Bê bối rò rỉ thông tin của Google

TRẦN ANH (BIÊN DỊCH)

Thứ năm, 12/07/2018 - 04:33 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của YVES DE RIDDER

Vụ bê bối làm rò rỉ thông tin người sử dụng của mạng xã hội Facebook còn chưa hết “nóng”, thì mới đây, dịch vụ thư điện tử miễn phí Gmail của Tập đoàn Google lại vướng phải những cáo buộc tương tự. Vụ việc khiến dư luận tiếp tục đặt ra câu hỏi về khả năng bảo mật của những “ông trùm” internet trên thế giới.

Tiết lộ gây sốc

Ngày 2-7 vừa qua, tờ The Wall Street Journal của Mỹ đã bất ngờ đăng tải bài viết cáo buộc Google làm lộ thông tin người sử dụng. Trong bài, The Wall Street Journal cho biết Google đã cho phép bên thứ ba là các công ty phần mềm “quét” hộp thư đến của người sử dụng Gmail để nghiên cứu hành vi khách hàng nhằm phục vụ mục đích quảng cáo. Những người dùng Gmail đã đăng ký các dịch vụ dựa trên email như “so sánh giá”, hay “lên kế hoạch du lịch tự động” có nguy cơ bị đọc trộm thư cao nhất.

Đáng chú ý, không chỉ sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), để quét hộp thư đến, các công ty thuộc bên thứ ba này còn để người thật là các lập trình viên tiến hành quá trình nghiên cứu dưới sự cho phép của Google. Và chính nhân viên của tập đoàn này cũng được cho là đã đọc email trong hộp thư Gmail của người dùng. Ước tính hàng trăm công ty thuộc bên thứ ba, trong đó có các nhà phát triển công nghệ như Microsoft, Salesforce, Return Path hay Edison Software, đã thâm nhập email người sử dụng Gmail.

Sau đó, hai công ty Return Path và Edison Software đã lên tiếng thừa nhận lập trình viên của họ đã đọc hàng nghìn email của người dùng để phát triển các thuật toán xử lý dữ liệu. Đại diện Return Path cho biết, trong suốt hai năm qua nhân viên của họ đã đọc khoảng 8.000 email của người dùng để hoàn thiện phần mềm. Tuy nhiên, theo đại diện của các công ty kể trên, đến nay các nhân viên của công ty đã ngừng đọc email của người dùng và xóa toàn bộ các dữ liệu liên quan nội dung email để bảo đảm quyền riêng tư.

Trước những cáo buộc từ tờ báo của Mỹ, bà Suzanne Frey, Giám đốc phụ trách mảng bảo mật, lòng tin và quyền riêng tư của Google thừa nhận, tập đoàn này thật sự đã cho phép lập trình viên bên thứ ba tiếp cận Gmail nhưng chỉ khi người dùng cấp quyền cho họ và sau khi họ vượt qua quy trình đánh giá nghiêm ngặt. Đại diện Google khẳng định, thực tế trên không ảnh hưởng chính sách bảo mật của tập đoàn này. Tuy nhiên, người sử dụng cho rằng biểu mẫu xin quyền này rất dễ gây nhầm lẫn khi không hề nêu rõ chỉ máy tính hay cả con người có thể đọc nội dung email.

Người sử dụng mất lòng tin

Thông tin về việc Google để bên thứ ba và cả nhân viên của mình có thể thâm nhập vào hòm thư điện tử Gmail đã khiến người sử dụng vô cùng lo ngại. Bởi đây không phải lần đầu Google để rò rỉ thông tin người sử dụng. Trước đó, năm 2016, các nhà nghiên cứu bảo mật đã phát hiện một phần mềm độc hại lây nhiễm 13.000 thiết bị chạy hệ điều hành Android cũ mỗi ngày, dẫn đến hơn một triệu tài khoản Google có nguy cơ bị rò rỉ thông tin. Sau vụ bê bối này, Google đã hứa hẹn sẽ bảo đảm quyền riêng tư và bảo mật tuyệt đối cho khách hàng.

Theo The Verge, sau khi bài báo của The Wall Street Journal được đăng tải, hàng loạt bài báo hướng dẫn kiểm tra Gmail có bị lộ thông tin tài khoản hay không đã xuất hiện. Các chuyên gia công nghệ đã khuyến khích người sử dụng Gmail nên tiến hành bước này nhằm nắm được tình hình hòm thư của mình. Trong khi đó, người dùng vẫn liên tục đòi kiện Google và kêu gọi tẩy chay, không sử dụng bất cứ dịch vụ nào của tập đoàn này.

