Bàn về đô thị thông minh

BÀI & ẢNH: CHÂU TRÚC

Thứ hai, 02/10/2017 - 07:28 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Lao động chất lượng cao đang làm việc tại Công viên Phần mềm Quang Trung.

TP Hồ Chí Minh đang xác định mục tiêu xây dựng toàn thành phố trở thành một Đô thị thông minh (ĐTTM) giai đoạn 2017-2020, tầm nhìn 2025. Vậy giải pháp tổng thể nào để làm việc này?

Theo GS, TS Nguyễn Kỳ Phùng, Phó Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ TP Hồ Chí Minh kiêm Viện trưởng Khoa học & Công nghệ Tính toán (Sở Khoa học & Công nghệ thành phố), ĐTTM là đô thị ứng dụng công nghệ để kết nối, thu thập và phân tích thông tin của người dân và các cấp quản lý để nâng cao chất lượng sống của cư dân và bảo đảm phát triển bền vững. Với sự phát triển của công nghệ, nhu cầu sử dụng các thiết bị tự động có tương tác với con người trong các lĩnh vực quản lý (như an ninh, năng lượng, giao thông...) và an sinh xã hội (như y tế, giáo dục) cũng ngày càng tăng nên đây là xu thế tất yếu trong những năm tới.

Công viên Phần mềm Quang Trung (QTSC) đã được thiết kế theo định hướng mô hình đô thị phần mềm trên tổng diện tích 43 ha. “Hiện QTSC đã đưa ứng dụng SMS nhằm giảm thời gian cung cấp thông tin cho khách hàng từ hai ngày (tương đương 2.880 phút) xuống còn hai phút, giảm chi phí chuyển thông tin cho khách hàng từ 15.000 đồng còn 3.000 đồng, tiết kiệm 35% điện năng tiêu thụ, quản lý được 11 thông số nước thải đầu ra và cảnh báo tức thời khi có thông số vượt ngưỡng quy định. Trong lĩnh vực giao thông nội khu, QTSC còn ứng dụng công nghệ chia sẻ xe đạp làm rút ngắn thời gian di chuyển, bảo vệ môi trường, tiết kiệm nhiên liệu, áp dụng cho 20 người đang làm việc tại Ban quản lý QTSC”, Giám đốc QTSC Lâm Nguyễn Hải Long cho biết.

TS Đoàn Xuân Huy Minh, Viện Khoa học & Công nghệ Tính toán kể về một dự án nằm trong chuỗi đề án mà ĐTTM đang hướng đến. “Dự án này là một chương trình tự động tổng hợp, hiển thị và chia sẻ các thông tin ngập lụt và giao thông được gửi từ người dùng mạng xã hội, kết hợp với thông tin giao thông và báo ngập chính thức từ các cơ quan quản lý trong khu vực TP Hồ Chí Minh. Các dữ liệu này sẽ được hệ thống tự động phân tích, đối chiếu và cập nhật tức thời trên một trang bản đồ trực tuyến. Nhóm dự án đã tiếp cận nhiều cộng đồng dân cư tại các khu vực có khả năng ngập lụt để mời gọi người dân nhắn tin báo ngập cho hệ thống. Tuy chỉ mới được đưa vào hoạt động trong thời gian ngắn, nhưng dự án đã cho thấy kết quả khả quan từ sự tham gia tích cực của người dân trong hoạt động cảnh báo ngập lụt”.

