Cánh Diều đang bay về đâu?

Thứ Sáu, 20/04/2018, 21:36:02
 Font Size:     |        Print
 

Đạo diễn Lưu Trọng Ninh nhận giải Đạo diễn xuất sắc (cùng đạo diễn Bùi Thọ Thịnh, phim Thương nhớ ở ai).

Lễ trao giải Cánh Diều 2017 của Hội Điện ảnh Việt Nam vừa diễn ra tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Cùng với những giải thưởng, điều đọng lại sau lễ tôn vinh còn là nhiều nỗi băn khoăn của chính giới nghề. Và, một câu hỏi lớn tiếp tục được đặt ra: Cánh Diều năm cũ đang bay về đâu?

Ban giám khảo phải “so bó đũa, chọn cột cờ”

Nhận xét về Cánh Diều vàng ở hạng mục được quan tâm nhất - phim truyện điện ảnh, nhiều chuyên gia khẳng định, Ban giám khảo phim điện ảnh năm nay đã phải “so bó đũa, chọn cột cờ”. NSND Nhuệ Giang thẳng thắn: 13 phim truyện điện ảnh tham gia tranh giải ở hạng mục này đều chưa thật sự hoàn chỉnh, phim mạnh mặt này lại yếu mặt khác. Vì thế, Ban giám khảo đã phải “so bó đũa, chọn cột cờ” và Cô Ba Sài Gòn chính là “cột cờ” có chất lượng ổn nhất.

Trước băn khoăn rằng, cứ tình trạng như vậy, liệu giải thưởng Cánh Diều sẽ tiếp tục giảm sút chất lượng và đánh mất lòng tin trong công chúng, đạo diễn Nhuệ Giang cho hay, theo các tiêu chí chấm giải thì Cô Ba Sài Gòn có nội dung và chất lượng nghệ thuật tốt nhất, cho dù không phải là phim xuất sắc: “Về cái được, phim có kịch bản sáng tạo, đề cao yếu tố dân tộc. Cái chưa được ở chỗ là phim thị trường nên nhà sản xuất buộc phải chiều theo thị hiếu khán giả. Âm nhạc luôn được dùng để đệm cho hình ảnh, nhiều quá thành ra lạm dụng. Lời thoại đôi chỗ cũng dễ dàng, đơn giản”.

Ngay thời điểm trước lễ trao giải, nhiều câu hỏi đã được đặt ra: Năm nay Cánh Diều sẽ chọn giải vàng theo tiêu chí gì khi quá ít phim để lựa chọn? Giải thưởng có còn sức hấp dẫn với công chúng và giới làm nghề?... 13 tác phẩm tham gia tranh giải ở hạng mục phim truyện trong tổng số 39 phim được sản xuất trong năm là con số khơi gợi nhiều băn khoăn. Theo Nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát, Phó Chủ tịch thường trực Hội Điện ảnh Việt Nam, mặc dù Ban tổ chức đã mời nhiệt tình song nhiều nhà làm phim tư nhân vẫn từ chối: “Bởi họ luôn có những tính toán, đong đếm sao cho tác phẩm của mình đạt được hiệu quả cao nhất, cả về uy tín lẫn doanh thu. Phim dự giải mà “trượt” thì ảnh hưởng sẽ không nhỏ…”.

