Căng thẳng khó hóa giải

ĐỨC TÙNG

Thứ ba, 08/01/2019 - 08:11 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của DAVE GRANLUND

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Quốc hội nước này một lần nữa không đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt tình trạng chính phủ đóng cửa một phần, hiện bước sang tuần thứ ba liên tiếp. Căng thẳng khó hóa giải giữa hai bên khiến Tổng thống Trump đe dọa sẽ sử dụng quyền khẩn cấp để xây dựng bức tường biên giới với Mexico mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội, đồng thời cảnh báo tình trạng chính phủ đóng cửa hiện nay có thể “kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm”.

Ngay trong những ngày đầu năm mới 2019, Quốc hội nhiệm kỳ thứ 116 của Mỹ đã bắt đầu phiên họp đầu tiên với việc các nghị sĩ đảng Dân chủ kiểm soát Hạ viện nước này, đánh dấu một bước chuyển đổi quyền lực lớn tại Đồi Capitol trong vòng gần hai năm trước khi ông Donald Trump nỗ lực tái đắc cử vào năm 2020. Việc đảng Dân chủ quay trở lại giành quyền kiểm soát Hạ viện sẽ thách thức chương trình nghị sự của ông Trump, trong đó có khoản ngân sách xây dựng bức tường biên giới giữa Mỹ và Mexico.

Sáng 4-1, với phe Dân chủ chiếm đa số, Hạ viện Mỹ đã thông qua gói ngân sách nhằm chấm dứt tình trạng chính phủ liên bang đóng cửa một phần. Gói ngân sách trên, do Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi hậu thuẫn, gồm một dự thảo cấp tiền cho Bộ An ninh Nội địa theo mức hiện tại tới hết ngày 8-2, cấp 1,3 tỷ USD cho việc xây hàng rào biên giới cùng 300 triệu USD cho các hạng mục an ninh biên giới khác như trang bị camera và thiết bị công nghệ. Phần thứ hai của đề xuất là cấp kinh phí cho các cơ quan liên bang hiện không có ngân sách, bao gồm các bộ Tư pháp, Thương mại và Giao thông cho tới ngày 30-9.

Tuy nhiên, kế hoạch ngân sách này không cấp khoản tiền 5 tỷ USD cho việc xây dựng bức tường biên giới phía nam với Mexico theo yêu cầu của Tổng thống Donald Trump. Thượng viện Mỹ nhiều khả năng sẽ không tiến hành bỏ phiếu văn kiện này. Trước đó, phát biểu ý kiến trong phiên họp đầu năm của Thượng viện, nghị sĩ Mitch McConnell, thủ lĩnh phe đa số tại Thượng viện, tuyên bố kế hoạch chi tiêu trên của đảng Dân chủ sẽ không có “tương lai” tại Thượng viện.

Trong bối cảnh các nghị sĩ Mỹ vẫn đang tranh cãi về kinh phí xây bức tường biên giới, ước tính khoảng 800.000 nhân viên công vụ tiếp tục phải nghỉ việc tạm thời hoặc làm việc trong tình trạng không được trả lương. Ít nhất chín bộ cùng hàng chục cơ quan nhà nước bị ảnh hưởng. Tình trạng Chính phủ Mỹ phải đóng cửa một phần đã kéo dài từ ngày 22-12-2018 đến nay, do Tổng thống Trump kiên định lập trường không ủng hộ dự luật cho phép chính phủ hoạt động trở lại trừ phi Quốc hội chi hơn 5 tỷ USD để xây bức tường biên giới với Mexico.

Căng thẳng leo thang khiến Tổng thống Trump đe dọa sẽ sử dụng quyền khẩn cấp để xây dựng bức tường biên giới với Mexico mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội. Đồng thời, ông cảnh báo tình trạng chính phủ đóng cửa một phần hiện nay có thể “kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm”. Ngày 5-1, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence cùng Cố vấn cấp cao của Nhà trắng Jared Kushner và Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristjen Nielsen đã thảo luận với đại diện của đảng Dân chủ về tình trạng bế tắc hiện nay khiến chính phủ đóng cửa một phần. Tuy nhiên, cuộc đàm phán không đạt tiến triển.

Trong lúc kế hoạch xây bức tường biên giới giữa Mỹ và Mexico chưa ngã ngũ, chính quyền Mỹ đang thúc đẩy các biện pháp mới để ngăn chặn người di cư, hạn chế đơn xin tị nạn và tăng cường triển khai quân đội tới biên giới. Kể từ ngày cuối tháng 10-2018, gần 6.000 binh sĩ đã được triển khai để thực hiện các nhiệm vụ hỗ trợ lực lượng tuần tra biên giới. Số binh sĩ này, theo kế hoạch ban đầu, sẽ kết thúc nhiệm vụ vào ngày 25-12-2018, nhưng được gia hạn nhiệm vụ đến ngày 31-1-2019. Tổng thống Trump cũng đề xuất cắt giảm viện trợ kinh tế hằng năm cho Honduras, Guatemala và El Salvador nhằm ngăn chặn dòng người di cư, tuy nhiên không được Quốc hội Mỹ chấp thuận. Sau đó, chính phủ Mỹ tuyên bố hỗ trợ Mexico thúc đẩy phát triển kinh tế tại khu vực miền nam nước này và các quốc gia Trung Mỹ nêu trên, qua đó tạo một “bức tường thịnh vượng” ngăn chặn dòng người di cư.