Tình trạng “thất lạc” trẻ nhập cư tại Mỹ

THANH TÂM (THEO CNN, USA TODAY)

Chủ nhật, 03/06/2018 - 05:32 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Các nhân viên của HHS bên một đứa trẻ nhập cư vào Mỹ. Ảnh: AP

Năm 2017, hàng nghìn trẻ em nhập cư đến Mỹ mà không có bố mẹ đi cùng, trong đó riêng quý IV-2017, khoảng 1.500 trường hợp mất tích khiến giới chức không thể tìm ra tung tích. Vì thế chính sách siết chặt nhập cư mới của chính quyền Mỹ đang bị chỉ trích là quá khắt khe và là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ nhỏ phải ly tán gia đình.

Nhiều trẻ em mất tích

Số liệu của Văn phòng Tái định cư người tị nạn (ORR) thuộc Bộ Y tế & Dịch vụ nhân đạo Mỹ (HHS) cho thấy, năm 2017, văn phòng này đã tiếp nhận khoảng 40 nghìn trẻ em nhập cư từ các cơ quan của Bộ An ninh Nội địa (DHS) gửi đến. Sau khi được các đơn vị của ORR tiếp nhận, phần lớn trẻ em nhập cư được gửi đến sống với những người bảo trợ có quan hệ gần gũi, thường là cha mẹ hoặc người thân. Tuy nhiên, có nhiều trẻ phải sống chung với người lạ, hoặc không phải người thân thích trong gia đình.

Cũng theo ORR, chỉ trong ba tháng từ tháng 10 đến tháng 12-2017, ORR đã liên lạc với 7.635 trẻ em không có người đi cùng để xác minh lý lịch của các em, trong số đó có 1.475 trường hợp không tìm ra dấu vết và 28 trường hợp khác bỏ chạy do lo sợ bị kiểm tra. Con số trên tương đương hơn 19% số trẻ em khi đã vào được lãnh thổ Mỹ bị mất tích.

Trong tháng 5 vừa qua, các quan chức của HHS đã phải giải trình tình trạng giám sát và chăm sóc trẻ em nhập cư không có người lớn đi cùng trước một tiểu ban của Thượng viện Mỹ. Ông Steven Wagner, thư ký phụ trách quản lý trẻ em và gia đình thuộc ORR, đã cung cấp các số liệu đáng kinh ngạc nêu trên. Tình trạng đáng báo động này cũng thu hút sự chú ý của dư luận trong bối cảnh có nhiều quan ngại về chính sách nhập cư của Mỹ khiến trẻ em bị buộc phải tách ra khỏi cha mẹ khi đến biên giới.

Theo chính sách của HHS, trường hợp trẻ em nhập cư không có người bảo trợ đi cùng sẽ được chính phủ viện trợ tất cả sinh hoạt phí, bao gồm thực phẩm, chỗ ở, quần áo, dịch vụ y tế và giáo dục cho đến khi tìm được người giám hộ hợp pháp. Tại thời điểm đứa trẻ được trao trả lại cho cha mẹ, người giám hộ hoặc người bảo trợ, những khoản viện trợ này mới chấm dứt.

ORR chịu trách nhiệm đánh giá tình trạng của trẻ và tìm kiếm người bảo trợ phù hợp để gửi gắm chăm sóc trẻ nhập cư. Trong số các nhiệm vụ của ORR có việc đánh giá quan hệ giữa các nhà bảo trợ tiềm năng với trẻ em, đồng thời tiến hành kiểm tra lý lịch của người đăng ký bảo trợ để bảo đảm trẻ em nhập cư không rơi vào tay những kẻ buôn người hoặc tội phạm.

Dù vậy, đại diện ORR cho rằng cơ quan này không chịu trách nhiệm pháp lý với việc trẻ em bị ly tán khỏi gia đình, do tình trạng này xảy ra trước khi các em được cơ quan này tiếp nhận. Tuyên bố trên được cho là đẩy trách nhiệm về phía DHS, cơ quan tuyến đầu tiếp nhận và xử lý các trường hợp nhập cư từ biên giới.

Bất cập của chính sách siết chặt nhập cư

Tình trạng trẻ nhập cư mất tích ở mức đáng báo động cùng với sự đùn đẩy trách nhiệm giữa HHS và DHS đã bị báo chí nước này lên án mạnh mẽ. Đầu tháng 5 vừa qua, người đứng đầu DHS cũng vừa trải qua đợt giải trình để bảo vệ chính sách siết chặt nhập cư mới, khiến nhiều gia đình phải tách ra khi đến biên giới Mỹ. Tại buổi điều trần trước Thượng viện, Bộ trưởng DHS Kirstjen Nielsen cho rằng, việc phân tán các gia đình nhập cư là thủ tục “cần thiết”.

