Xây dựng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Tiếp theo và hết) (*)

Thứ Tư, 08/11/2017, 03:48:56
 Font Size:     |        Print
 

Cán bộ, giáo viên tỉnh Ðác Lắc tham gia đánh giá thử nghiệm chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông. Ảnh: THANH LOAN

Khắc phục những hạn chế, bất cập để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên mầm non và phổ thông là đòi hỏi bức thiết trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Cần có sự tháo gỡ từ cơ chế chính sách đến tạo động lực tốt nhất để mỗi giáo viên đều có sự nỗ lực đổi mới vươn lên.

Bài 2: Thay đổi từ cơ chế đến thực tiễn quản lý

Coi trọng biên chế và hợp đồng

Việc giáo viên hợp đồng ở nhiều nơi bị phân biệt đối xử ảnh hưởng lớn đến động lực nâng cao chất lượng dạy học và sự gắn bó với nghề của các thầy giáo, cô giáo. Vì vậy, yêu cầu năng lực, tâm huyết của giáo viên cần đi đôi với tháo gỡ các rào cản về cơ chế. Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Phan Thanh Bình nhìn nhận, làm thầy phải có tố chất người thầy, chứ không phải ai cũng có thể đứng trên bục giảng. Ðiều đầu tiên là cái tâm, chuyên môn và sự sáng tạo của người thầy. Ðể có được điều đó cần bảo đảm chế độ, chính sách đối với đội ngũ giáo viên. Trong quản lý hiện nay có sự chồng chéo; công tác nhân sự thì ngành nội vụ quản lý, tài chính thì ngành tài chính quản lý. Việc phân cấp quản lý các trường là vấn đề bất cập, cần tháo gỡ.

Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Ðức Ðam nêu thực trạng, nhiều thầy giáo, cô giáo dạy hợp đồng trong trường nhiều năm nhưng chưa được vào biên chế. Trong khi đó, tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ ở từng nơi, nhất là giáo viên mầm non thiếu nhiều khiến cả xã hội băn khoăn. Vì vậy, cần thay đổi gốc rễ cách quản lý của Bộ Giáo dục và Ðào tạo (GD và ÐT) cũng như các địa phương. Ngành giáo dục có thể nắm số lượng, nhu cầu nhân lực từng cấp học, từng môn, cho nên cần thống kê số sinh viên sư phạm tốt nghiệp, làm căn cứ, định hướng từng địa phương, các trường sư phạm trong công tác đào tạo. Ðồng thời, ngành giáo dục cùng các địa phương xây dựng chương trình đào tạo chuyển đổi giáo viên dư thừa trên địa bàn, từ đó bảo đảm cơ cấu hợp lý, hạn chế tình trạng thừa, thiếu và giáo viên hợp đồng kéo dài.

Ðại diện Bộ GD và ÐT cho biết, đang rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan tuyển dụng, sử dụng và quản lý giáo viên. Bộ cũng đề nghị các địa phương phối hợp, chỉ đạo rà soát việc tuyển dụng, bố trí, sử dụng viên chức ngành giáo dục ở tất cả các cơ sở giáo dục để sắp xếp, bố trí và sử dụng hợp lý, hiệu quả. Trước thực trạng điều chuyển giáo viên dôi dư các cấp, dạy học không đúng chuyên môn nghiệp vụ, Bộ GD và ÐT có công văn đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phối hợp thực hiện quy hoạch mạng lưới trường lớp gắn với tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giáo viên. Không chuyển giáo viên dôi dư dạy học giữa các cấp một cách cơ học mà khi chuyển phải tổ chức đào tạo giáo viên đạt chuẩn theo quy định. Ngành giáo dục đang triển khai hoàn thiện cơ chế kết hợp biên chế và hợp đồng trong các trường theo hướng xây dựng chế độ đãi ngộ hợp lý cho giáo viên kiêm nhiệm, giáo viên hợp đồng để hạn chế những bất cập về số lượng và cơ cấu. Hiện nay, các địa phương đang tiến hành rà soát, quy hoạch lại hệ thống trường lớp cùng quy hoạch đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.

Thực tế, một số địa phương có cách làm tạo động lực và sự bình đẳng trong việc ký hợp đồng với giáo viên. Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Bể (Bắc Cạn) Nguyễn Văn Dong cho biết, chỉ riêng bậc học mầm non, năm học 2017-2018, toàn huyện thiếu 18 giáo viên. UBND huyện thực hiện ký hợp đồng trong một năm học, bảo đảm đầy đủ các chế độ; sau khi hợp đồng ba năm trở lên, giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ thì khi có chủ trương tuyển dụng, sẽ tính toán để ưu tiên tuyển dụng đặc cách, bảo đảm quyền lợi, giúp các thầy giáo, cô giáo yên tâm công tác, nâng cao năng lực chuyên môn. Tại Trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành (Trường đại học Sư phạm Hà Nội), thực hiện cơ chế công lập tự chủ tài chính, năm 2017, có 166 giáo viên, nhân viên, nhưng chỉ có 21 biên chế. Theo Hiệu trưởng Nguyễn Thị Thu Anh, trường luôn tạo tâm lý được làm việc, được cống hiến và được ghi nhận. Mức lương đánh giá theo đầu công việc và công khai… góp phần xóa áp lực phải vào biên chế của phần lớn giáo viên giỏi đang dạy học tại trường. Vì vậy, áp lực trong việc giữ giáo viên giỏi được giải quyết; chất lượng dạy học của trường luôn được đánh giá tốt.

