“Thông lệ” của margin

DIỄM HƯƠNG

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:43 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Dòng vốn cho vay ký quỹ (margin) từ một số công ty chứng khoán (CTCK) thường vận hành theo các “thông lệ” mà nếu nhà đầu tư (NĐT) không nắm bắt thì việc thiệt hại là khó tránh khỏi.

Khó tin lời CTCK

Quy luật đầu tiên có lẽ là “đừng nghe những gì lãnh đạo CTCK nói trước công chúng về margin”. Một số NĐT kỳ cựu chia sẻ, những tuyên bố kiểu như “hoạt động margin chúng tôi được quản lý rất chặt chẽ” hoặc “chúng tôi luôn bảo vệ quyền lợi của khách hàng” có thể trái ngược thực tế.

Đơn cử, một CTCK lớn có vốn nước ngoài khi tổ chức gặp gỡ các NĐT tổ chức và báo chí đã chia sẻ rằng: “Giữa bộ phận kinh doanh và quản trị rủi ro thường xảy ra xung đột do bên kinh doanh đề xuất nâng hạn mức margin nhưng bên kiểm soát lại từ chối”. Song nguồn tin từ những môi giới kỳ cựu lại cho biết, nếu là khách hàng VIP, NĐT có thể hưởng những chính sách cấp margin vượt khung, nghĩa là tỷ lệ cho vay có thể hơn 50% tổng giá trị danh mục.

Nói cách khác, NĐT muốn sử dụng margin cấp độ nào, sẽ có nhiều CTCK đáp ứng, không nhiều CTCK có chính sách quản lý nhất quán về hoạt động này. Đó là chuyện cho vay, còn khi không cho vay, CTCK hay thông báo cho NĐT rằng đã “hết room”. Theo một số quy định hiện hành, CTCK sẽ có từng hạn mức khác nhau cho từng loại CP khác nhau và không được cho vay quá các tỷ lệ của cơ quan quản lý. Vấn đề là, các CTCK không công khai con số cụ thể. Có những CP mà theo phán đoán của nhiều NĐT thì thanh khoản thấp, không có nhiều NĐT vay, nhưng CTCK lại từ chối với lý do hết “room”, nhưng đến khi giá CP tăng thì lại… có “room” để cho vay.

Đổ thừa hệ thống

Điều kế tiếp mà các NĐT kỳ cựu nên biết là những sai sót, đặc biệt là trong hoạt động giải chấp vẫn thường xuyên được lặp lại và được đổ thừa bằng lỗi hệ thống. Đơn cử, theo quy định tại một số CTCK, tỷ lệ thua lỗ trên danh mục có thể lên đến hơn 20% thì CTCK sẽ nhắc nhở NĐT phải lưu ý danh mục hoặc bổ sung tiền mặt để giảm nợ vay. Nhưng tại một vài CTCK, trong một số phiên bán tháo, có khi tỷ lệ thua lỗ của danh mục chưa chạm ngưỡng theo quy định thì lập tức tài khoản đã bị bán tự động. Chất vấn CTCK thì câu trả lời nhận được là do… robot hay do hệ thống tự động thực hiện nhưng… có sai sót!

Có những NĐT sử dụng margin nhiều, và rút được những kinh nghiệm kiểu này, nên đôi khi chỉ cần thị trường (TT) giảm giá khoảng 10%, đã lập tức bán bớt danh mục để cân đối tỷ lệ nợ/vốn. Hệ quả là nhiều khi xét về lý, có những phiên TT không đáng bị rơi vào cảnh bán tháo, nhưng thực tế do một số tài khoản lớn bán để tự cân đối margin.

Vậy nên, NĐT khi sử dụng margin cần tính toán và dự phòng giảm mức độ chấp nhận thua lỗ cũng như nợ vay để cân đối được tỷ lệ nợ/vốn. Bởi lẽ, khi chào mời khách hàng sử dụng, có CTCK sẽ tìm cách gia tăng nợ vay để thu được lãi, phí giao dịch, nhưng khi có chuyện sẽ siết rất nhanh. Và cũng từ chuyện hệ thống, có những thời điểm, bỗng dưng các CTCK tự động cho vay một cách hào phóng mà không ai biết lý do. Chẳng hạn, theo quy định, tỷ lệ cho vay không được quá 50% giá trị tài sản. Nhưng trong một số thời điểm, trên hệ thống của CTCK cho NĐT mua đến 60% giá trị, NĐT hỏi thì CTCK trả lời hệ thống có lỗi, nhưng NĐT không hỏi và cứ giao dịch thì CTCK cũng không thông báo lỗi gì.