Đồng minh “so găng”

SƠN NINH

Thứ năm, 12/07/2018 - 06:29 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của PODVITSKI

Càng gần ngày diễn ra Hội nghị cấp cao Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, các thành viên châu Âu càng lo ngại về nguy cơ rạn nứt nội bộ NATO, chí ít cũng là việc Mỹ cắt giảm các cam kết an ninh. Còn Mỹ cũng chịu áp lực trước mục tiêu khôi phục vị thế siêu cường và vai trò lãnh đạo thế giới.

Những tuyên bố của Tổng thống Mỹ D.Trump chỉ trích châu Âu mạnh mẽ những ngày qua, khiến dư luận dễ liên tưởng tới một “cuộc so găng” giữa những đồng minh hai bờ Đại Tây Dương, xuất phát từ bất đồng trong việc chia sẻ gánh nặng tài chính của NATO. Và đây cũng là chủ đề nổi bật trong năm vấn đề được thảo luận tại Hội nghị cấp cao NATO, diễn ra trong hai ngày 11 và 12-7 tại Brussels (Bỉ), gồm: Tăng cường khả năng ngăn chặn và phòng thủ; tăng cường an ninh châu Âu; hợp tác chặt chẽ với EU; hiện đại hóa NATO nhằm giải quyết các thách thức an ninh mới: đồng thuận chia sẻ gánh nặng tài chính giữa các đồng minh.

Trước thềm Hội nghị, Tổng thống Trump gửi thư tới các đồng minh NATO, khẳng định lại yêu cầu các thành viên như Đức, Bỉ, Na Uy và Canada phải tăng đóng góp nhằm giảm gánh nặng tài chính cho Mỹ. Ông Trump nhắc lại yêu cầu các nước NATO thực thi cam kết dành chi tiêu quốc phòng bằng ít nhất 2% GDP. Hiện chỉ có tám trong số 29 thành viên NATO đáp ứng yêu cầu này hoặc dự kiến thực hiện trong năm nay. Thực tế, tới 74% tổng chi phí quân sự của NATO năm 2017 là do Mỹ đóng góp. Khi còn tranh cử tổng thống, ông Trump cũng từng tuyên bố, NATO đã không công bằng với Mỹ về trách nhiệm thanh toán các hóa đơn quốc phòng. Ông Trump còn bác bỏ điều khoản của NATO về phòng vệ tập thể và nhấn mạnh chỉ hỗ trợ bảo vệ đồng minh một khi họ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Mỹ.

Những tuyên bố cứng rắn của lãnh đạo Nhà trắng khiến các đồng minh châu Âu không khỏi quan ngại, không chỉ hoài nghi việc Mỹ có tiếp tục sẵn sàng trợ giúp khi châu Âu bị tiến công hay không, mà còn lo ngại cho tương lai sợi dây gắn kết xuyên Đại Tây Dương, hay chính sự tồn vong của liên minh quân sự lâu đời nhất thế giới này. Nguy cơ chia rẽ NATO trở thành vấn đề quan trọng và cấp thiết hơn nhiều so bất đồng trong chia sẻ trách nhiệm tài chính; và cũng là chủ đề mà các nhà lãnh đạo NATO thảo luận tại Brussels lần này.

Thực tế cho thấy, sứ mệnh của NATO trong bối cảnh thế giới đa chiều, phức tạp hiện nay khác xa thời kỳ liên minh quân sự này ra đời năm 1949 với chỉ 14 thành viên. Thời Chiến tranh lạnh, sứ mệnh của NATO được ấn định rõ ràng là bảo vệ Tây Âu trong mối quan hệ đối kháng với Liên Xô (trước đây). Nhiệm vụ này nay không còn, song tư duy kiểu Chiến tranh lạnh vẫn tồn tại, khiến quan hệ NATO - Nga luôn không “xuôi chèo mát mái”. NATO ngày nay, với 29 thành viên, đã mở rộng hoạt động đa dạng hơn nhiều, từ chống khủng bố, hợp tác an ninh đến cứu hộ trên biển. Tuy nhiên, nhiều nhiệm vụ mới của NATO lại trở nên khó thực hiện, cũng bởi bất đồng, chia rẽ về các vấn đề liên quan an ninh quốc gia, nhất là chống khủng bố và chính sách nhập cư. Quan điểm khác biệt về mối quan hệ với Nga cũng khiến Mỹ và châu Âu gay gắt với nhau, nhất là trước thềm cuộc gặp giữa lãnh đạo Mỹ và Nga tuần tới.

Với Tổng thống Mỹ D.Trump, chuyến công du châu Âu lần này không chỉ có nhiệm vụ thúc ép các đồng minh châu Âu thỏa hiệp trong vấn đề ngân sách của NATO, mà còn cả gánh nặng khôi phục vai trò lãnh đạo thế giới của Mỹ. Sự thống nhất của NATO và các thỏa thuận ông Trump đạt được với người đồng cấp Putin tại cuộc gặp ở Helsinki (Phần Lan) ngày 16-7 tới sẽ thể hiện cam kết của Mỹ với các đồng minh châu Âu trong NATO. Và đây là sức ép lớn với lãnh đạo Mỹ. Bởi, nếu có thể thống nhất hành động với các đồng nghiệp NATO và đạt thỏa thuận tích cực với Nga, ông Trump sẽ giúp cải thiện quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Ngược lại, bất đồng nội bộ NATO cũng khiến Mỹ yếu thế hơn và ông Trump trở thành “kẻ thua cuộc”.