Ai trục lợi từ vỉa hè?

BÀI & ẢNH: THANH TÙNG

Thứ năm, 11/01/2018 - 05:19 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Vỉa hè ở Hà Nội đang phải ‘’gánh’’ nhiều chức năng.

Trong nhiều năm qua, vỉa hè Hà Nội đã có không ít lần “đại trung tu” bằng cách đào lên làm lại. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, sau mỗi lần như vậy, vỉa hè trên nhiều tuyến phố đều quay về trạng thái cũ và ít khi được sử dụng đúng mục đích.

Hạn sử dụng ngắn

Cuối tháng 8-2017, Hà Nội giao cho các quận làm chủ đầu tư thực hiện chủ trương lát vỉa hè bằng đá tự nhiên có thời hạn sử dụng 50-70 năm trên nhiều tuyến phố, giá thành khoảng 1,7 triệu đồng/m². Thế nhưng, chỉ sau vài tháng đưa vào sử dụng, vỉa hè ở nhiều nơi đã bong tróc, vỡ nát do những nguyên nhân khác nhau.

Thật ra, lâu nay vòng đời đá lát vỉa hè tại Hà Nội thường có niên hạn khá ngắn. Vậy nên nhiều người thường tỏ ra nghi ngại mỗi lần thành phố tiến hành chỉnh trang đô thị bởi tính hiệu quả thấp, gây lãng phí ngân sách và để một số đối tượng trục lợi từ việc bớt xén nguyên vật liệu... Những định kiến này không phải không có căn cứ bởi nhiều lần vỉa hè còn sử dụng tốt song vẫn được lật lên làm lại. Trong quá trình thực hiện lại thiếu sự kiểm tra, giám sát nên chất lượng nền và gạch lát chỗ lồi, chỗ lõm ảnh hưởng việc đi lại của người dân. Nếu đem so sánh với các công trình xây dựng tư nhân thì có khi vỉa hè Thủ đô còn thua kém cả cái sân lát gạch có độ bền lên đến hàng chục năm.

Có nhiều lý do cho sự xuống cấp chóng vánh của những viên đá có độ bền 50-70 năm, tuy nhiên dư luận băn khoăn đặt câu hỏi: tại sao vỉa hè vừa được lát xong mà lại hỏng nhanh đến thế, phải chăng là do chất lượng đá không đạt yêu cầu, do làm ẩu hay có bàn tay trục lợi ở đây?... Theo quy định về chất lượng xây dựng công trình công cộng, đá lát vỉa hè bắt buộc phải có chất lượng tốt, đủ độ dày để bảo đảm các tiêu chí về độ bền, thẩm mỹ. Quá trình lập dự án phải có thiết kế, tư vấn và phải trải qua các khâu thẩm định, giám sát, nghiệm thu để bảo đảm các yêu cầu chất lượng công trình, hiệu quả kinh tế, khai thác, sử dụng... Tất nhiên, vỉa hè nhanh xuống cấp ngoài khâu thiết kế, thi công còn có nhiều lý do khác. Thay vì chỉ phục vụ người đi bộ như ở các nước có hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, vỉa hè ở nước ta còn phải “gánh” nhiều chức năng khác.

Một trong những chức năng đó là giải quyết chỗ đỗ xe cho nhu cầu cấp thiết của người dân, do vậy, vỉa hè nhiều tuyến phố đã được các quận cấp giấy phép cho nhiều công ty, doanh nghiệp thực hiện trông giữ xe. Cùng với đó là tình trạng hàng quán, cửa hàng buôn bán cũng thi nhau lấn chiếm vỉa hè. Chỉ tính riêng tại khu vực các quận trung tâm, hiện chính quyền đang cấp phép cho các đơn vị, doanh nghiệp tổ chức trông xe trên vỉa hè với diện tích khoảng 60 nghìn m2, trong đó, có nhiều vị trí quận cho phép trông cả ô-tô trên vỉa hè. Đơn cử, tại quận Hoàn Kiếm, hiện đang cấp phép trông xe tại 260 vị trí trên vỉa hè, trong đó có 220 điểm trông giữ xe máy, 40 điểm trông giữ ô-tô, tổng diện tích vỉa hè được quận cấp phép trông xe là 26.427 m2.

Chỉ người dân là thiệt

Mới đây, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã ra nghị quyết tăng phí sử dụng lòng đường, hè phố, đồng thời tăng mức phí trông giữ ô-tô, xe máy từ ngày 1-1-2018. Ông Vũ Văn Viện, Giám đốc Sở Giao thông vận tải Hà Nội cho biết: “Thành phố tăng giá trông giữ phương tiện giao thông không lấy mục tiêu thu tiền về ngân sách. Việc tăng giá để người dân cân nhắc khi sử dụng phương tiện, từ đó đạt mục tiêu hạn chế phương tiện cá nhân”.

Theo lời giải thích trên, việc tăng phí vỉa hè không phải vì tăng nguồn thu mà mục tiêu chính là giảm áp lực giao thông nội đô. Tuy nhiên, nhiều bãi trông giữ ô-tô, xe máy trên địa bàn Thủ đô đã tự ý tăng giá trước thời điểm tăng giá của thành phố từ cách đây rất lâu chứ không phải chờ tới bây giờ. Vậy nên, việc tăng phí trông giữ phương tiện giao thông giống như để hợp thức hóa mức giá lạm thu vốn đã tồn tại công khai từ trước tới nay. Đặc biệt, ở những khu vực trung tâm, nơi buôn bán sầm uất, nhộn nhịp, các khu vực chợ, bệnh viện, bến xe... luôn xuất hiện những bãi trông giữ không phép ngang nhiên lấn chiếm vỉa hè song vẫn thản nhiên thu phí người gửi với cái giá “cắt cổ”. Vì lẽ đó, việc tăng phí lần này dù gặp phải nhiều luồng ý kiến khác nhau nhưng không khiến những người có nhu cầu đi vào nội đô bằng phương tiện cá nhân hạn chế hoặc chuyển sang loại phương tiện khác.

Anh Nguyễn Văn Hà, KĐT Linh Đàm, quận Hoàng Mai cho biết: lâu nay những bãi đỗ xe công cộng trái phép thường thu phí vượt quá mức quy định nhưng chẳng mấy khi bị xử lý, nay được phép tăng phí thì không biết họ còn nâng giá lên bao nhiêu nữa. Các cơ quan chức năng cần thực hiện những biện pháp quy hoạch đô thị hiệu quả, khoa học chứ không phải tăng phí để hạn chế phương tiện giao thông. “Nhà nước muốn người dân chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng nhưng thực tế, các loại phương tiện công cộng như xe buýt chưa đáp ứng được nhu cầu hiện nay nên rất khó chuyển sang loại hình vận tải này”, anh nói.

Hiện nay, thành phố đang thiếu nơi trông giữ xe trầm trọng, đặc biệt là các bãi đậu xe thông minh còn hạn chế. Cùng với đó, tình trạng chiếm dụng lòng đường, hè phố để kinh doanh vẫn chưa được giải quyết triệt để, việc tăng phí lại càng dễ tạo điều kiện cho các điểm dịch vụ có phép và không phép tiếp tục đua nhau tăng giá. Như vậy, chỉ có người dân là chịu thiệt.