Cuộc sống người dân Phong Thổ bị đe dọa

Ai chịu trách nhiệm?

BÀI VÀ ẢNH: HÀ MINH HƯNG

Thứ năm, 11/01/2018 - 08:19 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Ông Nguyễn Văn Giới, thôn Hữu Nghị, thị trấn Phong Thổ (Lai Châu) đau xót trước phần đất và các công trình tan hoang chỉ sau một đêm.

Hiện nay, hai ven bờ sông Nậm Na, khúc sông chảy qua thị trấn Phong Thổ, huyện Phong Thổ (Lai Châu) đang xuất hiện các vết nứt. Một số hộ dân đã bị sạt nhà cửa, ruộng vườn, chuồng trại… Nhiều hộ đang sống trong lo lắng.

Một đêm sạt lở, ba tháng chờ đợi…

Đã hơn ba tháng trôi qua nhưng đến giờ, người dân thôn Hữu Nghị, thị trấn Phong Thổ (Lai Châu) vẫn chưa hết bàng hoàng về trận sạt lở bất ngờ vào rạng sáng ngày 24-9-2017. Trận sạt lở xảy ra dọc sông Nậm Na thuộc địa phận thôn Hữu Nghị, với chiều dài khoảng 500 mét, làm ảnh hưởng đến nhiều nhà dân. Theo thống kê, có năm hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp do sạt lở trong vụ này, ước tính thiệt hại mỗi hộ gần 200 triệu đồng.

Ông Nguyễn Văn Giới, một trong những hộ bị ảnh hưởng nặng nề nhất vẫn chưa quên thời khắc kinh hoàng mà ông và gia đình đã may mắn thoát tử. Ông kể: “Khi ấy cả nhà đang yên giấc, bỗng có một tiếng động lạ, tôi phát hiện tường nhà bị nứt, đoán có sự chẳng lành liền hô hoán cả nhà kịp chạy ra ngoài. Ngay sau đó là một tiếng động lớn, toàn bộ chuồng trại, bếp ăn, khu vệ sinh đổ ập xuống mép sông”.

Tiếp đó toàn bộ công trình kế bên của gia đình ông Phan Duy Thắng cũng cùng chung số phận. Nhờ ông Giới hô hoán, nên cả nhà ông Thắng đã thoát nạn. Hơn 10 năm lo toan làm ăn, sinh kế đến nay gia đình ông Giới, ông Thắng lâm vào tình cảnh vô gia cư. Tuy nhà chưa bị sụp hoàn toàn, nhưng vụ sạt lở và những vết nứt chằng chịt trên tường, chẳng có gia đình nào bạo gan dám ở. “Bao năm vợ chồng chắt chiu mới xây được căn nhà kiên cố, vậy mà chỉ trong một đêm giờ đã tiêu tan”, ông Thắng đau xót.

Sau khi trận sạt lở xảy ra, chính quyền địa phương đã chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể đến động viên, giúp đỡ các hộ gia đình khắc phục hậu quả để dần ổn định cuộc sống trở lại. Tìm hiểu nguyên nhân gây ra vụ sạt lở, nhiều người dân cho rằng, nguyên nhân chính là do thực trạng khai thác cát trên sông Nậm Na. Tuy nhiên cũng có nhiều ý kiến khác, như khẳng định của ông Đèo Văn Ninh, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Phong Thổ: “Nguyên nhân chính của sạt lở là do nước thủy điện Nậm Na 2 dâng cao lâu ngày rồi hạ đột ngột nên xảy ra hiện tượng như thế…”.

Mối lo sinh kế

Trong khi các hộ dân ở đây đang từng ngày mong ngóng sớm làm rõ nguyên nhân, có chính sách hỗ trợ để bà con làm lại nhà ở, ổn định cuộc sống. Thì bên kia bờ sông Nậm Na, nhiều hộ dân ở thôn Thèn Nưa, xã Thèn Chồ, huyện Phong Thổ (Lai Châu) cũng đang hết sức bức xúc vì rất nhiều ruộng vườn bị nước dâng lên ngập và gây sạt lở từ nhiều năm nay không thể canh tác được. Mà theo họ là do nước thủy điện Nậm Na 2 dâng lên gây ra. Người dân đã nhiều lần kiến nghị lên các cấp và doanh nghiệp trực tiếp khai thác quản lý thủy điện.

Chị Hồ Thị Mý, thôn Thèn Nưa, thị trấn Phong Thổ, dẫn chúng tôi ra khu đất nương với diện tích hơn 2 ha, đây là khu đất canh tác sản xuất gần 20 năm nay. Thu nhập của gia đình chị chủ yếu dựa vào trồng ngô và một số cây khác trên đất này. Nhưng sau khi thủy điện Nậm Na 2 đưa vào vận hành khai thác, nước đã dâng lên làm sạt lở và xâm lấn gần hết đất nương, khiến gia đình thiếu đất sản xuất, cuộc sống gặp nhiều khó khăn. Để phát triển kinh tế, bên cạnh nương, gia đình chị Mý đã vay tiền đào ao thả cá, nhưng do ngập nước và sạt lở nên gia đình đành bỏ phí nhiều năm nay. Không riêng gia đình chị Mý mà hàng chục hộ khác ở ba thôn Thèn Nưa, Thèn Chồ và Chiềng Na cũng trong trường hợp tương tự. Nhiều nương ngô, ruộng lúa của họ bị sạt lở dẫn đến mất đất sản xuất, thu nhập người dân bị ảnh hưởng.

Trưởng thôn Thèn Chồ, thị trấn Phong Thổ, huyện Phong Thổ lo lắng: “Nước thủy điện Nậm Na 2 dâng làm ảnh hưởng rất lớn đến thôn Thèn Nưa, Thèn Chồ và Chiềng Na. Trong đó nhiều hộ dân ở thôn Thèn Nưa chúng tôi bị mất ruộng nương, và hiện tại vẫn đang bị xói mòn. Nhiều lần tiếp xúc cử tri và gửi cả đơn kiến nghị lên chính quyền và công ty thủy điện Nậm Na 2 nhưng đến nay vẫn chẳng thấy ai quan tâm cả…”.

Đi tìm câu trả lời cho nguyên nhân vì sao sau nhiều lần kiến nghị nhưng bà con vẫn chưa được đền bù, theo lãnh đạo UBND thị trấn Phong Thổ, chính quyền thị trấn đã cử người đến xác minh hiện trường đồng thời gửi công văn đến Công ty trách nhiệm hữu hạn xây dựng Hưng Hải và Công ty cổ phần quản lý vận hành Thủy điện Tây Bắc đề nghị giải quyết cho người dân.

Tuy nhiên phía Công ty trách nhiệm xây dựng Hưng Hải, đơn vị chủ đầu tư thủy điện Nậm Na 2 lại cho rằng chưa nhận được đơn đề nghị của dân và công văn của UBND thị trấn Phong Thổ chuyển đến về vấn đề này. Ông Nguyễn Văn Hảo, Phó Giám đốc Công ty TNHH xây dựng Hưng Hải khẳng định: “Việc chi trả đền bù phải xác minh thực tế, và chúng tôi cũng chưa nhận được đơn kiến nghị của người dân cũng như công văn của thị trấn về vấn đề này…” (!?).

“Quả bóng trách nhiệm” thì đá qua đá lại cho nhau giữa doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Còn ruộng nương của người dân thì đang từng ngày bị xâm lấn, sạt lở do nước thủy điện dâng, mất đất sản xuất và nguy cơ tái nghèo đối với các hộ dân nơi đây là rất cao.