hơn, gây thiệt hại lớn đến tính mạng, sản xuất và đời sống nhân dân khu vực này. Việc rà soát để cập nhật, sửa đổi, bổ sung quy trình vận hành liên hồ, đơn hồ cũng chưa được thường xuyên, chưa phù hợp thực tế nên xảy ra trường hợp vận hành đúng quy trình nhưng vẫn gây thiệt hại nặng. Công tác phối hợp giữa chủ hồ với các cấp chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, thông tin về xả lũ chưa tốt, thông báo chậm, thiếu chính xác và kịp thời, gây bức xúc trong nhân dân.

Những vấn đề bức xúc của đại biểu đã được trao đổi, thảo luận sôi nổi tại Hội nghị. Cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công thương) Trần Văn Lượng nhìn nhận: “Nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ tồn tại trong quá trình tổ chức thực hiện việc quản lý, vận hành hồ chứa thủy điện. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong thiết kế, thi công, quản lý vận hành an toàn đập thủy điện chưa đầy đủ…”.

Nhiều đại biểu cũng chỉ ra thực trạng năng lực quản lý chuyên môn của các địa phương còn hạn chế, thiếu trách nhiệm, nhiều chủ đầu tư dự án thủy điện không đủ năng lực, thiếu kinh nghiệm hoặc không chấp hành quy định của pháp luật từ khâu khảo sát, thiết kế thi công đến quản lý vận hành. Do vậy, đã đến lúc phải siết chặt quy trình quản lý, vận hành nhằm bảo đảm các thủy điện hoạt động an toàn, hiệu quả, giảm tối đa rủi ro, thiệt hại có thể xảy ra cho người dân

Những ý kiến thẳng thắn về hạn chế, yếu kém cũng như biện pháp xử lý, khắc phục tình trạng nêu trên được Bộ Công thương ghi nhận, tổng hợp nhằm đánh giá, rút kinh nghiệm, từ đó triển khai các giải pháp, đề xuất sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để quản lý, vận hành an toàn, hiệu quả các công trình thủy điện trong thời gian tới.

THANH TÙNG