Tiếng đập cánh của tình yêu

THI THI

Chủ nhật, 10/06/2018 - 07:44 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

19 tác giả nhiều lứa tuổi, từ các nền văn học Mỹ, Anh, Canada, Pakistan, Nam Phi, Scotland, Uganda… và 20 truyện ngắn đặc sắc của họ đã mở ra một cánh cửa để thấu hiểu “tâm hồn” và những “nỗi đau chung” của thế giới, dưới cảm hứng nhân bản, giàu chất thơ. Từ đó khe khẽ ngân rung tiếng đập cánh của tình yêu con người, cuộc sống…

“Bay lên” - tập truyện ngắn chọn lọc thế giới là dịch phẩm mới nhất mà nhà thơ, nhà văn, dịch giả Nguyễn Phan Quế Mai chuyển ngữ, NXB Phụ nữ ấn hành.

Nguyễn Phan Quế Mai lựa chọn, liên hệ với tác giả thực hiện các thủ tục về bản quyền và dịch 20 truyện ngắn đa dạng về phong cách này trong vòng ba năm. “Có những lúc nản, muốn dừng lại”, chị từng bày tỏ, bởi những yêu cầu chặt chẽ về bản quyền giữa tác giả, công ty đại diện văn học của tác giả đối với tác phẩm của họ, cho dù chỉ là một truyện ngắn, rất ngắn, chỉ chừng 300 chữ.

Hẳn rằng 20 câu chuyện được kể theo những cách khác nhau này phải có điều gì đó khiến cho Nguyễn Phan Quế Mai quyết tâm chuyển ngữ đến vậy. Như chị bộc bạch thì: “Trong thế giới của những nhân vật nói trên, tôi đã không khỏi cúi mình trước những khắc khoải buồn đau để rồi ngước lên và nhìn thấy một bầu trời, nơi ấy yêu thương và hy vọng đang rạng rỡ bay lên. Tôi đã lựa chọn và chuyển ngữ tập truyện này với ước muốn cháy bỏng rằng: con người sẽ yêu con người hơn nữa, và văn học sẽ là cầu nối cho sự cảm thông và hòa giải”.

Các tác giả (cao tuổi nhất: sinh năm 1945 - đã mất, và ít tuổi nhất: sinh năm 1978) hầu hết là những nhà văn đã đạt những giải thưởng văn học uy tín trên thế giới, trong đó có giải Pulitzer, và những truyện ngắn của họ trong tập sách này cũng là những tác phẩm góp phần mang lại cho họ những giải thưởng trên.

Có một điều dễ nhận ra, Nguyễn Phan Quế Mai chọn những truyện ngắn đề cập tới những vấn đề thời sự, nóng bỏng của thế giới, từ nỗi đau chiến tranh, tình trạng di cư, nạn phân biệt chủng tộc, vấn đề trẻ em gái, người tị nạn, áp lực đô thị hóa lên bảo tồn văn hóa, sức khỏe tâm thần… Song các tác phẩm dường như đều có điểm chung là cảm hứng trữ tình đậm nét, ngôn ngữ giàu chất thơ… “Đất nước chúng tôi rất đẹp. Đáng lẽ bạn nên ngắm hoa anh đào vào mùa xuân, những đóa hoa ngập tràn chân núi của chúng tôi. Và vị ngọt của những quả sung mùa thu - vị ngọt ấy chẳng nơi nào có được…

Bây giờ đất nước tôi nằm đó, cháy xém và gập vào trong đất. Hàng chục nghìn người đã chìm xuống lòng biển này như những chiếc lá. Bạn có biết rằng sung không phải là một loại quả? Nó là một loại hoa tự cuốn mình, để rồi tất cả vẻ đẹp và sự thánh thiện được giấu vào bên trong…”. Đó là mở đầu và kết thúc của truyện cực ngắn “Một trong hai mươi ba”, giải nhất cuộc thi truyện cực ngắn quốc tế Bath Flash Fiction Award năm 2016.

Một điều đáng nói khác trong tập truyện này là bạn đọc sẽ được lắng nghe tiếng nói rất riêng của các nhà văn di cư - những người mang trong lòng ít nhiều dấu ấn của sự chuyển đổi, hòa trộn các nền văn hóa, như Viet Thanh Nguyen (Nguyễn Thanh Việt, người Mỹ gốc Việt), như Amy Tan (người Mỹ gốc Trung Quốc). Có thể đây cũng là một sự lựa chọn mang nhiều đồng cảm khi từ hơn 20 năm nay Nguyễn Phan Quế Mai đã dịch chuyển khắp các vùng đất trên thế giới, và từ phía xa Tổ quốc luôn viết, dịch, làm cầu nối giữa các nhà văn thế giới với Việt Nam. Trong số các tác phẩm của những nhà văn mang tinh thần “cầu nối” các nền văn hóa này, phải nhắc đến “Quê cha” của Nguyễn Thanh Việt, một câu chuyện thật nhiều nỗi buồn thương về cuộc sống thật sự của người Việt xa xứ, dữ dội nhưng vẫn phảng phất chất thơ. Có thể nói, không chỉ riêng “Quê cha”, Nguyễn Thanh Việt là nhà văn Mỹ gốc Việt viết về đề tài di cư với một tâm thế đặc biệt, đó là sự điềm đạm, nồng hậu, ấm áp tình người phía sau hiện thực khắc nghiệt và những giằng xé, ngang trái trong tâm hồn con người… Anh cũng là nhà văn gốc Việt đầu tiên nhận giải thưởng văn học Pulitzer. Tập truyện ngắn “Refugees” (“Người tị nạn”) của anh ra đời năm 2017 với tiếng vang lớn, được giới phê bình đánh giá cao, hiện cũng đã xuất bản ở Việt Nam.

Đọc “Bay lên”, ta thấy được phần nào truyện ngắn - thể loại đặc sắc trong văn học, đến hôm nay vẫn được các nhà văn thế giới theo đuổi, gửi gắm thông điệp về những giá trị phổ quát của con người, không phân biệt mầu da, quốc tịch, tôn giáo… Cũng qua những truyện ngắn nóng hổi của thế giới được chuyển ngữ, ta có thêm một cánh cửa chạm tới tâm hồn nhân loại, có thêm một cái nắm tay, một hơi ấm từ những điều tốt đẹp mà con người đã, đang và vẫn sẽ còn mãi theo đuổi.