Xây dựng đề án thí điểm mô hình chính quyền đô thị tại Hà Nội

Thứ Năm, 10/05/2018, 14:44:57
 Font Size:     |        Print
 

Các đại biểu dự Hội thảo "Cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về tổ chức và hoạt động của chính quyền đô thị" do Ban Chỉ đạo xây dựng Ðề án chính quyền đô thị Thành ủy Hà Nội tổ chức. Ảnh: TRẦN VƯƠNG

LTS - Thực hiện Kết luận số 22-KL/TW ngày 7-11-2017 của Bộ Chính trị về "Sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội giai đoạn 2011 - 2020", TP Hà Nội đang khẩn trương xây dựng Ðề án thí điểm mô hình chính quyền đô thị (CQÐT). Mới đây, Thành ủy Hà Nội đã tổ chức bốn cuộc hội thảo khoa học nhằm tổng hợp ý kiến góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, làm cơ sở đề xuất các giải pháp xây dựng mô hình tổ chức CQÐT phù hợp với đặc điểm, tính chất quản lý tại các quận, phường, thị xã của TP Hà Nội, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô. Trang Hà Nội xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc những nội dung chính các cuộc hội thảo này.

Bài 1: Ðáp ứng đòi hỏi từ thực tiễn

Tổ chức chính quyền ở các đô thị nước ta hiện nay, trong đó có Thủ đô Hà Nội còn một số hạn chế, bất hợp lý về phân định nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức bộ máy, phương thức hoạt động, cơ chế điều hành, chính sách phân cấp quản lý trên một số lĩnh vực. Thực tế đó đòi hỏi tổ chức bộ máy CQÐT phải có đặc thù riêng để bảo đảm cho việc quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công ở đô thị được thực hiện tập trung, thống nhất, giảm bớt các tầng nấc trung gian, bảo đảm hoạt động hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ hội nhập.

Ở nước ta hiện nay, chính quyền ở các đô thị được tổ chức theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015. Trên cơ sở quy định của pháp luật hiện hành, các đô thị ngày càng khẳng định vị trí, vai trò quan trọng trong hệ thống các đơn vị hành chính trên nhiều lĩnh vực. Tỷ trọng đóng góp của các đô thị cho sự tăng trưởng kinh tế của cả nước ngày càng lớn, nhất là hai "đầu tàu kinh tế" Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Thời gian qua, Ðảng bộ, chính quyền và nhân dân TP Hà Nội đã có nỗ lực và quyết tâm cao, với nhiều cách làm sáng tạo và quyết liệt, nghiêm túc tổ chức thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TW ngày 6-1-2012 của Bộ Chính trị, đạt nhiều kết quả nổi bật. Diện mạo Thủ đô có nhiều thay đổi, ngày càng khang trang. Tuy nhiên, bên cạnh những tiến bộ đáng ghi nhận, công tác quản lý nhà nước của chính quyền thành phố đang bộc lộ những thiếu sót, yếu kém nhất định, làm hạn chế sự phát triển nhanh chóng của thành phố. Mô hình tổ chức và thực tiễn quản lý, điều hành ngày càng tỏ ra bất cập so với yêu cầu, nhiệm vụ của quản lý nhà nước ở đô thị lớn. Vai trò quyết định và giám sát của HÐND các cấp chưa được phát huy đúng mức. Năng lực quản lý điều hành, tổ chức thực hiện của UBND các cấp còn nhiều yếu kém. Việc duy trì kỷ cương, luật pháp chưa nghiêm; công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội còn lỏng lẻo, các tệ nạn xã hội có chiều hướng gia tăng. Việc tổ chức cung cấp các dịch vụ công còn nhiều lúng túng, bị động, chất lượng thấp, chi phí cao... Những hạn chế, yếu kém nêu trên bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó, nguyên nhân chủ yếu là do những bất hợp lý về mô hình tổ chức và phương thức hoạt động bộ máy chính quyền ở đô thị của thành phố hiện nay.

