Thúc đẩy NAFTA phiên bản mới

ĐỨC TÙNG

Thứ hai, 16/04/2018 - 11:51 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của PARESH NATH

Trong bối cảnh Mỹ vẫn đe dọa rút khỏi Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA), Mexico và Canada đang chạy đua nước rút để thúc đẩy hoàn tất đàm phán NAFTA phiên bản mới với mục tiêu đem lại lợi ích cho tất cả các bên.

Nhân Hội nghị Cấp cao châu Mỹ (OAS) lần thứ 8, bế mạc ngày 14-4 vừa qua tại Thủ đô Lima của Peru, giới chức Mỹ, Mexico và Canada dự kiến công bố một văn bản NAFTA sơ bộ nhưng đã không thành công vì còn nhiều vấn đề bất đồng liên quan đề xuất của Mỹ về nâng hàm lượng nội địa khu vực đối với ô-tô, áp thuế tạm thời đối với trái cây và rau củ từ Mexico và Canada, điều khoản tự động hết hạn hiệp định sau 5 năm và xóa bỏ cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại.

Tuy nhiên, với mong muốn đạt được một thỏa thuận đem lại lợi ích cho tất cả các bên, ngày 13-4, Tổng thống Mexico Enrique Peña Nieto và Thủ tướng Canada Justin Trudeau đã nhất trí thúc đẩy các nhóm đàm phán kỹ thuật để đạt được bước tiến liên quan các chương còn tồn tại bất đồng trong tiến trình đàm phán lại NAFTA. Tổng thống Mỹ Donald Trump đánh giá các quan chức đàm phán của ba nước đã đạt được tiến triển đáng kể và NAFTA phiên bản mới “đang ở khá gần”. Mặc dù vậy, nếu không thể bảo đảm đạt được một thỏa thuận hợp lý, Washington vẫn sẽ rút khỏi NAFTA và đàm phán một thỏa thuận thương mại mới.

Trong khi đó, Bộ trưởng Kinh tế Mexico Ildefonso Guajardo cho biết, ông chắc chắn tới 80% rằng Mỹ, Canada và Mexico sẽ đạt được thỏa thuận sơ bộ về sửa đổi NAFTA vào đầu tháng 5 tới. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh điều này phụ thuộc nhiều vào sự linh hoạt của các bên. Sau khi ký kết thỏa thuận sơ bộ, các nước sau đó sẽ có thời hạn 30 ngày để ký chính thức NAFTA sửa đổi.

NAFTA, có hiệu lực từ năm 1994, hiện chiếm 40% GDP toàn cầu. Trao đổi thương mại nội khối đạt hơn 1.200 tỷ USD năm 2017, trong đó Mỹ đang là thị trường xuất khẩu lớn nhất của cả Mexico và Canada. Các bên đang nỗ lực đẩy nhanh và hoàn tất tái đàm phán NAFTA trước thềm các kỳ bầu cử sắp tới tại Mỹ và Mexico. Mỹ sẽ tiến hành bầu cử Quốc hội giữa kỳ vào tháng 11 tới và ekip mới sẽ bắt đầu hoạt động vào ngày 3-1-2019. Trong khi đó, Quốc hội lưỡng viện Mexico sẽ miễn nhiệm vào ngày 30-4 và Quốc hội mới sẽ bắt đầu hoạt động vào ngày 1-9 tới. Còn Canada cũng sẽ bước vào chiến dịch vận động tranh cử để chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử diễn ra vào cuối năm sau.

Tuy nhiên, với những bất đồng trong đàm phán lại NAFTA bao gồm hàng rào kỹ thuật thương mại, các vấn đề môi trường và quy định về nguồn gốc linh kiện ô-tô, triển vọng để các bên đạt được mục tiêu kết thúc đàm phán đúng hạn sẽ rất khó. Hiện, các bên mới hoàn tất sáu trong khoảng 30 chương phải đàm phán lại. Dù mong muốn hoàn tất một NAFTA phiên bản mới, song Mỹ bị Mexico cáo buộc sử dụng “lá bài” NAFTA trong đàm phán về các vấn đề khác với nước này. Cách đây hai tuần, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo về khả năng nước này rút khỏi NAFTA, trừ khi Mexico tiến hành các bước đi hiệu quả ngăn chặn làn sóng di cư bất hợp pháp. Tổng thống Trump nêu rõ, Mexico phải ngăn dòng người di cư và ma túy số lượng lớn, nếu không ông sẽ chặn “túi tiền” của Mexico là NAFTA. Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh sự cần thiết “phải có một bức tường” giữa biên giới hai nước.

Căng thẳng leo thang gần đây trong quan hệ với Mỹ khiến Bộ trưởng Kinh tế Mexico Ildefonso Guajardo cảnh báo, Mexico và Canada cần phải chuẩn bị sẵn sàng cho một NAFTA thiếu vắng Mỹ. Ông Ildefonso Guajardo khẳng định, NAFTA sẽ vẫn tiếp tục giữa Mexico và Canada, và Mỹ sẽ phải quyết định tiếp tục hay rời khỏi “cuộc chơi”.

Hiện giới chức ba nước Mỹ, Canada và Mexico đang tăng tốc đàm phán nước rút để đạt được phiên bản sửa đổi NAFTA trước ngày 1-5, thời hạn chính quyền Tổng thống Donald Trump đề ra trước đó. Theo đánh giá của giới chuyên gia, phía Mỹ đang có những bước đi tích cực và xây dựng nhất trong tám tháng qua. Nếu Canada và Mexico tranh thủ được cơ hội này và có được những bước đi khôn khéo, các bên có thể sẽ đạt được thỏa thuận nguyên tắc trong vài tuần tới.

Tuy nhiên, dù NAFTA đã “ở khá gần” như Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định, song chưa có gì bảo đảm chắc chắn hiệp định này sẽ “về đích” đúng hạn bởi trong chặng đường ngắn ngủi còn lại, các bên cần phải giải quyết quá nhiều bất đồng.