Đi tìm tâm điểm thế giới

Thứ Bảy, 10/02/2018, 15:07:42
 Font Size:     |        Print
 

Mặc dù đứng ngay tại đường kẻ toa độ 0 nhưng GPS trên điện thoại vẫn chỉ 0.0.5.

Trên thế giới có hai mốc 0 nổi tiếng: thứ nhất là kinh tuyến gốc tọa độ bằng 0 đi qua Đài thiên văn Greenwich (Anh); và cái còn lại là Miltad del Mundo (tiếng Tây Ban Nha nghĩa là Tâm điểm thế giới) - nơi có vĩ độ 0.0.0 (Quito, Pichincha, Ecuador). Ecuador, bản thân cái tên đã mang hàm ý về vị trí địa lý: đất nước trải dài cả hai bên đường xích đạo. Trong tiếng Tây Ban Nha, ecuador nghĩa là xích đạo. Tuy nhiên, đâu mới là Miltad del Mundo? Câu trả lời vẫn khiến những kẻ khám phá mơ hồ đến ngay cả bây giờ. Nhưng có thể nhiều người không tin, tôi tìm được tọa độ 0.0.0 của riêng tôi, theo cách không ai ngờ tới và chẳng theo một ghi chép nào.

Tọa độ “dỏm” và tọa độ thực

Miltad del Mundo (Tâm điểm thế giới) là một quảng trường nằm cách trung tâm Quito chừng chín, mười km với quần thể các bức tượng bán thân của các nhà địa lý học nổi tiếng trên thế giới - những người có công lớn trong việc đo đạc tìm ra tọa độ 0.0.0, và đặc biệt là một tượng đài cao 100 feet (hơn 30 m) với một bảo tàng Miltad del Mundo trong lòng. Rất nhiều khách du lịch đã đến đó, và người ta tìm mọi cách để thử nghiệm sự kỳ diệu khi đứng ngay trên vạch 0.0.0, với những bài thí nghiệm đã nằm lòng về lý thuyết thay đổi trọng lực. Không ai muốn bỏ lỡ cơ hội để đứng trên vạch vàng đó.

Tôi cũng không ngoại lệ.

Nhưng tôi cũng đọc rất nhiều bài cảnh báo rằng, tọa độ trên quảng trường ấy chỉ là hàng “dỏm” mà thôi. Tọa độ thật nằm ở một bảo tàng tư nhân cách đó vài trăm mét về hướng bắc. Điều đó nghĩa là Ecuador tồn tại hai mốc 0.0.0: một mốc để làm biểu tượng và một mốc thực tế.

Khi tôi cùng nhóm bạn đến Miltad del Mundo, trên vạch kẻ mốc tọa độ mầu vàng, một nhóm khách người Pháp đang làm theo hướng dẫn của hướng dẫn viên: đan hai tay vào nhau và giơ lên cao, người đứng đối diện sẽ dễ dàng kéo tay bạn xuống vì khi đó, bạn đang ở trung tâm trái đất, lực tay bạn sẽ yếu nhất. Nếu đứng dịch sang đó chỉ vài bước, khi bạn gồng tay lên, người đối diện nếu không đủ khỏe sẽ không thể kéo tay bạn. Một vài người thử nghiệm và ồ lên thích thú vì có vẻ hiện tượng đúng như mô tả. Điều này còn càng được chứng thực khi bước chân vào Bảo tàng Miltad del Mundo, nằm phía trong đài tưởng niệm. Người ta trưng bày những dụng cụ thí nghiệm chứng tỏ bạn đang đứng ở tọa độ 0.0.0. Chẳng hạn có hai cái cân, khi bạn đứng lên chiếc cân ở vị trí 0.0.0, bạn sẽ nhẹ hơn cân nặng ở vị trí khác. Vả quả thật, khi tất cả chúng tôi thử nghiệm, tất cả chỉ số hiện trên cân đều bé hơn với chỉ số thông thường.