Bỏ những quy định không phù hợp

Không chỉ chuyện biên chế, hợp đồng hay chế độ đãi ngộ mà công tác quản lý nhà nước, quản trị trường học có nhiều vấn đề; nhiều quy định cứng nhắc, đồng loạt, không phù hợp. Theo Phó Thủ tướng Vũ Ðức Ðam, trong quản lý nhà nước, cần rà soát, bãi bỏ các quy định cứng nhắc theo kiểu cầm tay chỉ việc, có tính hình thức hay các quy định về tiêu chuẩn, phân loại giáo viên không thiết thực. Cụ thể, quy định chuẩn giáo viên mầm non không còn phù hợp, ảnh hưởng quyền lợi giáo viên cho nên ngành giáo dục hoàn toàn có thể thay đổi.

Nguyên Thứ trưởng GD và ÐT Nguyễn Vinh Hiển cho rằng, việc tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ, tôn vinh nhà giáo cần chuyển từ việc coi trọng bằng cấp sang coi trọng đánh giá năng lực, đạo đức nghề nghiệp và hiệu quả công tác. Cần giảm đến mức thấp nhất các công việc hành chính, sổ sách không cần thiết để giáo viên tập trung thời gian, trí tuệ vào đổi mới hoạt động chuyên môn, nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục. Những đổi mới ban đầu của giáo viên thường gặp nhiều khó khăn, rào cản và có thể chưa đạt được như mong muốn đặt ra thì rất cần các cấp quản lý phát hiện, nâng đỡ, tạo điều kiện thuận lợi, tránh nhận xét áp đặt, khắt khe. Thí dụ, để động viên tính chủ động, mạnh dạn đổi mới, sáng tạo của giáo viên trong những giai đoạn đầu, các cấp quản lý có thể chưa xếp loại giờ dạy, chưa thanh tra hoạt động sư phạm…

Từ thực tế quản lý khoảng hơn 15 nghìn giáo viên, đại diện Sở GD và ÐT thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, cần có những thay đổi từ quy định bồi dưỡng chuyên môn của Bộ GD và ÐT. Bởi, theo quy định của Bộ GD và ÐT, bồi dưỡng giáo viên thường xuyên là 120 tiết/năm có nhiều nội dung trùng lắp bồi dưỡng chính trị hoặc sinh hoạt chuyên môn. Cần chuẩn hóa theo hình thức khóa học ngắn hạn, chuyên sâu (dưới 30 tiết) với số lượng giáo viên tham gia ít và tăng tính chủ động của giáo viên trong việc lựa chọn hình thức, nội dung tham gia bồi dưỡng. Trong khi đó, đại diện Sở GD và ÐT Lào Cai đánh giá, cách thức triển khai bồi dưỡng hiện nay chỉ là đại trà chứ chưa nhắm đến chuyên đề theo nhu cầu của mỗi giáo viên. Bộ GD và ÐT cần xây dựng, phân loại rõ giáo viên đạt chuẩn, chưa đạt chuẩn và phương pháp sử dụng kết quả đánh giá xếp loại để tổ chức bồi dưỡng sát nhu cầu thực tế, tạo động lực để giáo viên học tập, nâng cao trình độ chuyên môn đáp ứng yêu cầu đổi mới.

Theo Bộ trưởng GD và ÐT Phùng Xuân Nhạ, để khắc phục những hạn chế, bất cập về đội ngũ giáo viên, năm học 2017-2018, Bộ xây dựng, chỉnh sửa chuẩn nghề nghiệp giáo viên phù hợp yêu cầu thực tế, từ đó tiến hành đào tạo, bồi dưỡng theo chuẩn mới. Bộ GD và ÐT đã có những giải pháp nhằm giảm bớt áp lực, khó khăn trong công việc cho đội ngũ giáo viên như: Ðổi mới công tác thi đua - khen thưởng; giảm bớt hoặc xóa bỏ những quy định về văn bằng, chứng chỉ, các hội thi, cuộc thi nặng về hình thức. Ðiển hình là việc không bắt buộc giáo viên viết sáng kiến kinh nghiệm…

Ðể nâng cao đời sống cho giáo viên, Bộ GD và ÐT đang rà soát lại những chính sách, quy định để tham mưu với Chính phủ, các bộ, ngành liên quan nhằm đổi mới chính sách tiền lương, ưu đãi đối với giáo viên và những người làm trong ngành giáo dục; bảo lưu chế độ phụ cấp thâm niên cho cán bộ quản lý giáo dục; phân cấp trong công tác tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức ngành giáo dục nhằm tạo điều kiện tốt nhất, nâng cao chất lượng giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

* Bài 1: Nhiều rào cản trong việc nâng cao chất lượng giáo viên

(★) Xem Báo Nhân Dân từ số ra ngày 7-11-2017.

XUÂN KỲ và THANH SƠN

Chia sẻ