Tìm gì từ những đồng tiền âm phủ?

VƯƠNG TÂM

Thứ hai, 12/03/2018 - 05:01 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Gia công vàng mã tại làng Hồ (Song Hồ, Bắc Ninh). Ảnh: K.MINH

Gần đây có nhiều ý kiến nêu lên cần cấm đốt, hạn chế đốt vàng mã nơi chùa chiền miếu mạo, dư luận đang rất quan tâm vấn đề này. Thực tế, trong đời sống dân sinh, ai cũng nhìn ra sự tốn kém và vô ích của việc đốt quá nhiều vàng mã. Nhưng không hiểu sao, ở góc khuất của ý thức, nhiều người lại tự nhắc nhở rằng chớ có coi thường cõi âm với lập luận: Thôi thì có thờ có thiêng, có kiêng có lành! Thế là lại mua vàng mã về đốt cho yên tâm…

Phố - làng vàng mã

Phải nói chưa bao giờ sự mê tín dị đoan lại bừng lên như núi lửa hiện nay. Cội nguồn của câu chuyện chính là sự bế tắc về tâm lý, và phần nào nữa là sự ham muốn và mơ những điều không có thật, thể hiện tham vọng cá nhân. Có người nói thẳng thừng rằng, từ xa xưa rồi, đời sống tâm linh luôn luôn gắn với cuộc sống thường nhật. Tựa như đêm đến là sống trong mộng, cùng những giấc mơ về những điều không thành hiện thực trong ngày. Đó là sự bù đắp về tinh thần và sự cân bằng trong cuộc sống. Và họ cho rằng, cần phải hy vọng và cầu xin các bậc thần thánh những điều mình ước vọng. Để chứng tỏ tấm lòng thành, họ sẵn sàng bỏ ra cả đống tiền mua vàng mã cúng để hóa, mang ý nghĩa trao đổi cái giả thành cái thật trong cuộc sống của mình. Nghe tưởng chừng có lý.

Điều kỳ lạ, đời sống mỗi ngày một khá giả về vật chất, thì người ta lại càng thêm tin những điều hoang tưởng. Họ cầu xin thần thánh cho họ được vinh hoa phú quý hơn nữa, trong khi đã thừa mứa sự hoang phí. Anh Nguyễn Văn Bình, chủ một doanh nghiệp (DN) sản xuất vàng mã ở làng Hồ, xã Song Hồ nói, có các đại gia nhà đất, chứng khoán đặt hàng đủ mọi thể loại, đêm đốt gửi xuống âm phủ để cầu tài cầu lộc. Nhiều đơn hàng lên đến hàng chục, hàng trăm triệu đồng. Gia đình anh Ngọc làm vàng mã ở làng Phúc Am, xã Duyên Thái cho biết, mới đây một DN ở Hải Dương đặt 120 triệu đồng để làm vàng mã cúng đầu năm. Họ phải thuê 10 chuyến ô-tô mới chở hết số hàng mang về đốt ở một phủ nọ. Anh còn nói, giờ có DN bỏ ra cả tiền tỷ vào chuyện cúng lễ là chuyện thường. Rồi anh kể mình mới làm xong chiếc “Đèn Cầu” cho một công ty, với giá 18 triệu đồng. Nghe nói đó là quà tế cho một nơi cầu cạnh trong làm ăn.

Cùng với đó, trong sinh hoạt đời sống, không ít người như bị bùa mê thuốc lú trong sính lễ cho người ở cõi âm. Họ coi đó là phép thuật sẽ đem lại những điều ước trở thành hiện thực. Lòng tham lớn thể hiện ở độ dâng lễ cồng kềnh. Người người đổ về các trung tâm vàng mã đặt hàng và mua sắm đủ thứ với quan niệm “Trần sao Âm vậy”. Phải có lòng thành mới có lộc và được người chết phù hộ. Anh Bình tâm sự, trước kia làng chỉ làm các mẫu như giấy tiền, giấy đinh, nón lá, guốc mộc, khăn đóng, áo dài… Nhưng hiện nay phải chiều theo yêu cầu của khách, làm những đơn hàng rất “phê” và khó. Đó là các loại xe hơi, nhà cao tầng, xe máy, iPhone, iPad… Anh kể có một quan chức đến đặt làm hai chiếc xe BMW, năm chiếc IPhone 7, năm nhà cao tầng, bên cạnh đó còn tiền vàng, quần áo có giá trị vài chục triệu đồng. Làm xong, nhà hàng phải bí mật đưa đến nơi họ lễ, sau đó đốt để thể hiện lòng thành và cầu xin phúc lộc quanh năm. Có người còn mê tín đến ngớ ngẩn rằng, cứ làm việc bất chính đi cũng không sao, miễn đốt nhiều vàng mã, chăm chút người cõi âm thật tốt thì sẽ được cứu thoát.

