Cơ hội mong manh

NINH SƠN

Thứ hai, 10/12/2018 - 05:20 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của PODVITSKI

Hội nghị cấp cao lần thứ 39 của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), khai mạc hôm 9-12 tại Thủ đô Riyadh của Saudi Arabia, được kỳ vọng giúp hàn gắn rạn nứt nội bộ và khôi phục uy tín của GCC. Song, cơ hội là mong manh khi các quốc gia dầu mỏ ở Trung Đông đứng trước thách thức quá lớn để vượt qua bất đồng, tìm lời giải cho các vấn đề gây chia rẽ ở khu vực.

Nếu so kỳ hội nghị khó khăn của GCC ở Kuwait cuối năm 2017, thời điểm vùng Vịnh lún sâu vào cuộc khủng hoảng vốn đe dọa phá vỡ liên minh vững chắc GCC, khi “bộ tứ Arab” cắt đứt quan hệ ngoại giao, áp đặt trừng phạt thương mại đối với Qatar, thì Hội nghị cấp cao lần thứ 39 tại Saudi Arabia lần này cũng đối mặt nhiều thách thức không kém. Trong khi những hoài nghi về tương lai khối chính trị và kinh tế lớn ở khu vực này chưa được loại bỏ, khủng hoảng giữa Qatar với các nước Arab vùng Vịnh vẫn tiếp diễn, thì nhiều thách thức mới lại nổi lên.

Với sáu thành viên là Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Barain, Oman, Kuwait và Qatar, GCC lâu nay vẫn được xem là một liên minh vững chắc, một khối hợp tác lớn ở khu vực. Trung Đông tiếp tục nằm trong tâm điểm chú ý của thế giới, không chỉ bởi các cuộc xung đột dai dẳng ở Syria, Iraq, Libya, Yemen, hay khủng hoảng ngoại giao giữa các “ông lớn dầu mỏ”, mà còn bởi một loạt vụ việc căng thẳng mới nổi lên, như vụ nhà báo người Saudi Arabia bị sát hại ở Thổ Nhĩ Kỳ, hay mới nhất là động thái của Qatar rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Cùng sự chia rẽ nội bộ, các vụ việc nêu trên ít nhiều làm giảm sút uy tín, hình ảnh của GCC.

Thêm một cuộc hội ngộ khó khăn, tại Riyadh lần này, GCC tiếp tục chìm trong bất đồng, từ vấn đề chính trị đến kinh tế, khiến đến sát ngày họp các nước vẫn chưa thể thống nhất chương trình nghị sự. Trong khi đó, Saudi Arabia viện nhiều lý do để giành quyền chủ trì Hội nghị cấp cao lần thứ 39 tại trụ sở GCC ở Riyadh, thay vì tổ chức tại Oman như dự kiến. Động thái bất ngờ và “vô tiền khoáng hậu” của Saudi Arabia được cho nhằm bảo đảm các thành viên tham gia ở cấp cao nhất, qua đó củng cố vai trò dẫn dắt của Riyadh trong GCC và gửi thông điệp tới Mỹ rằng, GCC vẫn có thể tự giải quyết các vấn đề của khu vực. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng bóng gió gợi ý đứng ra tổ chức một hội nghị cấp cao giữa Mỹ và GCC nhằm dàn xếp các bất đồng ở khu vực, nhất là vụ “bộ tứ Arab” tẩy chay Qatar.

Việc giành quyền đăng cai Hội nghị cấp cao GCC lần này còn được xem như nỗ lực của Saudi Arabia tìm kiếm sự ủng hộ của các đối tác GCC, trong bối cảnh Riyadh đang rơi vào vòng vây nghi ngờ và cáo buộc của dư luận chung quanh vụ nhà báo Jamal Khashoggi, được cho là bị sát hại khi tới Lãnh sự quán Saudi Arabia ở thành phố Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ. Dù nguyên nhân hay động cơ là gì, dù kẻ chủ mưu là ai, thì vụ việc cũng đã ảnh hưởng nghiêm trọng hình ảnh và uy tín của Riyadh. Ngay cả Mỹ, sau nhiều nỗ lực bảo vệ không thành, cũng đã lên tiếng chỉ trích đồng minh Trung Đông. Các sự kiện, hội nghị quốc tế lớn do Riyadh chủ trì cũng kém phần hấp dẫn, thậm chí bị tẩy chay.

Trong khi đó, khó có thể bác bỏ những tác động tới vị thế của GCC từ việc Qatar tuyên bố rút khỏi OPEC ngay trước thềm Hội nghị cấp cao của khối, cho dù Doha một mực khẳng định đây hoàn toàn là quyết định độc lập, không mang động cơ chính trị, hay liên quan bất kỳ mối bất đồng nào trong khu vực. Giới quan sát cảnh báo, bước đi của Qatar có thể tạo “hiệu ứng domino” kéo theo các cuộc chia tay OPEC sắp tới, đồng thời ít nhiều gây xáo trộn thị trường dầu mỏ thế giới. Khi cuộc khủng hoảng ngoại giao chưa có lối thoát, quyết định của Doha vẫn được coi như động thái phản ứng với cuộc tẩy chay của bốn quốc gia Arab, do Saudi Arabia đứng đầu.

Nước chủ nhà Saudi Arabia có nhiều động thái tỏ rõ thiện chí “hạ nhiệt” căng thẳng nhằm bảo đảm một kỳ hội nghị GCC thành công, nhất là đã sớm gửi lời mời Quốc vương Qatar dự hội nghị. Song, với mức độ chia rẽ hiện nay giữa các thành viên, Hội nghị cấp cao GCC lần này khó có thể hàn gắn hay hóa giải các mối bất đồng.