Ứng dụng công nghệ mới

Thứ Bảy, 10/11/2018, 18:31:27
 Font Size:     |        Print
 

Lò đốt rác thải của HTX Dịch vụ tổng hợp và môi trường xã Thạch Bằng (Lộc Hà, Hà Tĩnh).Ảnh: Nguyễn Đăng

Nỗ lực tìm kiếm những công nghệ hiện đại là cách mà nhiều tỉnh, thành phố đang thực hiện nhằm tháo gỡ tình trạng khó khăn trong xử lý rác thải. Tại TP Hồ Chí Minh, với khối lượng rác sinh hoạt bình quân đầu người là 0,98 kg/người/ngày, việc đưa ra các giải pháp xử lý hiệu quả càng cấp thiết hơn bao giờ hết.

Nhìn từ công nghệ xử lý

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hồ Chí Minh, mỗi ngày thành phố có khoảng 8.700 - 9.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt thải ra. Để xử lý khối lượng rác khổng lồ này, hiện có đến 76% (6.600 tấn) sử dụng biện pháp chôn lấp, 14,7% được chuyển hóa thành phân compost và 9,3% được đốt.

Theo giới chuyên gia, có ba công nghệ xử lý rác có thể được xem phù hợp với tình trạng rác thải quá lớn tại TP Hồ Chí Minh hiện nay, đó là: chôn lấp, làm phân compost, và đốt rác phát điện. Đơn giản nhất vẫn là chôn lấp, do cả vốn đầu tư lẫn chi phí vận hành đang rẻ nhất. Tuy nhiên, nếu tính đúng tính đủ và về lâu dài, giải pháp này thật ra còn đắt hơn rất nhiều các giải pháp khác. Bởi thực tế, bãi chôn lấp sau khi đã đầy và đóng bãi thì vẫn phải tốn rất nhiều chi phí quan trắc, duy tu, bù lún để tránh bãi bị sụt lún, xử lý nước rỉ rác, khí… và phải mất 25 năm sau mới có thể tái sử dụng được quỹ đất này. Chưa kể, nếu không tính toán kỹ, chôn lấp rất dễ gây ô nhiễm do mùi hôi, nước rỉ rác, lại chiếm nhiều đất. Công nghệ làm phân compost có chi phí cao hơn chôn lấp, nhưng không chiếm nhiều đất, làm ra phân hữu cơ và một số nguyên liệu tái chế khác.

Với công nghệ đốt, hiện Thành phố đã có các đơn vị xử lý chất thải nguy hại bằng công nghệ đốt, do Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị thành phố tiên phong thực hiện. Tuy rằng, với công suất nhỏ (khoảng 60 tấn/ngày) chưa đáp ứng được nhu cầu xử lý so với khối lượng phát sinh, nhưng đây là nền tảng để nghiên cứu, đánh giá, lựa chọn công nghệ xử lý rác bằng phương pháp đốt thu hồi năng lượng để chuyển đổi công nghệ. Bên cạnh đó, công ty còn thử nghiệm công nghệ sản xuất viên RDF từ rác thải công nghiệp không nguy hại để thay thế các nhiên liệu đốt truyền thống giúp thay đổi thói quen tiêu dùng, sử dụng năng lượng tái tạo từ rác, tạo nền tảng cơ sở nhằm phát triển thị trường nhiên liệu RDF góp phần tăng lợi nhuận và giảm áp lực xử lý rác.

Hiện công ty đang phối hợp với Tập đoàn Hitachi Zosen thực hiện Dự án thử nghiệm “Lên men khí metan, công suất 100 tấn/ngày từ chất thải hữu cơ”, cũng như phối hợp cùng Công ty TNHH Quốc tế Unilever Việt Nam thực hiện Dự án “Không còn bao bì nhựa thải ra môi trường”… Để phục vụ các thử nghiệm, công ty đang hướng dẫn phân loại rác tại nguồn (một giải pháp cần thiết tạo nền tảng, cơ sở cho các hoạt động tái sinh, tái chế, tái sử dụng rác tối ưu) cho hơn một vạn người dân trên địa bàn. Thí dụ nhỏ như trên địa bàn quận Tân Phú, công ty cùng chính quyền, các đoàn thể địa phương, người dân đã tạo sự thống nhất với 1.102/1.910 hộ dân tham gia phân loại và chuyển giao rác phân loại cho lực lượng thu gom hằng tuần, khối lượng rác tái chế thu gom được hằng tháng bình quân đạt 2.200 kg. Dù đây chỉ là tín hiệu ban đầu song mở ra cách làm hiệu quả nếu áp dụng theo diện rộng.

Đến công nghệ điện rác

Đốt rác phát điện đang được chính quyền TP Hồ Chí Minh lựa chọn là một giải pháp chủ đạo, với mục tiêu sử dụng công nghệ này trong xử lý rác sẽ tăng lên 55% tổng lượng rác thải vào năm 2020 và 85% vào năm 2030. Có nhiều ưu điểm so với các công nghệ khác, như: có thể giảm được 90-95% thể tích và khối lượng rác thải; tận dụng nhiệt, tiết kiệm diện tích, giảm ô nhiễm nước, mùi hôi, giảm phát thải khí nhà kính... tuy nhiên, với đặc thù rác có tới 60-80% là chất thải hữu cơ, độ ẩm cao (trung bình 50-60%, mùa mưa có thể lên tới 80%), và thực trạng chưa được phân loại tại nguồn, thì công nghệ này hiện rất đắt: 50-75 USD để xử lý một tấn rác.

Theo Công ty TNHH Thủy Lực - Máy, đơn vị đang phối hợp cùng Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị thành phố đề xuất với UBND thành phố Hồ Chí Minh thực hiện Đề án thực nghiệm “Xây dựng Nhà máy Điện - Rác Gò Cát”, chuyển hóa chất thải rắn công nghiệp thành năng lượng xanh (điện rác) với quy mô công nghiệp, nhằm hòa lưới điện quốc gia (trung thế) 3.500 V hoặc 6.600 V, thì bản chất của công nghệ điện rác là chuyển hóa các vật chất từ dạng rắn sang dạng khí bằng phương pháp nhiệt hóa trong điều kiện thiếu ô-xy. Nguồn năng lượng xanh từ rác được sử dụng làm nhiên liệu cho động cơ đốt trong phát điện ở công đoạn cuối cùng - công đoạn phát điện và hòa lưới điện quốc gia.

Dự báo, rác thải sinh hoạt của TP Hồ Chí Minh sẽ tăng 6-8% mỗi năm; đến năm 2020 là hơn 10.000 tấn/ngày và năm 2030 là gần 16.500 tấn/ngày. Vì vậy, để thu hút đầu tư các dự án xử lý rác theo công nghệ đốt phát điện, gần đây, thành phố đã đưa ra nhiều chính sách ưu đãi, như: hoặc được miễn tiền thuê đất 11 năm, hoặc giảm 70% tiền thuê đất phải nộp tại Bình Chánh, Củ Chi; giá điện bán với dự án đốt phát điện là 10,5 UScent/kWh. Những dự án xã hội hóa sẽ được ngân sách thành phố hỗ trợ toàn bộ lãi vay; ưu đãi về thuế nhập khẩu, thuế doanh nghiệp…

Cao Tuấn