Bà Nielsen cho biết, chính sách nhập cư mới sẽ truy tố tất cả các đối tượng nhập cư bất hợp pháp qua biên giới, kể cả trong trường hợp chứng minh được quyền xin tị nạn hoặc có con nhỏ. Theo quy định mới này, bất kỳ cha mẹ nào bị truy tố đều phải tách khỏi con cái khi nhập cảnh, dẫn đến việc trẻ bị ly tán và không có người bảo hộ trong một thời gian dài, đến khi được đoàn tụ gia đình hoặc tìm được người bảo hộ hợp pháp.

Việc siết chặt nhập cư không còn là vấn đề mới ở Mỹ. Kể từ khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức, ông đã tích cực thúc đẩy các chính sách siết chặt nhập cư nhằm thực hiện cam kết khi tranh cử. Các sắc lệnh nhập cư gần đây đã gây tranh cãi và tốn không ít giấy mực của báo chí Mỹ. Khi triển khai vào tình huống thực tế, chính sách nhập cư cứng rắn đã gây ra nhiều hệ quả không mong muốn. Dù khẳng định không thể hủy bỏ quy định truy tố, nhưng bà Nielsen cũng đồng ý rằng có nhiều việc phải làm để bảo vệ những đứa trẻ nhập cư không có cha mẹ hoặc bị tách khỏi gia đình.

Lo ngại về tình trạng mất tích trẻ nhập cư càng gia tăng khi tỷ lệ tội phạm lạm dụng người nhập cư và hoạt động của các tổ chức buôn người gia tăng đáng kể trong thời gian qua. Không gì có thể bảo đảm mọi đứa trẻ nhận được sự chăm sóc đầy đủ hay không rơi vào tầm ngắm của bọn buôn người.

Đã có nhiều ý kiến khác nhau để giải quyết tình trạng trẻ em phải ly tán gia đình khi nhập cư vào Mỹ, song cho đến nay vấn đề này vẫn chưa thể giải quyết rốt ráo. Những người ủng hộ nhập cư cho rằng không thể tách trẻ em khỏi cha mẹ của chúng khi vừa đặt chân đến một môi trường hoàn toàn mới mẻ và lạ lẫm. Do vậy, nhiều nhóm vận động đã kêu gọi hủy bỏ quy định tách cha mẹ bị truy tố khỏi trẻ. Theo Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Claire McCaskill, cần phải bảo đảm môi trường tốt nhất khi chính quyền Mỹ chấp nhận tiếp nhận những đứa trẻ nhập cư, bởi vậy không có lý do nào lại tách chúng khỏi người bảo hộ hợp pháp là cha mẹ.

Quy định tách trẻ em khỏi cha mẹ, trong đó có nhiều trường hợp trẻ sơ sinh, cũng không phù hợp những văn bản quốc tế về ưu tiên bảo vệ quyền trẻ em. Ông McCaskill phát biểu ý kiến trước Thượng viện Mỹ: “Việc tách trẻ em khỏi cha mẹ là điều gây tổn thương rất lớn cho trẻ, đây không phải là cách hành xử của nước Mỹ với trẻ em từ trước đến nay”.

Mặt khác, những người phản đối di dân cũng có lý lẽ để ủng hộ việc siết chặt các đạo luật nhập cư. Họ cho rằng trước khi muốn nhập cảnh vào Mỹ, các bậc cha mẹ hãy suy nghĩ kỹ về việc có thể phải xa rời con cái và đưa ra quyết định phù hợp. Trong khi đó, nghị sĩ đại diện bang Bắc Dakota Heidi Heitkamp cho rằng, cần phải nâng cao trách nhiệm của người giám sát trẻ trong giai đoạn bị tách khỏi gia đình và chưa có người giám hộ hợp pháp, không thể để lỗ hổng chính sách hiện nay khiến những đứa trẻ biến mất khỏi sự giám sát của các cơ quan có thẩm quyền.

Bởi vậy, cho đến khi tìm ra được một giải pháp nhập cư hợp lý, giới chức Mỹ cần tăng cường biện pháp bảo vệ trẻ em nhập cư ở giai đoạn chuyển giao giữa hai cơ quan nhằm tránh những trường hợp mất tích xảy ra như vừa qua.