Sự vỗ về tiềm thức…

Thứ Sáu, 09/02/2018, 20:21:38
 Font Size:     |        Print
 

Tết là từ gói gọn những gì ngọt ngào nhất của người Việt nói riêng và những người Á Đông nói chung. Không chỉ là một định danh, một hình hài, mà là rất nhiều ký ức, rất nhiều cuộc đời, rất nhiều tâm hồn, neo vào Tổ quốc, để chảy đi khắp thế giới mà vẫn không thấy mình xa lạ. Một từ thôi, nhưng ấm áp, vỗ về tiềm thức, với tiếng vọng ngọt ngào.

“Chẳng ai muốn đánh đổi!”

Hà Nhi* sống với bạn trai ở Đức đã được 5 năm. Vào ngày Giáng sinh vừa qua, một ngày ý nghĩa tương đương với Tết của người Việt, bà ngoại của Frank* - bạn trai cô - bất ngờ qua đời trong trại dưỡng lão. Điều khiến Hà Nhi cảm nhận rõ nét nhất sự khác biệt về văn hóa chính là sự ra đi lặng lẽ của bà và cách mà những người thân đối diện với mất mát ấy. Những gia đình phương Tây hướng đến sự độc lập, mỗi thành viên sau khi đủ 18 tuổi đều tự chịu trách nhiệm về cuộc đời mình. Kể cả cái chết.

Tự nhận mình có phần may mắn khi Frank, có cùng quan niệm Á Đông như thích ăn Tết truyền thống của người Việt, thích không khí quây quần ấm cúng, thích mọi người quan tâm đến nhau, dù đôi khi sự quan tâm ấy hơi thái quá, nhưng Nhi cũng dần phải hòa nhập vào lối sống của xã hội chung quanh mình.

Người Đức vốn rất tôn trọng chủ nghĩa cá nhân không làm phiền nhau với những câu hỏi kiểu như “Bao giờ lấy vợ/chồng?” hay “Đi làm thu nhập bao nhiêu?”, nhưng đổi lại, “Tết” trong tâm thức của họ không phải là một ngày sum họp nhiều thế hệ, như những người Việt luôn khát khao không khí quây quần.

Nguyễn Hồng Vân, một cựu du học sinh Anh, thừa nhận cô bắt đầu cảm thấy phiền toái với quá nhiều những “thủ tục” của Tết, nhưng chưa bao giờ nguội lạnh với gia đình: “Tết với tôi vui nhất là ở cạnh bố mẹ, dù cả ngày chắc chỉ ngồi xem ti-vi, trò chuyện không đầu không cuối”. Cô đã từng đón một cái Tết ở Manchester (Anh), cùng với các bạn học người Việt. Và ngay cả khi xa nhà là một dịp phù hợp để tránh xa các “thủ tục” của Tết, thì Vân và các bạn, có lẽ là một cách bản năng, vẫn cố tạo ra những chỉ dấu của một cái Tết truyền thống: “Chúng tôi kiếm đủ cả, từ bánh chưng, rồi nem rán… Tôi còn mua được cả một cành đào ở khu chợ của người Trung Quốc”.

Những người bạn Trung Quốc của Vân không cần những chỉ dấu như thế để mở tiệc mừng năm mới: “Họ có thể ăn uống chúc tụng mà không có một thứ gì đó là đặc trưng của Tết Âm lịch ở Trung Quốc, nhưng người Việt thì cứ phải đủ hết những gì là của Tết Việt” – Vân nhận xét. Xen kẽ giữa buổi tiệc tùng nho nhỏ đó là một cuộc điện thoại về chia vui với gia đình, chỉ kéo dài 15 phút, nhưng rất quý giá đối với Vân: “Vào thời điểm đó, đơn giản là tôi có nhu cầu chia sẻ”.

Tan You Chen, nhân viên người Singapore của một hãng thống kê thể thao lớn bậc nhất toàn cầu, đồng cảm: “Với những người trẻ Singapore như chúng tôi, Tết Âm lịch vẫn là thời điểm của các giá trị truyền thống. Vào đêm trước giao thừa, tất cả thành viên trong gia đình sẽ quây quần. Đây không chỉ là một kỳ nghỉ”.

Singapore cùng với Hàn Quốc, Mông Cổ, Triều Tiên và Trung Quốc là những quốc gia cùng với Việt Nam ăn Tết Nguyên đán. Tan nhận một mức lương không phải cao, và thừa nhận rằng việc theo đuổi truyền thống cũng ảnh hưởng đến công việc của mình: “Email của tôi chất đống sau kỳ nghỉ, và có thể nếu thay đổi lịch Tết trùng với lịch phương Tây thì mọi thứ sẽ suôn sẻ hơn, nhưng tôi nghĩ chẳng ai muốn đánh đổi điều đó. Chúng tôi cũng chỉ theo lịch âm trong những dịp đặc biệt như thế thôi, nên không có gì phải lăn tăn cả”.

Nếp gấp của thế giới phẳng

Ở một khía cạnh nào đó, Tết Nguyên đán đang trở thành một thứ “quyền lực” tác động đáng kể đến kinh tế thế giới: Lao động trở về nhà, thị trường chứng khoán ở các trung tâm tài chính như Hồng Công và Singapore đóng băng, vận tải ngưng trệ. Điều kỳ lạ là các quốc gia ăn Tết lịch âm không hề tụt hậu: Năm 2017, Việt Nam đạt tăng trưởng GDP kỷ lục ở mức 6,81%, cao nhất trong vòng 10 năm. Singapore đạt 3,5%, mức tăng trưởng tốt nhất trong bốn năm qua. Trung Quốc là 6,9%, vượt xa mức 6,5% Bắc Kinh đề ra.

Nhi, Vân và Tan You Chen, những người sinh ra vào đầu thập niên 1990, có lẽ cảm thấy rõ ràng nhất “thế giới phẳng” và “nhu cầu hội nhập” là như thế nào. Song, dường như, Tết trở thành cái neo trong tâm thức họ, khi nhìn vào sự mênh mông trước mặt. Tết có ngọn lửa ấm của đoàn tụ gia đình, có dãy đào bày bên đường vào một buổi sáng sớm xuân mưa lất phất, có những chén rượu nồng của buổi tất niên... - những ký ức theo chân họ đi khắp thế giới, để rồi dù thế nào, cũng sẽ trở về.

Nhi viết về người bạn trai Frank thế này trên tài khoản Facebook của mình: “Người ấy đăng ảnh cả đại gia đình tôi trong bữa ăn sinh nhật mẹ nuôi tôi tròn 50 tuổi lên Instagram, với dòng chữ: Family (Gia đình)”. Có lẽ những gì trải qua ở Việt Nam cũng sẽ là ký ức ngọt ngào trong tiềm thức của Frank nhiều năm về sau, nhờ cái từ “gia đình” ấy. Một sự rung động rất Á Đông.

* Tên nhân vật đã được thay đổi vì lý do riêng tư.

PHẠM AN

Chia sẻ