Có từ 90% đến 100% người dân các làng như Song Hồ (Bắc Ninh), Phúc Am, Duyên Trường, Văn Hội (Thanh Trì, Hà Nội) tham gia sản xuất vàng mã. Đây là những nơi cung cấp vàng mã cho hầu hết các tỉnh miền bắc, miền nam. Thậm chí có hộ hằng năm còn sản xuất đơn hàng đưa đi Đài Loan. Nếu ai có dịp vào làng Song Hồ, sẽ thấy choáng ngợp các cửa hàng lớn, các công ty sản xuất vàng mã mọc lên như phố. Thậm chí xã còn dành vài vạn mét vuông đất quy hoạch cho việc dân sản xuất hàng vàng mã. Một khu đại công trường vàng mã hình thành. Người sản xuất có lý lẽ rằng, họ làm theo yêu cầu của khách hàng, đặt gì làm nấy. Có người hài hước rằng, càng làm nhiều nhà cao tầng hay ô-tô bằng giấy cho người ta, thì họ lại càng xây được nhiều nhà thật cho chính mình và có ô-tô thật để đi dạo chơi trong làng. Đó là sự thật hiển nhiên, vì lãi suất trong sản xuất vàng mã khá cao. Hằng năm, cứ vào dịp cuối năm Tết đến, mùa lễ hội, rằm tháng bảy... các hộ sản xuất vàng mã phải thức trắng đêm làm không hết việc. Phố làng rầm rập các đoàn xe nối đuôi nhau khuân hàng.

Chỉ là tro bụi

Đúng như vậy, khi tất cả những đồ vàng mã đắt tiền được đem đốt, người ở cõi âm đâu được nhận. Con người tự huyễn hoặc và hỉ hả với đống “hắc khí” của mình. Họ ngồi chờ tài lộc sẽ đến. Lời của Phật răn dạy từ nghìn năm, đến chùa với lòng thành của sự sám hối, mong giải tham, sân, si trong con người mình. Nhà chùa không thể ban phát gì cho ai. Càng không có tài lộc gì cho người, mà chỉ hướng tới cho con người những điều thiện, tránh những mê muội. Nhà chùa chỉ có mục đích giúp người tỉnh ngộ, khi có sự sám hối tự thân, loại trừ dần những tham, sân, si nảy sinh hằng ngày. Vậy nên việc đốt vàng mã không hề có giá trị gì trong cõi tâm linh. Theo thống kê, mỗi năm người dân chi phí cho tục đốt vàng mã lên tới 400 tỷ đồng.

Cảnh đốt vàng mã xuất hiện ở nhiều nơi đầu xuân 2018.

Ngay cả ở nhiều phủ, điện, đền… thờ, cũng không phải khi nào cũng có việc dẫn dắt các con nhang đệ tử phải đốt hàng núi vàng mã như hiện nay. Theo truyền thống, các bậc thánh thần trong tín ngưỡng dân gian luôn luôn răn dạy con người phải giúp đỡ, thương yêu nhau cùng làm những việc nhân đức. Hầu hết các giá đồng đều khích lệ con người lao động yêu cuộc sống, đoàn kết chống lại ma quỷ, giặc giã và tích đức cho con cháu. Tìm trong nội dung các câu ca hát để tôn vinh các bậc thần thánh ấy, thường chỉ có những nội dung về chiến công, thành quả cứu giúp người dân khi họ còn sống, chứ nào thấy những yêu cầu, quy định, lề luật của việc phải cúng tiến, đốt tầng tầng lớp lớp vàng mã một cách, u mê như lâu nay mù mờ, viển vông. Vậy mà chính con người tự mình dẫn đến những mê tín và hoang tưởng, để rồi tín ngưỡng cũng bị lợi dụng, sa lầy vào tệ nạn của con người.

Chính vì thế cần phải ý thức được tình trạng đốt giấy tiền vàng mã một cách thường xuyên, thái quá như hiện nay, là việc vô lý, thể hiện sự bế tắc, mù quáng trong tư tưởng con người. Dẫu rằng, theo những kết quả nghiên cứu, thì tập tục này cũng đã có từ lâu, được truyền đến nay, tuy nhiên, cũng chỉ nên coi đó như một phương thức giải tỏa về mặt tâm lý, với việc mua và đốt với số lượng nhỏ một cách tượng trưng. Không có bất cứ hình nhân giấy lộn hay những đồng bạc giả làm nên con người phi thường.