Tuy nhiên, hàng chục thí nghiệm được bày ra trong bảo tàng cũng không thể thay thế sự thật là GPS của tôi chỉ 0.0.8 và rất nhiều tài liệu đã chỉ rõ tọa độ này là một sự nhầm lẫn. Ngay cả nhân viên của bảo tàng, khi được đề nghị đóng dấu tọa độ 0.0.0 vào hộ chiếu - một kiểu lưu niệm phổ biến - cũng từ chối và chỉ đường cho chúng tôi sang Museo de Intinal (Bảo tàng dân tộc) - nơi được cho là tọa độ 0 chính xác nhất.

Intinal là một bảo tàng tư nhân nhỏ cách quảng trường Miltad del Mundo chỉ vài trăm mét. Ở đây các thí nghiệm thực hiện thủ công và trực quan hơn nhiều so với các thí nghiệm trên máy móc đáng ngờ như ở Bảo tàng Miltad del Mundo. Tôi có thể dựng quả trứng trên một chiếc đinh đặt giữa vạch 0 một cách dễ dàng, hay khi đặt một chiếc chậu rửa mặt có nút ở đáy tại đây thì khi tháo nước, những chiếc lá trong chậu sẽ chảy xuống theo phương thẳng đứng. Vera - người chịu trách nhiệm đóng dấu 0.0.0 làm lưu niệm - nói đây là con dấu duy nhất và chỉ có bảo tàng này được bảo quản, đây là quyết định của Hiệp hội địa lý Ecuador.

Có điều, con dấu giả được sử dụng la liệt tại các quầy hàng từ quảng trường trung tâm đến đấy. Và như thế ai cũng có thể có một con dấu vào phong bì và gửi postcard mà không cần mất 4 USD cho một lần vé vào cửa. Hàng giả không phải chuyện hiếm ở đất nước Nam Mỹ này.

Và vì thế, một lần nữa, sự nghi ngờ của chúng tôi trỗi dậy. Lúc này, khi kiểm tra, tất cả các máy định vị chúng tôi mang theo đều cho kết quả tọa độ đang đứng là 0.0.5. Phát hiện này khiến tất cả những người chung quanh kinh ngạc. Vera còn kinh ngạc hơn: “Không, đó là do máy đấy, đây chính xác là mốc 0”.

Thực tế, khi tìm hiểu các tài liệu còn trưng bày, chúng tôi tạm kết luận đây chính là mốc 0 được các nhà khoa học với các biện pháp tân tiến nhất hiện nay xác nhận. Đó cũng là lý do mà ông chủ mảnh đất làm bảo tàng Intinal, từ một người nông dân đã bỏ nghề, hiện sống chủ yếu nhờ kinh doanh vì có tọa độ đặc biệt đi qua nhà. Ông đã viết năm quyển sách về việc người ta đến nhà mình đo đạc.

Mốc 0.0.0 của tôi

Thực tế, cả Quảng trường Mital del Mundo và Bảo tàng Intinal đều không phải biểu tượng tọa độ 0 đầu tiên được xây dựng. Năm 1936, để kỷ niệm 200 năm người ta tìm ra tọa độ 0, Chính phủ Ecuador đã cho xây dựng một tượng đài cao 10 m trên vị trí Quảng trường Miltad del Mundo ngày nay, trên đỉnh tượng đài là một mô hình địa cầu, bốn phía Đông Tây Nam Bắc được trang trí mô phỏng những họa tiết của người da đỏ. Có điều, năm 1979, khi có quyết định xây dựng tượng đài mới lớn hơn nhằm thu hút du lịch, chính quyền bang Pichincha quyết định di dời tượng đài này về Calacali - một thị trấn cách đó 17 km và cũng nằm trên xích đạo. Bởi vậy có thể khẳng định tượng đài 0.0.0 đầu tiên hiện đang nằm tại Calacali. Còn Miltad del Mundo hiện tại với tượng đài hơn 30 m là một nơi đón khách tham quan đúng nghĩa với các dịch vụ chu đáo “tận răng”, thậm chí cả là lơ cho những con dấu giả lừa mị du khách ở trong khuôn viên quảng trường.

