Kỳ họp thứ ba, Quốc hội khóa XIV

Góp phần đưa công nghệ vào đời sống

Thứ Năm, 08/06/2017, 05:50:26
 Font Size:     |        Print
 

Khi Luật Chuyển giao công nghệ (sửa đổi) được thông qua sẽ tạo điều kiện cho các nhóm khởi nghiệp đưa những sản phẩm nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường. Ảnh: HẢI TRẦN

LTS - Báo Nhân Dân cuối tuần số 20 (14-5-2017) đăng chuyên đề “Đổi mới căn bản mô hình phát triển thị trường công nghệ” có đề cập, kiến nghị sửa đổi chính sách nhằm thúc đẩy thị trường khoa học - công nghệ phát triển, đáp ứng đòi hỏi của Cách mạng công nghiệp 4.0. Chung mối quan tâm, ông Đỗ Hoài Nam - Vụ trưởng Vụ Đánh giá, Thẩm định và Giám định công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) gửi tới NDCT bài viết, góp thêm ý kiến cho dự thảo Luật Chuyển giao công nghệ (sửa đổi) đang được Quốc hội khóa XIV xem xét, dự kiến biểu quyết thông qua vào ngày 19-6 tới.

Từ thực tiễn đòi hỏi…

Luật Chuyển giao công nghệ (CGCN) năm 2006, đã góp phần cải thiện năng lực công nghệ của doanh nghiệp (DN) và nền kinh tế. Tuy nhiên, sau gần 10 năm triển khai thực hiện, Luật đã bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập.

Trước hết, về phát triển thị trường khoa học và công nghệ (KH-CN), có một số quy định qua thực tế thi hành đã bộc lộ hạn chế: Quy định về phát triển thị trường công nghệ chưa bao trùm được đầy đủ các vấn đề gồm: tổ chức trung gian, nguồn cung - nguồn cầu công nghệ; thiếu các cơ chế khuyến khích, hỗ trợ hiệu quả từ Nhà nước. Ngoài ra, một số vấn đề mới phát sinh trong quá trình hội nhập chưa được giải quyết.

Vấn đề thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ cũng chưa được quy định cụ thể, đồng bộ. Một số quy định về giao quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với kết quả nghiên cứu và phát triển công nghệ được tạo ra bằng ngân sách Nhà nước trong Luật CGCN không còn phù hợp với Luật KH - CN.

Về cơ chế phối hợp trong quá trình xem xét về công nghệ dự án đầu tư chưa được coi trọng đúng mức. Nội dung công nghệ trong hồ sơ dự án đầu tư phần lớn rất sơ sài, không đủ cơ sở để xem xét, đánh giá. Thêm vào đó, Luật Đầu tư hiện hành chỉ quy định có ý kiến về công nghệ đối với dự án đầu tư sử dụng công nghệ thuộc Danh mục công nghệ hạn chế chuyển giao. Do vậy, cơ quan quản lý không nắm được luồng công nghệ từ nước ngoài vào Việt Nam ngay từ khâu đầu vào.

Với cách quản lý như hiện nay, chúng ta đang thiếu công cụ pháp lý kiểm soát luồng công nghệ chuyển giao từ nước ngoài vào. Điều này dẫn đến tình trạng lợi dụng môi trường đầu tư thông thoáng để du nhập công nghệ lạc hậu, gây tác động tiêu cực tới môi trường.

Lợi dụng “lỗ hổng” quản lý, không ít trường hợp đã nâng giá trị CGCN lên vượt quá giá trị thực hoặc gian lận trong chuyển giao công nghệ để hợp thức hóa các chi phí gây thất thu nguồn thuế lớn cho Nhà nước.

Sự ra đời của các đạo luật có liên quan như: Luật KH - CN năm 2013, Luật Đầu tư năm 2014, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2014, Luật Thống kê năm 2015,... đã khiến một số quy định của Luật CGCN năm 2006 không còn phù hợp. Vì thế phải khẩn trương sửa đổi, bổ sung Luật nhằm tạo môi trường pháp lý thuận lợi, phục vụ mục tiêu phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Đến những điểm mới chính sách

Có thể nói, dự thảo Luật CGCN (sửa đổi) với 6 Chương 63 Điều đưa ra trình Quốc hội lần này đã khắc phục những hạn chế của Luật hiện hành, giải quyết được những vấn đề thực tiễn đặt ra.

Để ngăn chặn, hạn chế công nghệ, thiết bị lạc hậu chuyển giao vào Việt Nam, dự thảo Luật bổ sung Chương II với 8 Điều, quy định về công tác thẩm định công nghệ dự án đầu tư. Ngoài dự án sử dụng công nghệ hạn chế chuyển giao, dự thảo Luật quy định thêm dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường mà có sử dụng công nghệ thì phải được xem xét về nội dung công nghệ trong quá trình quyết định chủ trương đầu tư. Ý kiến về công nghệ của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền là một nội dung bắt buộc trong nội dung văn bản thẩm định dự án đầu tư khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Đồng thời, trong Chương này cũng thiết kế một Điều quy định về việc kiểm tra, giám sát công nghệ trong các dự án đầu tư, CGCN; quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư, cơ quan quản lý Nhà nước về KH-CN và cơ quan có liên quan trong kiểm tra, giám sát việc ứng dụng và CGCN dự án đầu tư.

Về phát triển thị trường KH-CN, dự thảo Luật đã quy định theo hướng tạo cơ chế hỗ trợ phát triển nguồn cung, thúc đẩy nguồn cầu và phát triển các tổ chức trung gian của thị trường KH-CN. Theo đó, các tổ chức trung gian được hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, được tiếp cận cơ sở dữ liệu quốc gia về thông tin công nghệ cũng như nâng cao năng lực khai thác thông tin về công nghệ, sở hữu trí tuệ để thực hiện có hiệu quả vai trò kết nối giữa bên cung và bên cầu công nghệ.

Một vấn đề rất đáng quan tâm là làm thế nào để thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Dự thảo Luật đã đưa ra một số giải pháp nhằm giải quyết những vướng mắc từ thực tiễn, như: giao quyền, phân chia lợi nhuận thu được từ kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; công bố kết quả hoạt động KH-CN phục vụ nhu cầu đổi mới sáng tạo của tổ chức, cá nhân; hỗ trợ hoạt động liên kết giữa tổ chức KH-CN sở hữu kết quả hoạt động KH-CN với tổ chức ứng dụng, CGCN địa phương.

Tiếp thu ý kiến của một số đại biểu Quốc hội về việc thúc đẩy CGCN trong lĩnh vực nông nghiệp; dự thảo Luật đã bổ sung một điều về vấn đề này theo hướng quy định một số đối tượng đặc thù cũng như phương thức, loại hình chuyển giao khác biệt so với phương thức CGCN phổ biến trong sản xuất công nghiệp. Qua đó, tạo điều kiện đẩy mạnh CGCN trong nông nghiệp, nông thôn.

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về kiểm toán công nghệ, đặc biệt là đối với CGCN từ công ty mẹ sang công ty con, và giữa các bên có quan hệ liên kết để hạn chế hiện tượng chuyển giá qua hoạt động CGCN gây thất thu ngân sách.

Chia sẻ