Sinh khí mới từ cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước

Thứ Bảy, 05/08/2017, 12:46:04
 Font Size:     |        Print
 

Sau khi cổ phần hóa thành công, Vinamilk tiếp tục đóng góp cho nền kinh tế và tạo điều kiện cho Nhà nước tăng nguồn thu, thoái vốn tại doanh nghiệp.

Quyết định 1001/2017/QÐ-TTg về phương án sắp xếp, phân loại doanh nghiệp (DN) của Tổng công ty Ðầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) đến năm 2020, vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong tháng 7-2017. Ðộng thái tích cực từ chủ sở hữu Nhà nước với hoạt động cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN), thoái vốn Nhà nước đang thổi sinh khí mới vào thị trường mua bán - sáp nhập (M&A) DN.

Nguồn hàng phong phú

Theo quyết định nói trên, sẽ có năm DN phải cổ phần hóa (CPH), thoái vốn; hai doanh nghiệp SCIC tiếp tục giữ vốn và có 132 DN đã CPH, còn vốn Nhà nước và sẽ thoái vốn trong giai đoạn 2017-2020. Bình luận về quyết định này, ông Ðặng Quyết Tiến, Phó Cục trưởng Tài chính DN (Bộ Tài chính) lạc quan rằng, niềm tin của nhà đầu tư sẽ trở lại khi nguồn hàng được công khai với trách nhiệm thực thi rõ ràng. Với cá nhân ông, thì cảm giác ngần ngại khi làm việc với các nhà đầu tư đã được trút bỏ. "Chúng tôi đã bắt đầu có cơ sở để trả lời các nhà đầu tư khi họ đến làm việc. Trước đây, chỉ có thể nói đến chính sách, lộ trình cổ phần hóa DNNN, thoái vốn Nhà nước ra khỏi các DN mà thôi!" - ông Tiến nói.

Chưa hết, trong tháng 8 này, Bộ Tài chính sẽ công khai danh mục 730 DNNN đã CPH, nhưng chưa đăng ký giao dịch, niêm yết trên thị trường chứng khoán. Còn Bộ Kế hoạch và Ðầu tư sẽ phải trình Thủ tướng Chính phủ danh mục DN thoái vốn Nhà nước trong giai đoạn 2017 - 2020…

Như vậy, cùng với danh mục DNNN nắm giữ 100% vốn, thuộc diện sắp xếp lại theo các hình thức đã được công bố theo Quyết định số 58/2016/QÐ-TTg (về tiêu chí phân loại DNNN, DN có vốn Nhà nước và danh mục DNNN thực hiện sắp xếp giai đoạn 2016 - 2020), hàng cho thị trường M&A trong giai đoạn tới đang rất dồi dào.

Thị trường dậy sóng

Phải nói là thị trường đã rất kiên nhẫn chờ đợi các kế hoạch thoái vốn được công bố nhiều năm qua. Vậy nên, những luồng gió mang đến lượng hàng và cách thức bán hàng mới nói trên được ông Nguyễn Ðình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) ví von là những cơ hội "dậy sóng" của thị trường M&A.

Thậm chí, khoản tiền thu được trong các thương vụ này sẽ lớn hơn rất nhiều con số 250 tỷ USD mà ông Cung và cộng sự đã từng tính toán trước đó khi nói về khoản tiền thu được từ CPH, thoái vốn DNNN. "Tôi tính, chỉ riêng tập trung thoái vốn Nhà nước tại các công ty đại chúng đã niêm yết, bảo đảm đến năm 2020, ít nhất tổng giá trị cổ phiếu giao dịch đạt khoảng 15% GDP. "Sóng" của thị trường sẽ bắt đầu từ các DN này, vì có thể thực hiện được ngay, với giá thị trường, không phải vướng mắc các thủ tục phức tạp như nhiều DN đang tiến hành CPH" - ông Cung
lý giải.

Cũng phải nói lại, những chậm trễ trong CPH 6 tháng đầu năm 2017 vừa qua được cho là có nguyên nhân chủ quan từ chính các đại diện chủ sở hữu. Cả sáu tháng mới hoàn tất được sáu trong số 45 DN phải CPH theo kế hoạch của năm 2017. Theo phân tích của ông Trần Văn Hiếu, Thứ trưởng Bộ Tài chính, có tình trạng nhiều bộ, ngành, tập đoàn, tổng công ty có ý chờ thành lập cơ quan đại diện chủ sở hữu, nên chậm triển khai CPH. "Vậy nên, động thái chính sách mới sẽ khiến cho các bộ, ngành, địa phương hay DN không còn lý do gì để viện cớ chậm trễ CPH nữa" - ông Tiến khẳng định.