Sở Khoa học & Công nghệ cho rằng, ĐTTM, đô thị hiện đại (ĐTHĐ) chính là sử dụng các công nghệ máy tính thông minh để tạo ra một cơ sở hạ tầng then chốt và dịch vụ của một thành phố - bao gồm quản trị thành phố, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, an ninh cộng đồng, xây dựng, giao thông và các tiện ích khác một cách thông minh, thông suốt và hiệu quả. Theo đó, mọi đô thị dù là hiện đại hay chưa, dù là thông minh hay chưa thì đều phải có hạ tầng kỹ thuật - dịch vụ bao gồm sáu nhóm chủ yếu: Quy hoạch bền vững; Hệ thống giao thông thông thoáng, dịch vụ giao thông thuận tiện; Điện - năng lượng - chiếu sáng, cấp - thoát nước đầy đủ và ổn định; Viễn thông - thông tin liên lạc thông suốt; Hệ thống các dịch vụ như hành chính công, y tế, giáo dục, bảo đảm an ninh, hiệu quả và cuối cùng là Hệ thống xử lý chất thải hoàn thiện, ít ô nhiễm.

Theo GS Phùng, nếu sáu hệ thống kỹ thuật - dịch vụ nêu trên là hoàn thiện thì đô thị mới được xem là ĐTHĐ. Hiện Việt Nam chưa có ĐTHĐ. Chẳng hạn về yêu cầu “Hệ thống giao thông thông thoáng, dịch vụ giao thông thuận tiện” của một ĐTHĐ là mỗi km2 đô thị phải có khoảng 10 km đường giao thông thì hiện nay TP Hồ Chí Minh mới chỉ có 1,98 km/km2 (năm 2011 là 1,45 km/km2), chưa đạt đến 20% chuẩn hiện đại, Hà Nội thì cũng mới đạt 3 km/km2. Để thí dụ, các chuyên gia đã mô tả một dịch vụ y tế gọi là Hệ thống Y tế cận lâm sàng (HTYTCLS) với hai trạng thái: trạng thái thông thường hiện nay và trạng thái thông minh. Nếu HTYTCLS thông thường là: Người bệnh (NB) yêu cầu khám; Bác sĩ (BS) cho làm các xét nghiệm, chiếu chụp; Các phòng xét nghiệm thực thi y lệnh, chuyển kết quả về cho BS; BS (và NB) xem các kết quả; BS kết luận; BS giao kết quả cho NB… thì HTYTCLS thông minh có quy trình: NB yêu cầu khám; BS xem tất cả các xét nghiệm, chiếu chụp cần thiết của NB từng làm ở bất kỳ bệnh viện nào và bất kỳ thời gian nào trước đó; BS cho làm các xét nghiệm, chiếu chụp bổ sung cần thiết; Các phòng xét nghiệm thực thi y lệnh, kết quả được ghi (có thể là tự động) lên hệ thống máy tính (là thành phần mới mà chỉ HTYTCLS thông minh mới có); BS (và NB) xem các kết quả (qua mạng); BS kết luận. Vậy HTYTCLS thông minh cần có thêm một hệ thống máy tính - viễn thông để lưu trữ và truyền đưa các kết quả xét nghiệm, chiếu chụp của mọi NB từ mọi bệnh viện, mọi thời gian và khi cần, BS và cả NB có thể xem bất kỳ kết quả cần thiết nào đó. Hệ quả là chi phí (tiền bạc, thời gian, nhân lực và trang thiết bị y tế…) của toàn xã hội và của NB sẽ giảm đang kể.

Tuy nhiên, để xây dựng một ĐTTM, theo nhiều chuyên gia, có năm việc chính cần làm là: Xác định những thông tin cơ bản mà người dân “bấm” là có và sẵn sàng trả tiền như khi sử dụng các dịch vụ điện, nước, thu gom rác; tạo lập môi trường cho ĐTTM gồm môi trường công nghệ và môi trường xã hội; kiến tạo hệ thống các cơ sở dữ liệu dùng chung, tức xây dựng nguồn lực thông tin; kiến tạo cơ chế suy luận, tìm kiếm, phân tích thông tin theo yêu cầu; Chế tạo những “công tắc”, “vòi nước” cho hạ tầng kỹ thuật - dịch vụ thông tin, sao cho ai cũng sử dụng được chúng để có được thông tin cơ bản một cách dễ dàng. Nếu làm được những điều trên mới nghĩ đến việc xây dựng một ĐTTM.