Tha hóa quyền lực trong công tác cán bộ và giải pháp chấn chỉnh

Thứ Năm, 03/05/2018, 15:54:34
 Font Size:     |        Print
 

Chiều 23-4-2018, tại Hà Nội, đồng chí Trần Quốc Vượng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ trì và phát biểu khai mạc kỳ họp thứ 24, nhiệm kỳ XII. Ảnh: DƯƠNG GIANG

Bài 2: Nguyên nhân của sự tha hóa quyền lực trong lĩnh vực công tác cán bộ

Những nguyên nhân cơ bản

Thực tiễn ở nước ta trong thời gian qua cho thấy, trong lĩnh vực công tác cán bộ rất dễ lạm dụng, lộng quyền, lợi dụng quyền lực để trục lợi, như: nhiều trường hợp thực hiện công tác cán bộ không đúng quy định, không công khai, minh bạch, công tâm, khách quan; một số nơi, một số trường hợp thi, tuyển dụng công chức, viên chức chỉ mang tính hình thức; quy hoạch, luân chuyển, bổ nhiệm, đi học, đi đào tạo không theo tiêu chuẩn… Trong công tác cán bộ, tình trạng tiền tệ, hậu duệ, quan hệ, môn đệ... hoặc bao che, phe nhóm, trù dập, định kiến,... vi phạm quy trình, tiêu chuẩn, điều kiện trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác cán bộ vẫn còn xảy ra ở nhiều nơi, dẫn đến hầu hết đều “đúng quy trình” nhưng vẫn còn một số cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu, thậm chí có khuyết điểm, vi phạm.

Để kiểm soát chặt chẽ quyền lực, ngăn chặn và đẩy lùi sự tha hóa quyền lực, nhất là việc lạm quyền, lộng quyền, lợi dụng quyền lực trong quá trình thực thi công vụ trong lĩnh vực công tác cán bộ, cần phải tìm rõ nguyên nhân cả khách quan và chủ quan của sự tha hóa quyền lực, hạn chế, khuyết điểm, bất cập trong lĩnh vực công tác này. Thực tiễn cho thấy có một số nguyên nhân chính sau:

- Về nguyên nhân khách quan: Thứ nhất, mặt trái của cơ chế thị trường và toàn cầu hóa đã và đang nảy sinh, phát triển sự tha hóa quyền lực nói chung, trong lĩnh vực công tác cán bộ nói riêng với diễn biến phức tạp, khó kiểm soát; gây khó khăn cho việc phát hiện và xử lý. Thứ hai, chính sách, pháp luật của Nhà nước chưa đồng bộ, thiếu thống nhất, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và thể chế của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp còn đan xen, nhiều kẽ hở dễ lợi dụng... Thứ ba, nội dung các quy định của Đảng về vấn đề kiểm soát quyền lực, nhất là những nội dung về tính chất, mức độ và mối quan hệ giữa các biểu hiện của sự tha hóa quyền lực trong các khâu công tác cán bộ chưa được phân tích, làm rõ một cách đầy đủ, sâu sắc; một số quy định của Đảng và Nhà nước về công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ thiếu đồng bộ, thống nhất. Thứ tư, đặc điểm tâm lý của người Việt Nam cũng là một trong những nhân tố khách quan ảnh hưởng đến việc ngăn chặn, đẩy lùi sự tha hóa quyền lực, nhất là lạm quyền, lộng quyền, lợi dụng quyền lực trong lĩnh vực công tác cán bộ. Tâm lý “một người làm quan cả họ được nhờ”, làng, xã, đồng hương cộng với tâm lý của người tiểu nông đã ăn sâu trong người Việt, tạo ra một tâm lý xã hội ngại đấu tranh, ngại nói thẳng, hoặc có việc dính dáng đến bản thân, gia đình, nhất là trong tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm,... là đi “nhờ vả”,… đã tạo điều kiện để một số cán bộ thực thi công vụ trong lĩnh vực công tác cán bộ không đúng quy định, nhiệm vụ, quyền hạn, dẫn đến suy thoái, tha hóa, biến chất.