Rogidguez, một anh chàng 19 tuổi người Calacali nói dân, ở đây vô cùng tự hào về biểu tượng này. Với người Calacali như Rodiguez, tượng đài này còn có ý nghĩa hơn cả quảng trường rộng lớn vị trí gốc. Cho đến nhiều năm sau, người ta tìm ra Intinal de Museo, Caliacali trong trái tim dân chúng vẫn không hề thay đổi. Tất nhiên, ngay cả khi đứng ở tượng đài Calacali, GPS của tôi vẫn chỉ dừng ở 0.0.6.

Ngay khi nhìn thấy đến cả vị trí đặt tượng đài đầu tiên vẫn không chính xác, chúng tôi quyết định chạy xe chậm rãi từ tọa độ 0.0.9 ngược trở lại Miltad del Mundo với hy vọng sẽ tìm ra tọa độ 0 như đồn đại. Điều đó đồng nghĩa với việc chúng tôi sẽ dần tiến đến ngọn núi trước mặt. Rodiguez bảo hồi bé, anh ta đã từng có lần leo ngọn núi này và phát hiện ra mốc 0 ở đâu đó trên đường lên núi. Điều này có vẻ cũng trùng khớp với những thông tin chúng tôi google được: Khi làm mốc tọa độ 0.0.0, do điểm mốc nằm ở giữa một ngọn núi không tiện cho kỹ thuật xây dựng thời kỳ đó, người ta đã chọn vị trí quảng trường hiện tại, có mặt bằng rộng rãi phù hợp tính biểu tượng. Và sai sót ấy vì vậy cứ tiếp tục đến bây giờ và trở thành biểu tượng.

Nhưng chưa kịp rời đường cao tốc, GPS của tôi nhảy số, 0.0.3, 0.0.2, 0.0.1. Con số 0.0.0 xuất hiện đầy bất ngờ khi chúng tôi vẫn còn đang ở giữa đường, chỉ cách Intinal de Museo vài bước chân, chếch về phía Bắc chừng vài chục mét nếu tính theo đường thẳng. Chúng tôi kinh ngạc nhìn nhau. Rodiguez lẩm bẩm: “Không thể, tớ chắc chắn mốc 0 nằm ở trên đường lên núi kia”. Nhưng rõ ràng GPS của tôi, giữa trưa nắng, đã hiển thị ngay giữa đường cao tốc nối từ Quito đi Cuenca. Điều này không hề nằm trong bất cứ một hướng dẫn du lịch nào, hay trong tài liệu nào.

Có thể đó là do GPS của điện thoại không phải là một thứ đáng tin cậy cho lắm, ngay cả khi nó là thương hiệu hàng đầu thế giới đi nữa. Nhưng tôi hay Rogiguez không cần phải cố gắng tìm một vị trí quá chính xác như các nhà khoa học khi đi tìm tọa độ 0.0.0. Chúng tôi có một ngày thú vị, khi tìm ra tới bốn điểm 0.0.0 khác nhau, và điều đó hẳn không ảnh hưởng đến việc trái đất vẫn quay hay xích đạo của nó vẫn đang bẹt ra so với toàn bộ quả địa cầu.

Có lẽ sự thú vị ấy, đáng giá hơn việc cầm một GPS với con số 0.0.0 chính xác, đối với lý lẽ của một kẻ rong chơi.

Chúng tôi có một ngày thú vị, khi tìm ra tới bốn điểm 0.0.0 khác nhau.

Quảng trường Miltad del Mundo - nơi có tượng đài toạ độ 0 được công nhận.

Bài và ảnh: MAI NGUYÊN