Tuy nhiên, theo đại diện một số công ty công nghệ, ngoài Gmail, thì nhiều loại email khác cũng bị rò rỉ thông tin theo cách tương tự. Có đại diện công ty cho biết, việc đọc thư cá nhân này là “phổ biến” và là một “bí mật” trong giới công nghệ nhằm nghiên cứu hành vi người sử dụng để phục vụ mục đích quảng cáo. Trước Google, Yahoo! cũng là tập đoàn từng điêu đứng vì những bê bối rò rỉ thông tin.

Theo đó, năm 2017, Yahoo! xác nhận làm rò rỉ dữ liệu của ba tỷ thông tin tài khoản người dùng dịch vụ của hãng trong năm 2013. Vụ việc là kết quả của vụ tiến công mạng xảy ra với Yahoo! trong cùng năm, ảnh hưởng tất cả những người có tài khoản email của Yahoo! và những người đã đăng ký sử dụng các dịch vụ khác của Yahoo! như Flickr.

Thông tin về sự cố bảo mật nghiêm trọng của Yahoo! chỉ được tiết lộ trong bối cảnh nhà mạng lớn nhất nước Mỹ là Verizon đang chuẩn bị hoàn tất thủ tục thâu tóm Yahoo!, khiến ban lãnh đạo tập đoàn này lo lắng sẽ làm giảm giá trị của Yahoo! trong thương vụ “bán mình” cho Verizon. Trước đó, Verizon đã đề xuất mua lại Yahoo! với giá 4,8 tỷ USD. Tuy nhiên, đầu năm nay Yahoo! đã phải chấp nhận hoàn tất vụ mua bán này với giá trị kém hơn 350 triệu USD so giá thống nhất ban đầu giữa hai bên.

Mới đây nhất, Facebook, một trong những mạng xã hội được yêu thích nhất thế giới cũng bị chỉ trích khi cấp phép cho hãng phân tích dữ liệu Cambridge Analytica (CA) của Anh thu thập, sử dụng thông tin cá nhân của khoảng 50 triệu người dùng mà không cần sự đồng ý của họ. Sự cố đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của Facebook, và nhiều nhà đầu tư đã kiện công ty này. Nhiều người dùng cũng lên tiếng tẩy chay trang mạng xã hội Facebook, trong khi nhiều nhà đầu tư công nghệ kêu gọi Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Mark Zuckerberg nên từ chức.

CEO Facebook sau đó đã phải đứng ra xin lỗi người sử dụng trên sóng truyền hình và phải ra điều trần trước Quốc hội Mỹ và Nghị viện châu Âu (EP). Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu Facebook sụt giảm mạnh mẽ, khiến giá trị thị trường công ty bốc hơi khoảng 50 tỷ USD. Nghiêm trọng hơn, bê bối Facebook có tác động lên thị trường nói chung khi kéo giá cổ phiếu công nghệ và các hãng mạng xã hội như Twitter, Snap đi xuống.

Theo Bloomberg, so Yahoo! hay Facebook, vụ việc liên quan Gmail của Google có thể sẽ để lại hậu quả nghiêm trọng hơn rất nhiều. Bởi, so thời điểm xảy ra vụ rò rỉ, Yahoo! khi đó chỉ là một “đế chế” sắp suy tàn. Dù số lượng tài khoản bị đánh cắp lên tới ba tỷ nhưng những tài khoản của Yahoo! khi đó được cho là ít sử dụng và cập nhật. Trong khi Gmail hiện là dịch vụ email phổ biến nhất thế giới với 1,4 tỷ người dùng một cách thường xuyên. Không chỉ vậy, so Facebook, nơi thường chỉ cập nhật đời sống cá nhân, email lại là nơi trao đổi những thông tin công việc quan trọng. Vì vậy, việc các thông tin này có thể bị lộ được cho là đặc biệt nghiêm trọng.

Bỏ qua việc so sánh mức độ hậu quả mà việc rò rỉ thông tin đem lại, sự cố lộ dữ liệu Gmail của Google đã một lần nữa khiến người sử dụng phải đặt ra câu hỏi về mức độ bảo mật, an toàn của các dịch vụ miễn phí, yêu cầu các nhà chức trách phải có những biện pháp giám sát và xử lý mạnh tay hơn nữa trong thời gian tới.