- Về nguyên nhân chủ quan: Một là, nhận thức của một số cấp ủy, tổ chức đảng, lãnh đạo cơ quan, đơn vị và bản thân đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu và bộ phận tham mưu, giúp việc chưa sâu sắc, toàn diện hoặc chưa đủ rõ về công tác tổ chức cán bộ, xây dựng và quản lý đội ngũ cán bộ các cấp... Hai là, chủ nghĩa cá nhân, tham vọng danh lợi; công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đội ngũ cán bộ chưa được coi trọng; không ít cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị, nhân sinh quan cách mạng, tinh thần hy sinh cống hiến vì sự nghiệp của Đảng, lười học tập, xem nhẹ việc học tập lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Ba là, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát của Trung ương về thực hiện các nghị quyết, quy định về công tác cán bộ, cán bộ còn hạn chế. Việc quán triệt, tổ chức thực hiện của một số cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu chưa nghiêm, thiếu công tâm, khách quan; vẫn còn mang nặng tư duy nhiệm kỳ, “lợi ích nhóm”, né tránh, thỏa hiệp hoặc áp đặt độc đoán, mất dân chủ. Một số cán bộ chủ chốt chưa gương mẫu, chưa nắm chắc công tác cán bộ; thiếu tinh thần trách nhiệm, sợ trách nhiệm, đẩy trách nhiệm cho tập thể, lấy tập thể làm bình phong cho những ý đồ cá nhân; chưa làm trọn bổn phận được giao. Bốn là, công tác cán bộ, quản lý đội ngũ cán bộ chậm đổi mới; một số khâu chưa được chuẩn hóa, còn sơ hở và thiếu tính khoa học, quá nhiều tiêu chuẩn mang tính định tính mà ít tiêu chuẩn mang tính định lượng nên trong thực hiện thường là vận dụng mà chưa bắt buộc phải áp dụng nên có nơi người sử dụng quy trình, tiêu chuẩn dễ lợi dụng trong việc tuyển dụng, tiếp nhận, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bố trí, bổ nhiệm, sử dụng cán bộ. Phương pháp, quy trình tuyển chọn, quy hoạch, bố trí, sắp xếp cán bộ, nhất là về thay thế cán bộ yếu kém, miễn nhiệm, cho từ chức đối với cán bộ không đủ tiêu chuẩn chậm được đổi mới. Chính sách cán bộ còn thiếu nhất quán; chưa bảo đảm công bằng, hợp lý. Năm là, công tác bảo vệ chính trị nội bộ còn lúng túng trong xác định mô hình tổ chức, bố trí cán bộ, nhất là chưa chuyển trọng tâm từ xử lý vấn đề lịch sử chính trị sang nắm bắt, giải quyết và xử lý những vấn đề chính trị hiện nay. Trong khi vấn đề lịch sử chính trị, chúng ta đã thống nhất đất nước trên 40 năm, căn bản đã rõ, còn vấn đề chính trị hiện nay mới là bức xúc và nhiều việc nổi cộm nhưng chưa được quan tâm đúng mức. Sáu là, vai trò giám sát và phản biện của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội đối với công tác cán bộ và cán bộ chưa được phát huy; chưa có cơ chế phù hợp để nhân dân tham gia xây dựng đội ngũ cán bộ; chưa có cơ chế nêu cao vai trò, trách nhiệm của báo chí, các cơ quan truyền thông trong công tác cán bộ. Bảy là, chưa đầu tư, quan tâm đúng mức việc đổi mới tổ chức, bộ máy hoạt động và xây dựng đội ngũ cán bộ của các cơ quan tham mưu, giúp việc về công tác cán bộ, nhất là bộ phận tham mưu, giúp việc công tác cán bộ ở các bộ, ngành, đơn vị. Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong đội ngũ những người làm công tác tổ chức cán bộ và hiện tượng “cán bộ đi tìm tổ chức” để chạy chức, chạy quyền, thay vì “tổ chức đi tìm cán bộ” gây bức xúc trong cán bộ, đảng viên. Chưa coi trọng việc sơ kết, tổng kết thực tiễn, nghiên cứu khoa học, phát triển lý luận về công tác cán bộ, xây dựng và quản lý đội ngũ cán bộ.

Kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ thực tiễn công tác cán bộ và các nguyên nhân nêu trên, có thể rút ra một số kinh nghiệm bước đầu trong việc kiểm soát quyền lực, phòng, chống sự tha hóa quyền lực trong công tác cán bộ như sau: Một là, phải nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của công tác cán bộ và cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược và bí thư cấp ủy các cấp đối với sự phát triển ổn định, bền vững của đất nước; đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ lãnh đạo, quản lý và chủ chốt. Hai là, coi trọng công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật, nâng cao bản lĩnh chính trị, lý tưởng và nhân sinh quan cách mạng để nâng cao sức đề kháng và khả năng dự báo, ứng phó cho đội ngũ cán bộ nói chung và đội ngũ cán bộ chuyên trách về công tác cán bộ nói riêng. Ba là, kịp thời thể chế hóa, cụ thể hóa các quan điểm, nguyên tắc, chủ trương của Đảng về công tác cán bộ, bảo đảm sự đồng bộ, liên thông, thống nhất giữa các cấp, các ngành, các khâu của công tác cán bộ; giữa các quy định của Đảng và Nhà nước, sát với thực tế, có tính khả thi và sức lan tỏa. Bốn là, phải quán triệt và thực hiện nghiêm túc phương hướng, nhiệm vụ Đại hội Đảng đã đề ra, có trọng tâm, trọng điểm và xử lý hài hòa các quan hệ trong công tác cán bộ. Năm là, phân công, phân cấp phải đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và xử lý nghiêm minh. Siết chặt kỷ luật, kỷ cương phải đồng thời với tạo môi trường, không gian sáng tạo để phát huy tính năng động, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm của cán bộ. Sáu là, quan tâm đầu tư đúng mức, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của cơ quan và đội ngũ cán bộ tham mưu, giúp việc về công tác cán bộ...

Các cấp ủy, nhất là người đứng đầu cấp ủy cần phân tích sâu sắc các nguyên nhân trên để có giải pháp hữu hiệu về công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ chiến lược thời gian tới, trong đó có việc phòng, chống sự tha hóa quyền lực trong công tác cán bộ.

(Còn nữa)

CAO VĂN THỐNG, Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương

Chia sẻ