Một cách nhìn khác, nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã lại quan niệm, không nên nhìn vào số lượng mà phải căn cứ vào chất lượng các tác phẩm gửi đến để đánh giá sức thu hút của Cánh Diều hiện nay ra sao.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào chất lượng thì ở hạng mục được quan tâm nhất là phim truyện điện ảnh, theo Ban giám khảo, cũng có ít phim chất lượng. Đạo diễn, NSƯT Vũ Xuân Hưng, Trưởng BGK phim truyện điện ảnh cho biết, Cánh Diều 2017 có rất ít phim hoàn chỉnh, đa số rơi vào tình trạng được cái này thì mất cái kia. Mặt khác, chỉ có 13/39 phim tham gia nên không thể có đánh giá toàn vẹn về chất lượng phim điện ảnh trong năm. Chất lượng phim điện ảnh dự giải Cánh Diều cũng cho thấy một độ chênh lớn giữa các tác phẩm. Có phim đáp ứng tương đối các tiêu chí chấm giải, nhưng có phim tuyệt nhiên không được một tiêu chí nào. Đạo diễn, NSND Phạm Nhuệ Giang thậm chí còn chia sẻ sự thất vọng khi trong số ít phim dự giải vẫn có phim chất lượng tệ hại xuất hiện.

Gió đã đổi chiều

Một điều khác biệt so với các kỳ giải thưởng trước đây, phim tư nhân luôn bị nhận xét khắt khe thì năm nay, các nhà chuyên môn đã thừa nhận sự nỗ lực lớn của nhiều nhà sản xuất tư nhân nhằm nâng cao chất lượng nội dung và kỹ thuật thể hiện. Những phim như Dạ cổ hoài lang, Cô Ba Sài Gòn, Đảo của dân ngụ cư... được đánh giá tốt ở khâu chọn đề tài, với những câu chuyện về số phận con người, số phận cộng đồng, thay vì đề tài giải trí thông thường. Đây đều là những tác phẩm ít nhiều có chỗ đứng trong lòng công chúng. Có phim đã làm mưa làm gió ngoài rạp với mức doanh thu khủng. Ghi nhận cơn gió đổi chiều này, theo đạo diễn Đào Bá Sơn, sự tồn tại của điện ảnh Việt Nam hiện nay đang nằm trong tay các nhà sản xuất tư nhân. Trong đó, nhiều đơn vị đã thể hiện trình độ ngày càng chuyên nghiệp, cách làm phim ngày càng nghiêm túc, yếu tố nghệ thuật và thương mại ngày càng được rút ngắn khoảng cách.

Sau điện ảnh, hạng mục phim truyền hình cũng nhận được nhiều sự quan tâm. Trong số các phim dự thi nổi lên một hiện tượng là bên cạnh những phim được làm từ kịch bản trong nước thì các phim Việt hóa cũng lừng lững xuất hiện với sức hút không hề nhỏ. Hai bộ phim Việt hóa Sống chung với mẹ chồng và Người phán xử ở thời điểm lên sóng đã “sốt xình xịch” với tỷ lệ người xem liên tục tăng cao. Tuy nhiên, hai phim này vẫn bị “chê” là Việt hóa chưa hoàn hảo, cái kết thiếu nhân văn. Trong số các phim truyền hình dự thi, Thương nhớ ở ai cái nhìn sâu sắc về số phận người Việt trong một quá khứ nhiều buồn đau bởi chiến tranh và những sai lầm thiển cận đã “thắng lớn” khi vừa được trao Cánh Diều vàng, vừa được nhận các giải thưởng đạo diễn xuất sắc, quay phim xuất sắc.

Tuy nhiên, ở các hạng mục phim tài liệu, khoa học, phim ngắn và công trình nghiên cứu lý luận, phê bình điện ảnh hay phim hoạt hình, Cánh Diều 2017 lại cho thấy sự lặng lẽ âm thầm khi nhiều tác phẩm không được đánh giá cao về chuyên môn cũng như sức lan tỏa đối với công chúng.

Với nhiều những băn khoăn về chất lượng nghệ thuật và kỹ thuật thể hiện, từng hạng mục phim tham dự giải Cánh Diều, dù được vinh danh hay chê trách đều phơi bày một thực tế thu hút sự quan tâm không chỉ của giới nghề. Cánh Diều năm cũ đang bay về đâu? Các chuyên gia điện ảnh cho rằng, cho dù có nhìn thấy hướng gió, nhưng thật khó đổi chiều.

MỘC MIÊN