Trên thế giới hiện có nhiều đô thị lớn có tốc độ phát triển rất nhanh như Pa-ri (Pháp), Bắc Kinh (Trung Quốc), Tô-ky-ô (Nhật Bản)… nhờ Chính phủ các nước đã lựa chọn đúng đắn mô hình tổ chức CQÐT phù hợp với hoàn cảnh, tình hình kinh tế - xã hội của đô thị và quốc gia. Nhờ đó, đã khai thác được những thế mạnh của đô thị đó, đưa ra được những chính sách, phương án quy hoạch đô thị hợp lý, góp phần thúc đẩy sự phát triển của đô thị đó nói riêng, cũng như sự phát triển của vùng, quốc gia nói chung. Thủ đô Hà Nội với tư cách là một đô thị đặc biệt, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước, đòi hỏi phải có thể chế tổ chức và hoạt động của CQÐT phù hợp, không thể áp dụng chung một khuôn khổ như đô thị khác và khu vực nông thôn, nhằm khắc phục những hạn chế, yếu kém nêu trên, bảo đảm hoạt động hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ hội nhập.

Tại hội thảo "Cơ sở lý luận và thực tiễn tổ chức CQÐT", các chuyên gia, nhà khoa học đã làm rõ: Ðặc điểm, tính chất của đô thị, khái niệm chính quyền đô thị và quá trình đô thị hóa; tính chất, đặc điểm quản lý nhà nước ở đô thị; những mô hình tổ chức và hoạt động của chính quyền đô thị một số nước trên thế giới… Theo TS Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Khoa học tổ chức nhà nước (Bộ Nội vụ), CQÐT ở nước ta là chính quyền địa phương tại các thành phố trực thuộc trung ương, hoặc thành phố, thị xã trực thuộc tỉnh, bao gồm cơ quan quyền lực nhà nước tại địa phương, cơ quan chấp hành và hành chính tại địa phương, cùng với hệ thống các cấp hành chính trực thuộc. CQÐT có hai chức năng chủ yếu. Một là chức năng quản lý nhà nước trên địa bàn, gồm xây dựng và quản lý thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, sử dụng đất đai, tài nguyên, lao động của địa phương, tổ chức thực hiện pháp luật, chính sách của Nhà nước và kiểm tra, giám sát việc thực thi pháp luật. Hai là chức năng tự quản, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phục vụ nhu cầu của cộng đồng dân cư ở đô thị, gồm hướng dẫn, tạo điều kiện môi trường thuận lợi để người dân phát triển sản xuất, kinh doanh, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, tổ chức thực hiện và mở rộng xã hội hóa dịch vụ công để cung ứng các phúc lợi công cộng.

Các chuyên gia cũng nêu rõ, tổ chức CQÐT có nhiều đặc điểm. Trong đó, do tính thống nhất, liên thông của hạ tầng kinh tế-kỹ thuật của đô thị đòi hỏi sự quản lý và điều hành thống nhất, liên tục, cho nên mô hình tổ chức CQÐT phải được tổ chức sao cho không tạo ra quá nhiều sự cắt khúc trong tổ chức các cấp quản lý hành chính trong phạm vi lãnh thổ của đô thị, việc phân chia các đơn vị hành chính trực thuộc chỉ mang tính tương đối. Từ đó, các ý kiến đều nhất trí rằng đặc điểm của quản lý nhà nước ở đô thị phải mang tính tập trung cao, chủ yếu là quản lý theo ngành, quản lý theo quy hoạch, không lệ thuộc nhiều vào điều kiện sống, địa lý, lãnh thổ, họ tộc... của cư dân trên địa bàn lãnh thổ như cư dân vùng nông thôn.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Ngô Thị Thanh Hằng đánh giá: "Với tinh thần tâm huyết, trách nhiệm, hiệu quả, các ý kiến góp ý, trao đổi, bổ sung, phát biểu trong hội thảo có hàm lượng khoa học cao, có giá trị tham khảo sâu sắc, làm cơ sở quan trọng để Ban Chỉ đạo Ðề án tiếp tục tiếp thu, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp đổi mới mô hình tổ chức CQÐT phù hợp với đặc điểm, tính chất quản lý nhà nước tại các quận, phường, thị xã của Thủ đô Hà Nội, góp phần vào việc xây dựng và hoàn thiện Ðề án thí điểm mô hình CQÐT TP Hà Nội".

(Còn nữa)

VIỆT ANH

Chia sẻ