Khi tiến trình cổ phần hóa được thúc đẩy mạnh mẽ, thị trường chứng khoán có thêm nguồn hàng phong phú. Ảnh: PHẠM HẬU

Và nền kinh tế được lợi!

Cách đây hơn 1 tháng, khi đóng góp ý kiến về dư địa tăng trưởng của nền kinh tế trong giai đoạn tới, ông Nguyễn Ðình Cung đã nhắc tới con số khoảng 4.000 DN đã CPH, còn vốn Nhà nước cần phải thoái, trong đó cả DN niêm yết và chưa niêm yết, với đề xuất tập trung thoái vốn Nhà nước ở khu vực này.

Về nguyên tắc, các DN đã hoàn tất CPH từ nhiều năm trước đại bộ phận thuộc diện Nhà nước không cần nắm giữ vốn, không cần chi phối, đã hoạt động theo hình thức công ty cổ phần nhiều năm, nên việc thoái vốn sẽ thuận lợi. Thuận lợi hơn cả là khoảng 1.000 DN trên sàn UpCom và khoảng 400 DN trên hai sàn HNX và HOSE.

"Tỷ lệ vốn Nhà nước tôi thấy trong nhiều DN chỉ khoảng 15-20%. Nếu bán đi, không cần thủ tục định giá hay kỹ thuật gì khác, vì hoàn toàn thực hiện theo giá thị trường. Trong khi tiến độ CPH đang vẫn chậm, cách làm này sẽ tạo cú huých cho thị trường. Tôi tin là các dòng vốn sẽ đổ vào đây và Nhà nước sẽ thu được khoản tiền đáng kể dành cho đầu tư phát triển" - ông Cung nói.

Cũng phải nói thêm, trong giai đoạn 2011 - 2015, một trong những mục tiêu chính của cổ phần hóa DNNN, thoái vốn Nhà nước khỏi các DN là nhằm cơ cấu lại danh mục tài sản của Nhà nước đang nằm rải rác ở nhiều ngành nghề, nhiều địa phương. Nhưng mục tiêu này dường như không đạt được nếu nhìn vào khoản tiền thu về cũng như việc chuyển dịch cơ cấu đầu tư của Nhà nước.

Theo số liệu tổng hợp của Ban Chỉ đạo đổi mới và Phát triển DN, tính lũy kế từ năm 2012 đến ngày 28-10-2015, cả nước thoái được 16.450 tỷ đồng, thu về 22.870 tỷ đồng (bao gồm cả thoái vốn đầu tư ngoài ngành), chỉ khoảng 2% giá trị vốn chủ sở hữu Nhà nước tại các DNNN trong cùng thời kỳ.

Như vậy, việc CPH hàng trăm DNNN trong giai đoạn thực hiện kế hoạch tái cơ cấu 2011 - 2015 và từ năm 2016 đến nay hầu như không làm thay đổi cơ cấu nguồn lực của DNNN như kế hoạch. Thậm chí, nếu khoản tiền này đổ lại các DNNN, nhất là các DN không thuộc diện Nhà nước ưu tiên đầu tư, thì mục tiêu thu hẹp dần vốn Nhà nước trong kinh doanh lại bị đi ngược.

Thậm chí, nghiên cứu của CIEM còn chỉ ra, tốc độ tăng vốn và tài sản của DNNN còn nhanh hơn tốc độ tăng của phần thu về từ bán vốn Nhà nước cho các thành phần kinh tế. Nhiều trường hợp DNNN cổ phần hóa không thoái vốn Nhà nước, mà lại gọi thêm vào, khiến khu vực DNNN phình to ra.

Sự quyết liệt trong CPH, thoái vốn Nhà nước ra khỏi các DN đang thay đổi cách phân bổ nguồn lực Nhà nước cho nền kinh tế, nghĩa là thu từ DNNN để giải quyết các vấn đề cấp bách của nền kinh tế như cơ sở, hạ tầng an sinh xã hội, môi trường sinh thái...

"Ðây cũng là cách để các DNNN bỏ thói quen trông vào sự hỗ trợ của Nhà nước, tham gia thật sự vào thị trường. Môi trường kinh doanh Việt Nam cũng hưởng lợi lớn từ việc này" - ông Cung nhấn mạnh.

Công khai các danh mục DN cổ phần hóa, thoái vốn để tạo áp lực và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu DN, cơ quan có liên quan thông qua giám sát của thị trường, công luận chính là giải pháp hiệu quả của Chính phủ liêm chính, hành động, kiến tạo.

TUYẾT ÁNH