Lộ trình dài

SƠN NINH

Thứ hai, 17/07/2017 - 10:42 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của KUSTO

Mục tiêu gia nhập Liên hiệp châu Âu (EU) của Ukraine sẽ còn phải đi tiếp một “lộ trình dài”, sau khi hai bên không đạt thỏa thuận tại Hội nghị cấp cao vừa diễn ra tại Kiev. Giới lãnh đạo EU thẳng thắn nhấn mạnh, thời điểm hiện tại, thỏa thuận chủ đạo trong quan hệ song phương chỉ dừng ở Hiệp định liên kết EU-Ukraine.

Diễn ra trong hai ngày 12 và 13-7, Hội nghị cấp cao EU - Ukraine lần thứ 19 thảo luận các chủ đề chính trong chương trình nghị sự Hội nghị gồm cuộc xung đột ở vùng Donbass, tiến trình cải cách của Ukraine, các dự án hỗ trợ Kiev của EU và việc triển khai thực hiện Thỏa thuận liên kết giữa Ukraine và EU. Hội nghị được Tổng thống nước chủ nhà Petro Poroshenko đặt kỳ vọng lớn, với cơ hội trực tiếp đề xuất với các nhà lãnh đạo EU việc xây dựng lộ trình để Ukraine gia nhập “mái nhà chung”.

Sở dĩ Tổng thống Ukraine đặt nhiều kỳ vọng là bởi, ngay trước thềm Hội nghị, Hội đồng châu Âu đã thông qua Hiệp định liên kết EU - Ukraine, bước cuối cùng trong tiến trình phê chuẩn văn kiện hợp tác vốn được hai bên ký năm 2014, nhằm thiết lập quan hệ liên kết chính trị và kinh tế giữa EU và Ukraine. Chính thức có hiệu lực từ ngày 1-9 tới, Hiệp định sẽ là cơ sở để hai bên thiết lập mối quan hệ gần gũi, lâu dài trong tất cả các lĩnh vực chính sách quan trọng và hợp tác chặt chẽ hơn nữa về kinh tế và chính trị.

Tại Hội nghị, đề cập tình hình Ukraine, Tổng thống Poroshenko nhắc đến chặng đường nhiều khó khăn nước này phải trải qua trong ba năm qua; nhấn mạnh những thay đổi đã đạt được và kêu gọi EU hỗ trợ công cuộc cải cách và xử lý khủng hoảng ở Ukraine. Tổng thống Poroshenko đề xuất một lộ trình nhằm đưa Ukraine đến gần hơn EU, theo đó EU sẽ chuẩn bị một dự án hỗ trợ dài hạn mới cho Kiev, theo kiểu “Kế hoạch Marshall cho Ukraine”. Ông Poroshenko nhấn mạnh, một dự án như vậy sẽ góp phần ổn định và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Ukraine. Lãnh đạo Ukraine còn lạc quan hơn với kế hoạch tổ chức một hội nghị đầu tư tại Brussels (Bỉ) vào đầu năm 2018 và một cuộc họp cấp cao nhằm thảo luận triển vọng của hệ thống vận chuyển khí đốt từ Ukraine vào châu Âu.

Tuy nhiên, dự án “hướng Tây” của lãnh đạo Ukraine lại nhận được “gáo nước lạnh”, khi giới lãnh đạo EU chỉ tập trung bàn thảo việc thực thi Hiệp định liên kết, cũng như đưa ra những đòi hỏi về thực thi nghiêm túc văn kiện này, mà không hề đề cập lộ trình đưa Kiev đến gần Brussels. Các nhà lãnh đạo EU hoan nghênh những tiến bộ của Ukraine trong việc thực thi cải cách, điều thúc đẩy EU thực hiện miễn thị thực cho công dân Ukraine, chúc mừng Kiev hoàn thành phê chuẩn Hiệp định liên kết với EU, tuy nhiên EU thẳng thắn bày tỏ chưa hài lòng về các nỗ lực chống tham nhũng của Kiev.

Diễn ra trong hai ngày, nhưng Hội nghị cấp cao EU - Ukraine lần thứ 19 chỉ dành không nhiều thời lượng bàn thảo chính thức. Thậm chí, hai bên đã không ra tuyên bố chung của hội nghị, điều hiếm gặp trong một sự kiện cấp cao như vậy. Điều này cho thấy, “sức hút” của Ukraine dường như đã nguội dần trong dự án mở rộng biên giới “hướng Đông” của EU. Những gì các nhà lãnh đạo EU thể hiện tại Hội nghị cấp cao lần này cũng cho thấy, Brussels đang chuyển từ “cam kết thật sự” sang “bàn thảo về triển vọng hợp tác” với Kiev. Thực tế, đề xuất mới của Hà Lan, theo đó bổ sung các hạn chế và yêu cầu đối với chiến lược gia nhập EU của Ukraine, đang được nhiều nước thành viên EU ủng hộ. Đòi hỏi này được đánh giá là phù hợp bối cảnh hiện tại của EU, khi tiến trình Brexit đã chính thức khởi động, có nguy cơ làm tăng xu hướng ly tâm trong EU.

Dù Ukraine chưa nhận được lời hứa đón nhận từ EU, ở thời điểm hiện tại, Hiệp định liên kết EU - Ukraine được hoàn tất phê chuẩn và có hiệu lực vẫn là một thắng lợi của Kiev. Có điều, thực thi các điều khoản của Hiệp định cũng không phải chuyện dễ dàng, ít nhất Kiev phải triển khai một loạt chương trình cải cách, liên quan chống tham nhũng, quản lý tài chính công, phân bổ quyền lực... Ấy là chưa kể nhiều ý kiến phản đối, cho rằng thỏa thuận này ảnh hưởng xấu quan hệ với nước láng giềng Nga. Moscow từng tuyên bố sẽ có biện pháp bảo vệ ngay khi Hiệp định liên kết EU - Ukraine gây tác động tiêu cực tới nền kinh tế Nga.