Cuộc thách thức nhọc nhằn!

BÀI & ẢNH: QUANG HƯNG

Thứ ba, 29/08/2017 - 09:57 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Định hướng thẩm mỹ cho công chúng là trách nhiệm quan trọng của các hội VHNT. (Ảnh: Ngày thơ Việt Nam do Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức thường niên).

Dù có thể sẽ nhận nhiều hơn nữa sự hỗ trợ của nhà nước, hoặc còn phải chờ đợi các khâu thủ tục, cân nhắc… của cơ quan chức năng, các hội văn học - nghệ thuật (VHNT) cần tích cực thực hiện một yêu cầu rất quan trọng cho sự tồn tại, phát triển của mình. Đó là đổi mới, sáng tạo, đa dạng hóa các hoạt động của tổ chức hội.

Đòi hỏi của thời cuộc

Do hoàn cảnh lịch sử mà sự ra đời và hoạt động của các hội VHNT trong khối liên hiệp VHNT Việt Nam gắn với sự phát triển của cách mạng, kháng chiến nước nhà. Những năm qua, sự gắn bó, kết nối ấy liên tục được duy trì. Trong điều kiện hòa bình, đổi mới và xây dựng xã hội, phát triển kinh tế, văn hóa, hoạt động của các hội VHNT cũng luôn có sự định hướng đồng hành với những bước chuyển biến của đất nước.

Thời gian qua, dư luận quan tâm đến hoạt động của các hội VHNT, yêu cầu phát huy vai trò trong xã hội, cùng những khó khăn trong việc tổ chức, vận hành. Có nhiều ý kiến khác nhau chung quanh việc hỗ trợ của nhà nước cho các hội về kinh phí hoạt động, điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện, kinh phí tài trợ sáng tác cho hội viên. Lãnh đạo các hội mong nhà nước hỗ trợ, đầu tư hơn nữa trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay. Nhưng cũng có những ý kiến về việc giảm nguồn hỗ trợ, thúc đẩy sự chủ động, tự túc của các hội trong sự tồn tại, phát triển của mình. Thậm chí ý tưởng để các hội “tự bơi” còn được đưa vào việc xây dựng dự thảo về hoạt động của tổ chức hội.

Sẽ còn tiếp tục có các ý kiến đa chiều, đặc biệt trong bối cảnh các diễn đàn văn hóa, xã hội nở rộ trên báo chí, mạng xã hội, công chúng có nhiều dịp thể hiện ý kiến, quan điểm về những vấn đề VHNT. Điều cốt yếu hơn, xuất phát từ hoạt động tự thân của các hội. Rõ ràng, thực tế đang đặt ra trước các hội VHNT nhiều thách thức về việc phát huy vai trò, tiếng nói trước xã hội.

Sự đa dạng, phức tạp của đời sống VHNT qua sáng tác, xuất bản, biểu diễn, công bố tác phẩm…, cùng sự phát triển nhu cầu thưởng thức đa dạng của công chúng, cũng như sự nở rộ các phương thức, phương tiện truyền tải tác phẩm VHNT đến công chúng, đòi hỏi các hội ở sự nắm bắt, đưa ra những tiếng nói thuyết phục trong việc phân tích tình hình, lý giải các vấn đề, hiện tượng trong đời sống VHNT, góp phần định hướng sự tiếp nhận, bình luận, đánh giá của công chúng. Đồng thời, sự phong phú, phức tạp về quan niệm, lối sống trong xã hội, đòi hỏi các hội ở sự nhập cuộc, thể hiện sức mạnh của VHNT vào việc cổ vũ, khích lệ những cái mới, đấu tranh trước những cái tiêu cực, tha hóa...

Chờ những vận động mới

Vừa chủ động tìm tòi, sáng tạo, đa dạng hóa hoạt động để phát huy tốt hơn tiếng nói vào đời sống xã hội; vừa mạnh dạn hơn tham gia vào xây dựng, phát triển đường lối, chủ trương, chính sách, các chương trình, hoạt động văn hóa, VHNT của đất nước. Đó là hướng đi tích cực mà các hội cần chứng minh cho sự phát triển hữu ích hơn nữa của mình.

Thị trường văn hóa, VHNT phát triển với nhiều phương thức thể hiện, nhiều loại hình dịch vụ văn hóa, giải trí, có thể coi như những gợi ý với các hội trong việc đa dạng hóa hoạt động, góp phần đem lại nguồn kinh phí bổ trợ cho hoạt động hội, quan trọng nữa là nhằm giúp các hội “bắt nhịp” cùng đời sống. Hợp tác với các bộ, ngành, địa phương trong sáng tác, xây dựng tác phẩm phục vụ ngành, nghề, địa phương. Liên kết với ngành xuất bản khai thác, cung cấp nguồn tác phẩm chất lượng tốt phục vụ công chúng. Hợp tác với các cơ quan báo chí, truyền thông xây dựng, sản xuất các chương trình văn hóa, VHNT. Phối hợp tổ chức các chương trình, hoạt động, sự kiện như hội sách, triển lãm, bán đấu giá tác phẩm, liên hoan tác phẩm ca múa nhạc, sân khấu, điện ảnh… chú trọng hơn tới việc khai thác nguồn thu từ công chúng, xã hội… Việc hợp tác đào tạo, bồi dưỡng cho công chúng có nhu cầu tiếp nhận, sáng tác cũng có thể tính đến nhằm đa dạng hóa hoạt động của các hội.

Thực tế còn cho thấy, trong việc xây dựng các văn bản pháp luật về VHNT cũng như áp dụng các văn bản, quy định vào đời sống, còn có nhiều bất cập, hạn chế. Như những tồn tại trong lĩnh vực bản quyền, chế độ đãi ngộ, thù lao cho văn nghệ sĩ, vấn đề phong tặng danh hiệu và đãi ngộ nghệ nhân, nhu cầu mua bán, trao đổi tác phẩm, đẩy mạnh giao lưu, quảng bá văn hóa, VHNT Việt Nam với thế giới… Từ đó đặt ra đòi hỏi luôn phải điều chỉnh và không ngừng bổ sung, phát triển những quy định mới để bám sát thực tế. Công việc lâu dài này, ngoài nhiệm vụ của các cơ quan lập pháp, hành pháp và quản lý VHNT, rất cần sự nhập cuộc của các hội VHNT. Nhà nước có thể “đặt hàng” các hội trong việc tham gia khảo sát thực tế, biên soạn, góp ý, tư vấn, phản biện các dự thảo. Các hội với ưu thế tập hợp đông đảo hội viên là văn nghệ sĩ cả nước, sẽ rất thuận lợi trong việc trưng cầu ý kiến, huy động và tranh thủ ý tưởng, chất xám của hội viên để thực hiện công việc này.

Các hội VHNT mong nhận được sự quan tâm hơn của nhà nước để hoạt động thuận lợi hơn. Nhưng các hoạt động mới, hiệu quả, sẽ là lý do, mục đích cho sự quan tâm đó, cũng như để đạt được sự đề cao, đồng thuận từ phía xã hội. Có lẽ giải quyết điều này, trước hết cần nỗ lực của bộ máy lãnh đạo các hội và các hội đồng, ban chuyên môn trực thuộc trong việc phát huy sáng kiến, tài năng, khơi gợi sức mạnh của đông đảo hội viên, cũng như tranh thủ khai thác các nguồn lực đa dạng từ các bộ, ngành, địa phương và xã hội.